Hà Nội muốn đưa 3 huyện Đông Anh, Sóc Sơn, Mê Linh lên thành phố, chuyên gia nói gì?

Trong báo cáo về Kế hoạch phát triển kinh tế-xã hội 5 năm 2021-2025, UBND TP.Hà Nội đề xuất chủ trương và xây dựng quy hoạch vùng huyện Đông Anh, Sóc Sơn, Mê Linh thành thành phố. Kế hoạch này đã được HĐND TP.Hà Nội thông qua tại kỳ họp cuối tháng 9/2021.

Trước đó, ngày 20/9, Bí thư Thành ủy Hà Nội Đinh Tiến Dũng đã ký ban hành Nghị quyết số 05 của Ban Chấp hành Đảng bộ TP Hà Nội về "Kế hoạch phát triển kinh tế - xã hội và Kế hoạch đầu tư công trung hạn 5 năm 2021-2025 của TP.Hà Nội", trong đó nêu định hướng phát triển huyện Đông Anh, Sóc Sơn, Mê Linh gắn với lợi thế Cảng hàng không Nội Bài.

Như vậy, nếu định hướng trên được thực hiện, các huyện Đông Anh, Mê Linh, Sóc Sơn sẽ là những huyện đầu tiên của Hà Nội trở thành thành phố.

Định hướng đúng và phù hợp

Liên quan đến việc này, trao đổi với PV Dân Việt, TS.KTS Đào Ngọc Nghiêm - Phó Chủ tịch Hội Quy hoạch phát triển đô thị Việt Nam, nguyên Giám đốc Sở Quy học - Kiến trúc Hà Nội cho rằng, việc thành lập các thành phố trong những thành phố trực thuộc Trung ương là định hướng đã được thể chế hóa tại Nghị quyết của Uỷ ban Thường vụ Quốc hội năm 2016. Hiện đang thí điểm tại TP.HCM, cụ thể là TP.Thủ Đức.

Đối với TP.Hà Nội, trước khi mở rộng năm 2008 đã có Sơn Tây là thành phố loại 3 và Hà Đông cũng là thành phố tỉnh lỵ của Hà Tây cũ. Tuy nhiên, từ khi mở rộng Hà Nội thì Hà Đông trở thành quận, còn Sơn Tây trở thành thị xã như hiện tại.

"Việc đề xuất 3 huyện Đông Anh, Sóc Sơn, Mê Linh lên thành phố cần phải xem xét kỹ lưỡng về mọi mặt", ông Nghiêm nói và lưu ý, Hà Nội cần xem xét những tiêu chí khi hiện nay tỉ lệ đô thị hóa của Hà Nội mới đạt 49%, tức là còn rất thấp so với mục tiêu đặt ra và còn rất thấp so với tiêu chí thành phố đặc biệt, được phân loại từ loại 1-5. Riêng TP.HCM và TP.Hà Nội được phân loại là thành phố đặc biệt.

Trong định hướng đặt ra lần này, Hà Nội cần phấn đấu để đạt mức đô thị hóa là 62%. Với tỉ lệ đô thị hóa như vậy thì nhiều vùng sẽ trở thành đô thị hóa. "3 huyện trên có thể trở thành quận của đô thị của trung tâm, hoặc có thể là thị xã hoặc mới là thành phố trực thuộc TP.Hà Nội. Như vậy, đề xuất trên là định hướng đúng bởi nó phù hợp với tốc độ đô thị hóa và tỉ lệ đô thị hóa phải làm. Nhưng để xét thì còn nhiều vấn đề", ông Nghiêm nói.

Tuy nhiên, ông Nghiêm cho rằng, thời điểm hiện tại, chọn đơn vị nào để lên thành phố phải căn cứ vào bộ tiêu chí trong Nghị quyết số 1211/2016/UBTVQH13 ngày 25/5/2016 của Ủy ban Thường vụ Quốc hội về tiêu chuẩn của đơn vị hành chính và phân loại đơn vị hành chính, trong đó có 5 nhóm tiêu chí và hơn 70 chỉ tiêu cụ thể. 

"Muốn lên thành phố cần đảm bảo những tiêu chí đó. Trước đây, chúng ta có thể cho nợ những tiêu chí để phấn đấu, nhưng gần đây chủ trương của Ủy ban Thường vụ Quốc hội là bao giờ đạt được đủ thì mới được xét duyệt", ông Nghiêm lưu ý.

Ông Nghiêm nhấn mạnh, để có định hướng đưa 3 huyện trên lên thành phố thì Hà Nội cần có đề án, đánh giá, xác định nguồn lực. Sau đó mới có thể đưa định hướng này trở thành thực tiễn và trở thành hiện thực được. Còn hiện tại, để xét các tiêu chí tiêu chuẩn là một câu chuyện dài, cần tính toán kỹ lưỡng từng vùng nhỏ một. Đây là một hệ thống rất phức tạp.

Bên cạnh đó, ông Nghiêm cũng lưu ý, cần rà soát lại các tiêu chí như đã quy định gồm các tiêu chuẩn về quy mô dân số, diện tích tự nhiên, số đơn vị hàng chính cấp xã trực thuộc, loại đô thị và cơ cấu trình độ phát triển kinh tế - xã hội theo hướng có phân biệt cao hơn so với các đô thị cấp huyện khác.

Những áp lực lớn...

Cùng trao đổi về vấn đề này, chuyên gia kinh tế, TS Nguyễn Trí Hiếu - chuyên gia tài chính, ngân hàng cho rằng, khi đưa huyện lên thành phố thì đơn vị hành chính đó sẽ có ngân sách riêng, phần nào tự chủ về mặt tài chính.

Do đó, 3 trong nhiều yếu tố quan trọng để xem xét chính là dân số, diện tích tự nhiên và GDP. Để huyện lên được thành phố cần lập dự án, phân tích chi phí và lợi ích để đi đến kết luận khoa học.

Theo quy định của Ủy ban Thường vụ Quốc hội, thành phố trực thuộc Trung ương phải có tỷ lệ quận trên tổng số đơn vị hành chính cấp huyện đạt từ 60% trở lên. Hà Nội phải có từ 18 quận trở lên, nhưng hiện mới có 12 quận, 1 thị xã và 17 huyện (đạt 43% đơn vị hành chính đô thị).

TS Nguyễn Trí Hiếu nhận định, việc đưa 3 huyện này thành 3 thành phố vệ tinh phù hợp với điều kiện và tình hình của Hà Nội. Đây đều là 3 đơn vị hành chính gần với trung tâm Hà Nội nên rất dễ dàng trong việc giao thương.

"Điều này sẽ tạo ra những mặt lợi về việc hưởng ngân sách, thuế, thương hiệu, điểm thu hút tiềm năng cho các đơn vị này. Còn nếu chỉ lên quận thì đương nhiên sẽ không có một thương hiệu, một sự thu hút", TS Nguyễn Trí Hiếu cho hay.

Vị chuyên gia tài chính, ngân hàng cũng nhận định, bên cạnh những mặt lợi ích thì cũng là những áp lực lớn đối với các huyện muốn lên thành phố. Bởi khi lên thành phố, các đơn vị này sẽ phải đóng góp cho ngân sách Trung ương. Bên cạnh đó, những vấn đề đi kèm như chi phí về đường sá, giao thông, cơ quan công sở cũng phải được cơ cấu và nâng cấp lên.

×