Giảm nghèo chủ lực từ mô hình trồng rừng, sản xuất nông nghiệp ở xã Hua Bum vùng biên giới Lai Châu

Lấy kinh tế rừng và nông nghiệp hàng hóa làm chủ lực

Nằm nơi phên dậu của Tổ quốc, xã Hua Bum không chỉ đối mặt với những thách thức về địa hình chia cắt, giao thông đi lại khó khăn mà còn đang trong giai đoạn kiện toàn bộ máy sau sáp nhập (mô hình 2 cấp).

Tuy nhiên, chính trong gian khó, tinh thần đoàn kết của đồng bào các dân tộc nơi đây lại càng được phát huy mạnh mẽ.

Chia sẻ với chúng tôi, ông Phan Văn Cốc, Bí thư Đảng ủy xã Hua Bum nhận định: Việc sáp nhập không chỉ là phép cộng cơ học về địa giới hành chính hay dân số, mà là cơ hội để quy hoạch lại vùng sản xuất và tập trung nguồn lực đầu tư; xã có nhiều thuận lợi nhưng cũng không ít thách thức.

Quan điểm xuyên suốt của Đảng bộ xã là xây dựng Hua Bum hướng tới phát triển xanh, bền vững. Chúng tôi xác định việc ổn định bộ máy, tinh gọn biên chế nhưng phải đảm bảo hiệu lực, hiệu quả là nhiệm vụ then chốt để làm đòn bẩy phát triển kinh tế.

Thực tế cho thấy, bộ máy hành chính của xã đang vận hành ổn định với tổng số biên chế hiện có là 58 người. Việc giải quyết chế độ cho cán bộ dôi dư sau sáp nhập cũng được thực hiện bài bản, tạo sự đồng thuận cao trong hệ thống chính trị và nhân dân.

Bức tranh kinh tế - xã hội của Hua Bum năm 2025 đang có những gam màu sáng rõ rệt, so với những năm trước, đời sống người dân đã từng bước được nâng lên; thu nhập bình quân đầu người của xã ước đạt 31 triệu đồng/người/năm, tăng so với năm 2024 (30 triệu đồng).

Đây là một nỗ lực lớn đối với một xã vùng biên giới đặc biệt khó khăn. Công tác giảm nghèo đạt kết quả tích cực, tỷ lệ hộ nghèo giảm mạnh theo từng năm, hướng tới mục tiêu giảm tỷ lệ hộ nghèo đa chiều xuống dưới 25% vào năm 2030.

Để có được kết quả này, xã đã xác định đúng và trúng các cây trồng, vật nuôi chủ lực. Ông Nguyễn Văn Hòa, Trưởng Phòng Kinh tế xã Hua Bum, người trực tiếp "cầm tay chỉ việc", sát cánh cùng bà con trong các mô hình kinh tế, cho biết: Chúng tôi không để bà con sản xuất manh mún nữa mà hướng tới quy mô tập trung.

Không chỉ dừng lại ở khẩu hiệu, kinh tế rừng tại Hua Bum đang thực sự trở thành "cần câu cơm" bền vững cho người dân. Theo ông Hòa, xã Hua Bum đang quản lý và bảo vệ tốt 23.834 ha rừng hiện có. Đây là một con số ấn tượng, đưa tỷ lệ che phủ rừng của xã lên tới 66,28%, tăng 0,3% so với năm trước.

Màu xanh bạt ngàn của những cánh rừng biên giới không chỉ mang giá trị sinh thái mà còn mang lại giá trị kinh tế trực tiếp.

Ông Hòa cho biết: Chính sách chi trả dịch vụ môi trường rừng (DVMTR) đã được triển khai hiệu quả, đảm bảo "chi đúng, chi đủ". Chỉ tính riêng năm 2024, tổng số tiền chi trả DVMTR là trên 15,6 tỷ đồng (cụ thể là 15.682.914.035 đồng), với 1.076 hộ dân tại 12/12 bản được thụ hưởng.

Nếu tính lũy kế giai đoạn 2020 - 2024, con số này lên tới hơn 118 tỷ đồng. Đây là nguồn lực tài chính vô cùng quan trọng, giúp bà con đồng bào các dân tộc có thêm động lực gắn bó, bảo vệ từng tấc rừng nơi biên cương.

