Giảm nghèo bền vững tại Tuyên Quang: Khi "ý Đảng, lòng dân" khơi thông dòng chảy ấm no

Hạ tầng đi trước, khơi thông "huyết mạch" thoát nghèo

Tại tỉnh Tuyên Quang, từ những bản làng heo hút nơi địa đầu Tổ quốc đến những vùng căn cứ địa cách mạng, một luồng sinh khí mới đang chảy tràn. Đó không phải là phép màu, mà là kết quả của sự quyết liệt, đồng bộ và hiệu quả trong việc triển khai ba Chương trình MTQG: Xây dựng nông thôn mới; Giảm nghèo bền vững; Phát triển kinh tế - xã hội vùng đồng bào dân tộc thiểu số (DTTS) và miền núi.

Có đi sâu vào những thôn bản vùng cao, nơi mà trước đây nắng bụi, mưa lầy là nỗi ám ảnh thường trực, mới thấu hiểu giá trị của những con đường bê tông trải dài tít tắp hôm nay.

Giai đoạn 2021-2025, cả hệ thống chính trị của hai tỉnh Tuyên Quang và Hà Giang (cũ) đã xác định: Muốn dân thoát nghèo, trước hết đường phải thông, điện phải sáng. Hơn 700km đường giao thông nông thôn được cứng hóa là con đường đưa nông sản từ nương rẫy về xuôi, là con đường đưa tri thức và dịch vụ y tế đến với bà con.

Diện mạo nông thôn đã thực sự "thay da đổi thịt". Không chỉ có đường, hàng loạt công trình thủy lợi, trường học, trạm y tế được xây mới, cải tạo. Hơn 8.000 vườn mẫu và 25.000 hộ gia đình chỉnh trang nhà cửa đã tạo nên những miền quê đáng sống. Con số trên 90% người dân nông thôn được sử dụng nước sinh hoạt hợp vệ sinh là một chỉ số văn minh, phản ánh chất lượng sống được nâng lên rõ rệt.

Đặc biệt, Tuyên Quang đã có một cách làm sáng tạo khi ban hành Nghị quyết số 55/NQ-HĐND về Đề án bê tông hóa đường giao thông nông thôn và xây dựng cầu.

Đây được xem là "cú hích" then chốt. Với 1.583 công trình hạ tầng và 19 chợ dân sinh được đầu tư, Tuyên Quang không chỉ xây dựng cơ sở vật chất mà còn kiến tạo không gian giao thương, phá vỡ thế "ốc đảo" của nhiều vùng sâu, vùng xa.

"Trao cần câu" và cuộc cách mạng về tư duy

Nếu hạ tầng là "xương sống" thì sinh kế chính là "nhựa sống" của công cuộc giảm nghèo. Thay vì hỗ trợ theo kiểu "cho con cá", các Chương trình MTQG tại Tuyên Quang đã chuyển mạnh sang hỗ trợ "cần câu" và hướng dẫn cách "câu".

Thực tiễn 5 năm qua cho thấy, chưa bao giờ công tác hỗ trợ sản xuất lại được triển khai bài bản như vậy. Gần 15.000 hộ nghèo, cận nghèo được tiếp cận giống cây trồng, vật nuôi và kỹ thuật mới. Hơn 3.000 lao động được đào tạo nghề, giới thiệu việc làm. Những con số biết nói này đã đập tan tư tưởng trông chờ, ỷ lại vốn từng ăn sâu vào nếp nghĩ của một bộ phận người dân.

Dấu ấn đậm nét nhất trong bức tranh giảm nghèo chính là sự an cư. Với phương châm "an cư mới lạc nghiệp", tỉnh Tuyên Quang đã hỗ trợ xóa nhà tạm cho gần 14.000 hộ với kinh phí trên 1.255 tỷ đồng.

Tại Hà Giang (trước sáp nhập), con số này còn ấn tượng hơn với trên 26.000 hộ được hỗ trợ. Hàng vạn ngôi nhà đại đoàn kết mọc lên giữa núi rừng không chỉ che mưa che nắng mà còn sưởi ấm lòng dân, củng cố niềm tin tuyệt đối vào sự lãnh đạo của Đảng.

Nhờ đó, tỷ lệ hộ nghèo đa chiều tại Tuyên Quang giảm sâu từ 23,45% (năm 2021) xuống còn khoảng 7,38% (năm 2025). Tại Hà Giang, tỷ lệ này giảm bình quân 5,87%/năm. Đây là những con số "biết nói", khẳng định tính đúng đắn và nhân văn của các chính sách đã được triển khai.

Phát triển kinh tế vùng đồng bào DTTS và miền núi không có nghĩa là đánh đổi văn hóa lấy tăng trưởng nóng. Ngược lại, Tuyên Quang đã khéo léo biến di sản văn hóa thành tài sản kinh tế.

Thu nhập bình quân đầu người vùng DTTS tăng từ 27 triệu đồng lên 38 triệu đồng là kết quả của việc phát triển các mô hình nông nghiệp đặc trưng theo chuỗi giá trị như chè Shan tuyết, cam sành...

