Góp ý Dự thảo Văn kiện Đại hội XIV: “Phát triển xanh phải trở thành trụ cột, khoa học, con người là động lực trung tâm”

Thực hiện Chỉ thị số 45-CT/TW và Thông báo Kết luận số 48-TB/TW của Bộ Chính trị, các dự thảo văn kiện trình Đại hội XIV của Đảng đã được công bố rộng rãi để lấy ý kiến đóng góp của cán bộ, đảng viên và nhân dân.

Báo Dân Việt ghi lại ý kiến của PGS.TS Bùi Thị An, Viện trưởng Viện Tài nguyên, Môi trường và Phát triển cộng đồng (đại biểu Quốc hội khóa XIII) xoay quanh các nội dung về phát triển bền vững, khoa học công nghệ, bảo vệ môi trường, cũng như xây dựng Đảng và phát huy vai trò của nhân dân.

Văn kiện thể hiện tư duy phát triển bền vững, gắn tăng trưởng với bảo vệ môi trường

PGS.TS Bùi Thị An đánh giá cao sự chuẩn bị công phu, đổi mới trong các dự thảo văn kiện. Theo bà, lần này các văn kiện “ngắn gọn, súc tích nhưng bao quát toàn diện chính trị, kinh tế, xã hội, môi trường”, đồng thời nhấn mạnh tinh thần phát triển bền vững và khát vọng đưa đất nước tiến lên hiện đại, tự cường.

Bà cho rằng, việc dự thảo Báo cáo chính trị dành một phần quan trọng cho nội dung “hoàn thiện đồng bộ thể chế, phát triển nhanh và bền vững” là bước tiến lớn về tư duy phát triển.

“Đặc biệt, văn kiện đã gắn liền phát triển kinh tế với bảo vệ môi trường, nhấn mạnh mô hình kinh tế xanh, phát triển xanh, hướng tới tương lai bền vững - đó là tầm nhìn chiến lược rất đáng ghi nhận”, bà An nhấn mạnh.

Từ góc nhìn chuyên gia môi trường, PGS.TS Bùi Thị An cho rằng phát triển xanh phải được hiểu một cách toàn diện với bốn cấu phần: kinh tế xanh, quản trị xanh, công nghệ xanh và xã hội xanh.

Theo bà, kinh tế xanh là sản xuất và tiêu dùng thân thiện với môi trường, tiết kiệm tài nguyên; quản trị xanh là quy hoạch, thể chế và quản lý tài nguyên minh bạch, hiệu quả; công nghệ xanh là lựa chọn công nghệ giảm phát thải, hướng tới trung hòa carbon; còn xã hội xanh gắn liền với chất lượng sống, giáo dục, y tế và hạnh phúc con người.

“Phải coi kinh tế tuần hoàn là mục tiêu rõ ràng trong văn kiện. Có kinh tế tuần hoàn, chúng ta mới giảm phát thải, tiết kiệm tài nguyên, tăng nguồn thu ngân sách và phát triển bền vững. Đây không chỉ là vấn đề môi trường, mà còn là bài toán kinh tế quốc gia”, bà An nhấn mạnh.

PGS.TS Bùi Thị An đặc biệt lưu ý: môi trường phải là một trụ cột xuyên suốt trong chiến lược phát triển. “Không thể tiếp tục tư duy ‘đánh đổi môi trường để lấy tăng trưởng’. Đảng, Nhà nước và Quốc hội đã có chủ trương và chính sách rõ ràng, nhưng điều quan trọng là cụ thể hóa bằng trách nhiệm, cơ chế và giám sát rõ ràng: ai chịu trách nhiệm khi để xảy ra ô nhiễm, ai giám sát mục tiêu phát triển xanh?”, bà nói.

Bà cũng cho rằng cần tiếp cận các vấn đề dân sinh, đô thị như ùn tắc, úng ngập, ô nhiễm không khí dưới góc nhìn phát triển kinh tế xanh. “Muốn có phương tiện giao thông xanh thì phải có hạ tầng xanh đồng bộ, phát thải thấp. Nếu không, chúng ta khó đạt mục tiêu phát thải ròng bằng 0 vào năm 2050 như cam kết tại COP26”, bà phân tích.

Từ đó, bà đề nghị nội dung về môi trường, giao thông xanh, phát triển bền vững phải được cụ thể hóa thành chủ trương trong Văn kiện Đại hội và kế hoạch hành động rõ ràng ở từng cấp, từng địa phương, gắn với lộ trình thực hiện đến năm 2030. "Nếu không có lộ trình và trách nhiệm rõ ràng, chúng ta sẽ khó đạt được những cam kết phát triển bền vững đã đặt ra", bà An lưu ý.

Khoa học, công nghệ và con người - động lực then chốt cho phát triển quốc gia

Theo PGS.TS Bùi Thị An, một trong những điểm cần tiếp tục nhấn mạnh trong văn kiện là vai trò của khoa học, công nghệ, đổi mới sáng tạo và chất lượng nguồn nhân lực Việt Nam, cùng đó là chuyển đổi số hướng tới phát triển bền vững.