Song song với kinh tế rừng, tư duy sản xuất của người dân Hua Bum đang có sự chuyển dịch mạnh mẽ từ "tự cung tự cấp" sang sản xuất hàng hóa tập trung. Xã không còn sản xuất manh mún mà đã hình thành các vùng chuyên canh.

Nổi bật trong bức tranh nông nghiệp là việc phát triển các cây dược liệu và cây công nghiệp dưới tán rừng. Toàn xã hiện có 326,75 ha cây quế, 104,7 ha cây thảo quả và 97,08 ha cây sa nhân. Đây là những loại cây trồng "mũi nhọn" giúp người dân có thu nhập cao và ổn định.

Đặc biệt, Hua Bum đang tập trung xây dựng thương hiệu cho hạt gạo bản địa. Xã đã hình thành vùng sản xuất lúa tập trung tại các bản Vàng San, Pắc Pạ với diện tích 40 ha, đưa vào gieo trồng các giống lúa chất lượng cao như bắc thơm, hương thơm, lúa đòn gánh. Mục tiêu lớn nhất là xây dựng thành công sản phẩm OCOP “Gạo sạch Vàng San – Hua Bum”, nâng tầm giá trị nông sản địa phương để vươn ra thị trường.

Không chỉ trồng trọt, tận dụng khí hậu và nguồn nước lạnh, xã đã khuyến khích hình thành các mô hình hợp tác xã nuôi cá tầm nước lạnh và nuôi lợn đen bản địa tại bản Pa Mu, mở ra hướng đi mới đầy triển vọng.

Đa dạng sắc màu văn hóa và thách thức từ vùng "lõi" nghèo

Sự phát triển của Hua Bum càng đáng ghi nhận hơn khi biết rằng đây là nơi sinh sống của 5 dân tộc anh em gồm: Thái, Mảng, Hà Nhì, Mông, Dao. Trong đó, dân tộc Mảng và Hà Nhì là những dân tộc rất ít người, sinh sống ở những địa bàn đặc biệt khó khăn, địa hình chia cắt, giao thông mùa mưa thường xuyên bị cô lập.

Tổng số hộ nghèo năm 2025 là 417/1221 hộ, tỷ lệ hộ nghèo chiếm 34,15%; cận nghèo 194/1221 hộ, chiếm 15,89%. Bên cạnh những nét văn hóa truyền thống tốt đẹp được bảo tồn, một số hủ tục như tảo hôn, hôn nhân cận huyết thống hay tập quán canh tác lạc hậu vẫn còn tồn tại dai dẳng, đặt ra bài toán khó cho cấp ủy, chính quyền trong công tác tuyên truyền và vận động.

Chia sẻ thêm với chúng tôi, Bí thư Đảng ủy xã Phan Văn Cốc cho hay: Hành trình giảm nghèo của xã biên giới Hua Bum không thể chỉ dựa vào sự hỗ trợ một chiều từ ngân sách Nhà nước. Giải pháp cốt lõi và bền vững nhất mà Đảng bộ xã nhiệm kỳ 2025 - 2030 xác định chính là cuộc cách mạng về tư duy “Chuyển từ tâm lý trông chờ, ỷ lại sang khát vọng tự lực, tự cường”.

Để làm được điều đó, Hua Bum tập trung vào ba trụ cột chính, tiếp tục giữ rừng để hưởng lợi từ dịch vụ môi trường rừng kết hợp trồng dược liệu dưới tán rừng; quy hoạch lại vùng sản xuất, đẩy mạnh thâm canh lúa chất lượng cao và phát triển các sản phẩm đặc trưng OCOP như gạo đòn gánh, cá nước lạnh để tạo sinh kế lâu dài.

Bên cạnh đó, xã xác định huy động các nguồn lực đầu tư hoàn thiện hạ tầng giao thông kết nối vùng, đảm bảo 100% bản có đường ô tô đi lại thuận lợi, phá vỡ thế cô lập để hàng hóa của bà con có thể về xuôi.

Với sự đồng lòng của 5 dân tộc anh em và hướng đi đúng đắn "Phát triển xanh, bền vững", tin rằng Hua Bum sẽ sớm hiện thực hóa khát vọng trở thành điểm sáng kinh tế nơi phên dậu Tổ quốc.

×