Bình luận
0
Nằm giữa khu phố cổ sầm uất bậc nhất Hà Nội, đình Yên Thái (ngõ Tạm Thương, quận Hoàn Kiếm, TP Hà Nội) là nơi thờ phụng đức Nguyên phi Ỷ Lan, một trong những bậc nữ lưu kiệt xuất trong lịch sử Việt Nam.
Nguyên phi cũng là người từng hai lần buông rèm nhiếp chính, giúp vua Lý Thánh Tông đánh thắng quân Chiêm.
Với tài năng, đức độ và những cống hiến to lớn cho đất nước, đức Nguyên phi Ỷ Lan được xưng tụng là “Lý Đại Mẫu nghi”, được thờ phụng tại nhiều nơi trên cả nước, được dân làng Yên Thái tôn làm Thành hoàng làng.
Từ khu phố Hàng Bông sầm uất, rẽ vào con ngõ nhỏ Tạm Thương vài trăm mét, du khách sẽ được thưởng ngoạn nét đẹp cổ kính của đình Yên Thái, ngôi đình cổ được xây dựng từ hàng trăm năm trước. Đình là nơi thờ phụng Hoàng Thái hậu Ỷ Lan, Nguyên phi của đức vua Lý Thánh Tông.
Nguyên phi Ỷ Lan tên thật là Lê Thị Yến, sinh ngày mồng 7 tháng Ba năm Giáp Thân (1044), người hương Thổ Lỗi (còn gọi là làng Sủi, xưa thuộc huyện Gia Lâm, phủ Thuận An, tỉnh Bắc Ninh, nay thuộc xã Phú Thị, huyện Gia Lâm, TP Hà Nội).
Trong hơn nửa thế kỷ (1063-1117) bà trở thành Nguyên phi rồi Hoàng Thái hậu, Nhiếp chính Triều Lý, đức Nguyên phi Ỷ Lan là bậc nữ lưu kiệt xuất, có tài kinh bang tế thế, trọng nông, thương dân, giữ nghiêm phép nước, trừng trị bọn lộng quyền, tham nhũng, được nhân dân xưng tụng là “Lý Đại Mẫu nghi”.
Sử cũ chép rằng, đức vua Lý Thánh Tông đã 40 tuổi mà chưa có con trai nối dõi, thân hành đi cầu tự. Một sớm mùa xuân, vua viếng thăm chùa Dâu (nay thuộc huyện Thuận Thành, tỉnh Bắc Ninh). Trai gái, già trẻ các làng nô nức ra rước vua.
Duy có cô thôn nữ xinh đẹp của làng Sủi vẫn điềm nhiên hái dâu, xem việc ngự giá của vua không có quan hệ gì đến mình.
Vua Lý Thánh Tông lấy làm lạ, bèn cho đòi người con gái đang đứng bên nương dâu kề gốc lan ấy đến trước kiệu rồng để hỏi.
Cô thôn nữ hái dâu ung dung nhẹ nhàng tới quỳ tâu: “Thiếp là con nhà nghèo hèn, phải làm lụng đầu tắt mặt tối, phụng dưỡng cha mẹ, có đâu dám mong đi xem rước và nhìn mặt rồng”.
Vua thấy cô gái tuy ăn mặc quê mùa nhưng cử chỉ đoan trang dịu dàng, lời lời phong nhã, đối đáp phân minh, lễ nghĩa khác người, vua cho cô gái theo long giá về kinh đô. Người cũng cử một nữ học sĩ dạy học cho Yến Nương, phong làm Ỷ Lan phu nhân, gọi cung của nàng là Ỷ Lan. Nền cũ của cung Ỷ Lan nay là chùa Kim Cổ (phố Đường Thành, quận Hoàn Kiếm, TP Hà Nội).
Tháng Giêng năm 1066, Ỷ Lan phu nhân sinh hạ hoàng tử, lấy tên là Kiền Đức (chính là vua Lý Nhân Tông), được vua phong làm Nguyên phi.
