Giải bài toán nhân lực chất lượng cao hiện thực hóa mục tiêu nâng cao năng suất

Người lao động “nâng cấp” bản thân

Trong bối cảnh toàn cầu đang bước vào giai đoạn phát triển mới của cuộc Cách mạng công nghiệp 4.0, việc áp dụng các công cụ cải tiến năng suất, ứng dụng công nghệ như tự động hóa, trí tuệ nhân tạo (AI), robot công nghiệp hay dữ liệu lớn (Big Data) đang trở thành “chìa khóa vàng” để nâng cao năng suất và chất lượng sản xuất.

Điển hình trong lĩnh vực sản xuất, việc sử dụng các công cụ cải tiến như: 5S, Kaizen, Six Sigma, các hệ thống quản lý chất lượng như ISO 9001, ISO 14000,… và sự xuất hiện của máy móc hiện đại giúp nhiều doanh nghiệp giảm thời gian, tiết kiệm chi phí, hạn chế lỗi và tăng độ chính xác. Những công đoạn vốn mất hàng giờ đồng hồ hoặc đòi hỏi sức người lớn nay chỉ cần vài thao tác lập trình. Ở các nhà máy điện tử, dệt may, chế biến thực phẩm hay ô tô, năng suất đã tăng gấp 2, 3 lần nhờ ứng dụng công nghệ mới.

Đại diện một doanh nghiệp trên địa bàn tỉnh Ninh Bình cho biết: “Trước kia có những công đoạn cần đến 10 nhân công thì nay chỉ cần khoảng 1, 2 người bởi robot đã thay thế. Công nghệ thay đổi cách thức vận hành nhà máy, làm việc năng suất, bởi vậy người lao động cũng cần nâng cao trình độ nếu không việc đào thải là câu chuyện sớm muộn”.

Chị Hà Bắc (trú tại Ninh Bình) chia sẻ: “Tôi từng trải qua nhiều công việc tại các khu công nghiệp của tỉnh. Khi làm việc tại một công ty đồ chơi, nếu như vài năm trước trong một chuyền sản xuất có đến vài chục người thì nay dần loại bỏ và chỉ giữ lại những người thật sự có tay nghề cao bởi máy móc hiện đại đã chiếm chỗ. Hiện tại tôi đang tập trung học tiếng Trung Quốc để nâng cao trình độ, bởi vì tôi nhìn thấy cơ hội khi công ty đang tuyển phiên dịch, còn lao động phổ thông thì rất hạn chế”.

Không riêng chị Hà Bắc, nhiều người lao động cũng dần cảm nhận được sự thay đổi chóng mặt của thị trường. Doanh nghiệp cần những người thợ lành nghề, có kỹ năng và trình độ cao để giải quyết bài toán lớn. Anh Trần Cường (trú tại Hưng Yên) cho biết, năm 2023, anh cũng từng rơi vào cảnh thất nghiệp vì không có tay nghề, trình độ. “Bộ phận nhân sự nói tôi vừa có tuổi so với các đồng nghiệp khác, vừa không có trình độ nên không thuộc diện được giữ lại. Sau đó, tôi đã quyết tâm theo học trung cấp nghề về cắt gọt kim loại, hiện tôi đã được nhận vào một doanh nghiệp và tự tin hơn vì mình được học và có tay nghề vững”, anh Cường vui mừng chia sẻ.

“Khát” nhân lực chất lượng cao

Hiện nay, rất nhiều ngành nghề mới như dữ liệu, kỹ thuật số, tự động hóa, an ninh mạng,… đang tạo ra nhu cầu lớn về nhân lực chất lượng cao, thúc đẩy chuyển dịch cơ cấu lao động. Đây là cơ hội để người lao động Việt Nam tiếp cận việc làm chất lượng tốt hơn, thu nhập cao hơn, nhưng cũng là thách thức buộc người lao động phải tự nâng cấp bản thân.

Chia sẻ với báo chí tại Hội thảo khoa học quốc gia “Đột phá chiến lược về nguồn nhân lực, nhất là nhân lực chất lượng cao trong bối cảnh mới” diễn ra mới đây, Phó Trưởng Ban Tuyên giáo và Dân vận Trung ương Vũ Thanh Mai nhấn mạnh: Chúng ta đang đứng trước những cơ hội và thách thức lớn. Trên thế giới, cuộc cách mạng công nghiệp lần thứ tư, chuyển đổi số, kinh tế tri thức, kinh tế xanh đang tạo ra thay đổi sâu rộng. Các quốc gia phát triển đẩy mạnh thu hút nhân tài, nâng cao năng lực cạnh tranh.

Tuy nhiên, thực tế cho thấy khoảng cách lớn giữa yêu cầu và năng lực đáp ứng. Tỷ lệ lao động qua đào tạo có bằng, chứng chỉ mới đạt 28,1%, năng suất lao động chỉ bằng 59,6% của Thái Lan, 52,8% của Malaysia và chưa tới 20% của Singapore. Việt Nam đang thiếu hụt nghiêm trọng nhân lực trình độ cao, nhất là trong các lĩnh vực mũi nhọn như công nghệ cao, trí tuệ nhân tạo, năng lượng tái tạo, y tế thông minh, bán dẫn… Bởi vậy, nguồn nhân lực chất lượng cao là động lực của mọi động lực.

Nghị quyết 57-NQ/TW của Bộ Chính trị cũng khẳng định việc chú trọng bảo đảm nguồn nhân lực trình độ cao cho phát triển khoa học, công nghệ, đổi mới sáng tạo và chuyển đổi số quốc gia; có cơ chế, chính sách đặc biệt về nhân tài. Đồng thời, có cơ chế, chính sách hấp dẫn về tín dụng, học bổng và học phí để thu hút học sinh, sinh viên giỏi theo học các lĩnh vực toán học, vật lý, sinh học, hoá học, kỹ thuật và công nghệ then chốt, nhất là ở các trình độ sau đại học. Xây dựng và triển khai các chương trình đào tạo tài năng trên các lĩnh vực…

Điều này cho thấy sự quan tâm sát sao của Đảng và Nhà nước đối với phát triển đội ngũ nhân lực chất lượng cao, coi đây là nền tảng vững chắc để Việt Nam nâng cao năng suất, bắt kịp xu thế phát triển khoa học công nghệ toàn cầu, thúc đẩy đổi mới sáng tạo và nâng cao năng lực cạnh tranh quốc gia trong kỷ nguyên vươn mình của dân tộc.

×