“Đây chính là nguồn lực của quốc gia, là nền tảng để Việt Nam đi tới tự lực, tự cường”, bà nói và cho rằng không thể phát triển nếu phụ thuộc vào công nghệ, tri thức từ bên ngoài.

Bà đề nghị bổ sung rõ hơn các cơ chế cụ thể để thu hút và giữ chân người tài, nhất là trong lĩnh vực khoa học - công nghệ. “Nếu chỉ dừng ở mức nêu nguyên tắc thì khó thực hiện. Cần có cơ chế cụ thể để thu hút nhân tài, tạo môi trường làm việc tốt, đánh giá công bằng và đãi ngộ tương xứng”, bà An phân tích.

Một điểm đáng chú ý trong góp ý của PGS.TS Bùi Thị An là vai trò của nữ trí thức và trí thức trẻ trong phát triển khoa học - công nghệ. Bà đề nghị cần có chỉ tiêu cụ thể hoặc cam kết chính trị rõ ràng để họ được tham gia vào các cơ quan hoạch định chính sách, Hội đồng đổi mới sáng tạo quốc gia.

“Trí thức trẻ là nguồn lực năng động, được đào tạo bài bản. Cần tạo cơ chế để họ được cống hiến, có tiếng nói trong các cơ quan hoạch định chính sách và đổi mới sáng tạo”, bà nói.

Xây dựng Đảng minh bạch, dựa vào dân và Mặt trận Tổ quốc để phát huy sức mạnh đại đoàn kết

Đánh giá cao tinh thần “xây dựng Đảng trong sạch, vững mạnh” được thể hiện trong Dự thảo Văn kiện, PGS.TS Bùi Thị An cho rằng trọng tâm cần đặt vào nâng cao năng lực và sức chiến đấu của tổ chức Đảng cơ sở.

“Phải quy định rõ trách nhiệm của từng cấp, tăng cường kiểm tra, giám sát quyền lực, minh bạch hóa toàn bộ quy trình công việc (trừ lĩnh vực an ninh, quốc phòng bí mật) để nhân dân và Mặt trận Tổ quốc giám sát”, bà nêu quan điểm.

Theo bà, khi Đảng công khai, minh bạch và xử lý nghiêm sai phạm, lòng tin của nhân dân sẽ được củng cố mạnh mẽ hơn.

Với tư duy “mọi chủ trương đều vì dân, xuất phát từ dân”, PGS.TS Bùi Thị An cho rằng văn kiện Đại hội XIV cần tiếp tục đề cao vai trò chủ thể của nhân dân và Mặt trận Tổ quốc Việt Nam.

“Không có dân thì không làm được gì cả. Sức mạnh đại đoàn kết đã được chứng minh trong lịch sử, là nguồn lực vô biên của đất nước”, bà khẳng định.

PGS.TS Bùi Thị An đề nghị hoàn thiện cơ chế phản biện và tiếp thu ý kiến nhân dân một cách thực chất: “Khi dân góp ý phải có cơ chế trả lời, phản hồi rõ ràng. Phản biện đúng phải được lắng nghe, sửa đổi phải được công khai. Có như vậy, dân mới tin, Đảng mới mạnh.”

Đặc biệt, bà nhấn mạnh vai trò của Mặt trận Tổ quốc Việt Nam trong hệ thống chính trị hiện nay. Theo bà, để phát huy sức mạnh đại đoàn kết toàn dân tộc, cần thực hiện đúng tinh thần Hiến pháp và Điều 9 về chức năng của Mặt trận, đồng thời tạo điều kiện để Mặt trận thực sự phát huy vai trò đại diện, phản biện và giám sát xã hội.

“Muốn dân tin, dân đồng thuận thì phải lắng nghe dân bằng cơ chế rõ ràng. Khi Mặt trận và các đoàn thể phản biện, phải có quy trình tiếp thu và phản hồi công khai. Chỉ có như vậy, tiếng nói của Mặt trận mới có trọng lượng, mới khơi dậy được sức mạnh đại đoàn kết toàn dân”, bà An khẳng định.

Chuyển tư duy quản lý sang phục vụ – nền tảng cho đổi mới và phòng chống tham nhũng

Kết lại, PGS.TS Bùi Thị An nhấn mạnh yêu cầu cấp thiết phải chuyển tư duy của bộ máy nhà nước từ “quản lý” sang “phục vụ” nhân dân.

“Đây cũng là cách phòng chống tham nhũng, loại bỏ cơ chế ‘xin - cho’. Cơ quan nhà nước phải coi mình là cơ quan phục vụ nhân dân, không phải đứng trên dân. Nếu nơi nào làm chưa đúng, phải kiểm tra, xử lý công khai”, bà nói.

Theo PGS.TS Bùi Thị An, Dự thảo Văn kiện Đại hội XIV đã thể hiện tinh thần đổi mới, bao quát và có tầm nhìn chiến lược. Bà mong muốn những tư tưởng lớn như phát triển xanh, khoa học - công nghệ, con người Việt Nam và phát huy dân chủ thực chất sẽ tiếp tục được cụ thể hóa mạnh mẽ trong chính sách và hành động sau Đại hội, để đất nước phát triển bền vững, tự lực, tự cường.

×