Năm Kỷ Dậu (1069), giặc Chiêm Thành xâm lấn bờ cõi nước ta, vua Lý Thánh Tông trực tiếp cầm quân đánh giặc, Thái tử còn nhỏ, vua giao cho Nguyên phi Ỷ Lan trông nom và cai quản triều chính.
Năm Nhâm Tý (1072), vua Lý Thánh Tông ốm nặng rồi qua đời, Kiền Đức lên ngôi vua, tôn mẹ làm Hoàng Thái hậu Linh Nhân. Vua còn nhỏ tuổi, Thái hậu buông rèm nhiếp chính, cùng hai danh tướng Lý Thường Kiệt và Lý Đạo Thành điều hành việc nước.
Sử cũ đã ghi, trong những năm trị vì đất nước, Nguyên phi Ỷ Lan đã có nhiều chính sách đem lại ấm no, hạnh phúc, yên vui cho nhân dân Đại Việt. Bà cũng là người tinh thông Phật pháp và có những đóng góp to lớn trong việc mở mang, xây dựng chùa chiền. Trong cả hai lần buông rèm nhiếp chính, đức Nguyên phi Ỷ Lan đều hoàn thành sứ mệnh, được vua khen ngợi, các quan trong triều khâm phục, nhân dân quý trọng.
Ngày 25 tháng Bảy năm Đinh Dậu (1117), Nguyên phi Ỷ Lan mất, thi hài được hỏa táng theo nghi lễ nhà Phật. Vua dâng tên thụy là Phù Thánh Linh Nhân Hoàng Thái hậu, táng ở Thọ lăng Thiên Đức (làng Đình Bảng, Từ Sơn, Bắc Ninh ngày nay).
Đến nay, trên cả nước còn 72 nơi có đền thờ Nguyên phi Ỷ Lan. Tại Hà Nội có chùa Kim Cổ ở 73 Đường Thành, đình Yên Thái (ngõ Tạm Thương, quận Hoàn Kiếm); đền làng Sủi (xã Phú Thị), đền Dương Xá (xã Dương Xá) huyện Gia Lâm... đều phụng thờ đức Nguyên phi.
Đức Nguyên phi Ỷ Lan không chỉ được suy tôn là “Như Lai xuất thế”, “Lý triều Thiên Nam Đệ nhất”, mà còn được người dân tôn làm Thành hoàng của làng Yên Thái, tổng Tiền Túc, huyện Thọ Xương cũ (nay thuộc phường Hàng Gai, quận Hoàn Kiếm). Ghi nhớ công lao to lớn của bà, dân làng Yên Thái đã lập đền thờ, đời đời hương khói phụng thờ và lưu truyền cho con cháu đời sau về công lao to lớn của bà.
Đình Yên Thái, nơi thờ phụng Hoàng Thái hậu Ỷ Lan.
Căn cứ vào 7 đạo sắc phong được lưu giữ nguyên vẹn tại đình Yên Thái, sắc có niên đại sớm nhất là Cảnh Hưng thứ 14 (1753), sắc muộn nhất là năm Khải Định thứ 9 (1924), có thể đoán định đình Yên Thái được xây dựng trước đó hàng trăm năm.
Quy mô kiến trúc chính của đình được xây dựng kiểu chữ công. Mở đầu kiến trúc là 3 gian tiền đình, một gian ngoại cung nối liền với 3 gian hậu cung. Gian chính giữa đặt tượng thờ bà Chúa (đức Nguyên phi Ỷ Lan), bên trái thờ tượng Mẫu, bên phải thờ Phật.
Nghệ thuật kiến trúc của đình Yên Thái tập trung ở ba gian tiền tế với bộ khung vì kèo, được chạm khắc độc đáo với thủ pháp chạm nổi, chạm lộng với đề tài truyền thống tứ linh, rồng cuốn thủy.
Bài ký trên bia “Báo ơn công đức” đắp tại đình có ghi: “Đình được tu bổ năm Tự Đức thứ 10 (1857), đến năm 1926, đình được làm thêm ngoại cung (ống muống)”.
Năm 2000, trong dịp kỷ niệm 990 năm Thăng Long - Hà Nội, đình Yên Thái đã được tôn tạo xứng với giá trị lịch sử lâu đời gắn với cuộc đời và sự nghiệp của đức Nguyên phi Ỷ Lan. Năm 1995, đình Yên Thái đã được Bộ Văn hóa - Thông tin công nhận là di tích lịch sử văn hóa.