Nhưng điều đáng quý hơn cả là sự hồi sinh của văn hóa. Hàng trăm lễ hội, nghề thủ công truyền thống được phục dựng; hơn 80% thôn bản có nhà văn hóa. Văn hóa không chỉ được bảo tồn mà còn trở thành sản phẩm du lịch, tạo sinh kế bền vững cho đồng bào.

Bài học về sự linh hoạt và phân cấp

Thành công của Tuyên Quang không tự nhiên mà đến. Nó xuất phát từ tư duy quản lý linh hoạt, dám nghĩ dám làm.

Trong bối cảnh là một tỉnh miền núi với nguồn lực hạn chế, Tuyên Quang và Hà Giang (cũ) đã mạnh dạn thí điểm cơ chế phân cấp quản lý tại 4 huyện trọng điểm: Na Hang, Sơn Dương, Quang Bình và Bắc Quang theo Nghị quyết 111/2024/QH15 của Quốc hội.

Việc trao quyền chủ động cho cấp huyện trong điều chỉnh nguồn vốn đã gỡ nút thắt "cơ chế", giúp dòng vốn 9.507,16 tỷ đồng (giai đoạn 2021-2025) chảy nhanh, chảy đúng vào những nơi người dân cần nhất.

Bên cạnh đó, phương châm "Dân biết, dân bàn, dân làm, dân kiểm tra..." được thực hiện triệt để. Người dân không đứng ngoài cuộc mà trở thành chủ thể: Họ hiến đất, góp ngày công và quan trọng hơn, họ giám sát chất lượng công trình. Chính sự minh bạch này đã tạo nên sự đồng thuận xã hội to lớn.

Vị thế mới, tầm nhìn 2030: Khát vọng tăng trưởng xanh

Bước vào giai đoạn 2025-2030, với vị thế của một đơn vị hành chính mới, quy mô lớn hơn, tiềm lực mạnh hơn, tỉnh Tuyên Quang đặt ra mục tiêu: Giảm tỷ lệ hộ nghèo theo chuẩn quốc gia bình quân 3-4%/năm.

Để hiện thực hóa khát vọng này, Nghị quyết Đại hội đại biểu Đảng bộ tỉnh lần thứ I (nhiệm kỳ 2025-2030) đã vạch rõ lộ trình phát triển dựa trên 5 trụ cột cốt lõi, hướng tới tăng trưởng xanh và bền vững.

Thứ nhất, tổ chức lại không gian phát triển. Trọng tâm là hoàn thiện tuyến cao tốc Tuyên Quang - Hà Giang 4 làn xe, kết nối cửa khẩu Thanh Thủy với các trung tâm kinh tế lớn. Đây sẽ là trục xương sống, phá vỡ thế độc đạo, mở toang cánh cửa giao thương với vùng Đồng bằng sông Hồng và thị trường quốc tế (Vân Nam, Quảng Tây - Trung Quốc).

Thứ hai, nông nghiệp công nghệ cao gắn với du lịch. Không chỉ là bán nông sản thô, Tuyên Quang sẽ phát triển các chuỗi giá trị, công nghiệp chế biến sâu. Du lịch sẽ trở thành ngành kinh tế mũi nhọn, với các sản phẩm du lịch bản sắc, nghỉ dưỡng cao cấp, đưa thương hiệu du lịch Tuyên Quang vươn tầm quốc tế.

Thứ ba, chuyển đổi số toàn diện. Không để vùng cao bị bỏ lại phía sau trong kỷ nguyên số, tỉnh quyết tâm phủ sóng di động tại các vùng "lõm", đẩy mạnh xã hội số, kinh tế số và chính quyền số. Việc ứng dụng AI, dữ liệu lớn (Big Data) sẽ được đẩy mạnh trong quản lý và sản xuất.

Thứ tư, phát triển văn hóa - xã hội đi vào chiều sâu. Gắn bảo tồn di sản với phát triển con người. Đặc biệt chú trọng nâng cao chất lượng nguồn nhân lực thông qua giáo dục nghề nghiệp và xây dựng xã hội học tập.

Cuối cùng, xây dựng hệ thống an sinh bao trùm. Mở rộng các loại hình nhà ở xã hội, thực hiện tốt các chính sách tín dụng ưu đãi, đảm bảo mọi người dân đều được hưởng thành quả của sự phát triển.

Nhìn lại chặng đường đã qua, từ những bản làng còn nhiều gian khó, Tuyên Quang đang vươn mình mạnh mẽ. Những kết quả đạt được trong giai đoạn 2021-2025 chính là bệ phóng vững chắc để Tuyên Quang tự tin bước vào kỷ nguyên phát triển mới - kỷ nguyên của sự hội nhập, hiện đại nhưng vẫn đậm đà bản sắc, mang lại cuộc sống ấm no, hạnh phúc thực sự cho Nhân dân.

Đó không chỉ là nhiệm vụ chính trị, mà là mệnh lệnh từ trái tim của mỗi cán bộ, đảng viên trên mảnh đất chiến khu cách mạng giàu truyền thống này.

×