Hằng năm, lễ hội truyền thống đình Yên Thái được tổ chức vào các ngày từ 15 đến 17 tháng Ba và từ 23 đến 25 tháng Bảy (âm lịch) để kỷ niệm ngày sinh, ngày hóa của Phù Thánh Linh Nhân Hoàng Thái hậu Ỷ Lan.
Hội đình diễn ra với đầy đủ các nghi thức. Phần lễ gồm lễ rước trang trọng, lễ tế uy nghiêm và phần hội có đủ tích chèo cho người dân và du khách thêm hiểu về lịch sử ngôi đền cổ gắn với cuộc đời Nguyên phi Ỷ Lan.
Phó Bí thư Quận ủy, Chủ tịch UBND quận Hoàn Kiếm Phạm Tuấn Long cho biết, hằng năm, quận Hoàn Kiếm đều trang trọng tổ chức Lễ dâng hương vào dịp kỷ niệm ngày sinh của Nguyên phi Ỷ Lan tại đình Yên Thái. Việc duy trì những hoạt động tế lễ uy nghiêm theo truyền thống có từ xa xưa nhằm góp phần phát huy hiệu quả đề án “Tổ chức lễ hội truyền thống trong khu phố cổ và khu vực hồ Hoàn Kiếm” của UBND quận, qua đó nghiên cứu bảo tồn các nghi thức cúng, tế lễ, đặc biệt là lễ hội trong các di tích thờ thiên thần, nhân thần ở khu phố cổ và khu vực hồ Hoàn Kiếm.
Đề án là một trong những hoạt động thiết thực nhằm khơi lên niềm tự hào của nhân dân Thủ đô, góp phần bảo tồn, gìn giữ và phát huy giá trị truyền thống, thể hiện tình cảm và đạo lý “Uống nước nhớ nguồn”, “Ăn quả nhớ người trồng cây”.
Ngày 23/1, Đại hội XIV của Đảng đã thành công tốt đẹp sau 5 ngày làm việc. Dân Việt xin trân trọng giới thiệu với bạn đọc toàn bộ danh sách các đồng chí trong Ban Chấp hành TƯ Đảng, Bộ Chính trị, Ban Bí thư khóa XIV.
Chia sẻ
Hơn 20 giờ tối nay, tại sân vận động Mỹ Đình, đã diễn ra chương trình nghệ thuật chào mừng thành công Đại hội XIV của Đảng, trong đó có màn pháo hoa nghệ thuật.
Chia sẻ
Bản tin Thể thao và Giải trí hôm nay (23/1) xoay quanh những tiêu điểm nóng: Nhận định U23 Việt Nam – U23 Hàn Quốc: Vượt "nghịch cảnh" mất trụ cột, tạo “cơn địa chấn”?; Tình hình sức khỏe NSND Trần Nhượng gây lo lắng; Á hậu Phương Nhi: Từ "thần tiên tỷ tỷ" đến hôn lễ hào môn kín tiếng với con trai tỷ phú...
Chia sẻ
Nhân dịp đồng chí Tô Lâm được Ban Chấp hành Trung ương Đảng Cộng sản Việt Nam khóa XIV bầu lại làm Tổng Bí thư Ban Chấp hành Trung ương Đảng Cộng sản Việt Nam khóa XIV, Tổng Bí thư Ban Chấp hành Trung ương Đảng Nhân dân cách mạng Lào, Chủ tịch nước Cộng hòa Dân chủ Nhân dân Lào Thongloun Sisoulith, Tổng Bí thư Ban Chấp hành Trung ương Đảng Cộng sản Trung Quốc, Chủ tịch nước Cộng hòa Nhân dân Trung Hoa Tập Cận Bình, Chủ tịch Đảng Nhân dân Campuchia Hun Sen đã gửi các điện, thư mừng chúc mừng đồng
Chia sẻ
Không hề có chuyện U23 Việt Nam vs U23 Hàn Quốc buông xuôi ở trận tranh hạng 3 VCK U23 châu Á 2026. Theo đó, cả hai đội đều coi đây là món quà danh dự trong ngày chia tay giải đấu.
Chia sẻ
Gần 900 thư, điện mừng và thông điệp từ các chính đảng, tổ chức quốc tế, cá nhân và hội đoàn kiều bào gửi tới Đại hội XIV đã thể hiện sự tin tưởng vào vai trò lãnh đạo của Đảng Cộng sản Việt Nam.
Chia sẻ
Chương trình nghệ thuật đặc biệt "Dưới lá cờ vẻ vang của Đảng" được tổ chức trọng thể vào tối nay (23/1) tại sân vận động Quốc gia Mỹ Đình, Hà Nội.
Chia sẻ
Tổng thống Mỹ Donald Trump gần đây tuyên bố rằng quân đội Mỹ có thể đã sử dụng một loại vũ khí "âm thanh bí mật" tiên tiến, độc nhất vô nhị trong vụ bắt cóc Tổng thống Venezuela Nicolas Maduro.
Chia sẻ
Á vương Manhunt International 2025 có những chia sẻ chính thức sau khi bị nói nói “đối phó”, “làm màu” khi học tiếng Anh ở tuổi ngoài 30.
Chia sẻ
UBND TP.Đà Nẵng đã quyết định công bố tình huống khẩn cấp về thiên tai đối với tình hình sụt lún có nguy cơ sạt lở tại một số khu vực các xã miền núi khó khăn ở tỉnh Quảng Nam cũ vào hôm nay (23/1).
Chia sẻ
Theo tử vi ngày mai, trước Tết Nguyên đán Bính Ngọ, sự sắc sảo và năng lực của 4 con giáp này thu hút sự chú ý của nhiều người giúp đỡ.
Chia sẻ
Sau khi người dân và báo chí phản ánh tình trạng ô nhiễm môi trường kéo dài tại bãi chôn lấp rác thải ở xã Hồng Lộc (Hà Tĩnh), UBND tỉnh Hà Tĩnh đã ban hành văn bản chỉ đạo yêu cầu dừng tiếp nhận rác. Đồng thời triển khai các biện pháp khắc phục ô nhiễm và rà soát công tác quản lý, xử lý rác thải trên địa bàn.
Chia sẻ
Cá bống tượng là một trong các loài cá ngon, cá đặc sản được nuôi và bán phổ biến ở nhiều tỉnh miền Tây Nam bộ-nơi có khí hậu ấm áp quanh năm, đã được ông Nguyễn Văn Thuần ở khu 1, Bến Vua, xã Tiên Lãng, TP Hải Phòng (địa phận huyện Tiên Lãng trước đây) nuôi thành công.
Chia sẻ
Truyền thông Hàn Quốc cho rằng thất bại trước U23 Việt Nam ở trận tranh hạng ba U23 châu Á 2026 sẽ là cú sốc lớn, đe dọa danh dự đội bóng và tương lai của huấn luyện viên Lee Min-sung.
Chia sẻ
Ukraine sẽ nhận gói viện trợ mới gồm các thiết bị phòng không thiết yếu sau các cuộc gặp với các lãnh đạo châu Âu và Mỹ tại Diễn đàn Kinh tế Thế giới (WEF) tại thành phố Davos, Thụy Sĩ, theo Interfax.
Chia sẻ
Bán vé “lụi” cho khách, chủ xe cùng tài xế xe khách Điền Linh bị tổ công tác Đội CSGT Bình Triệu phát hiện và lập biên bản vi phạm hành chính trên Quốc lộ 13.
Chia sẻ
Mùa giải Oscar 2026 chính thức khởi động với hàng loạt kỷ lục bị xô đổ. Trong khi Timothée Chalamet xác lập vị thế biểu tượng mới của Hollywood thì bộ phim kinh dị "Sinners" bất ngờ vượt mặt huyền thoại Titanic để trở thành tác phẩm nhận nhiều đề cử nhất lịch sử.
Chia sẻ
Nghệ sĩ Ưu tú Chí Trung chia sẻ về quan điểm sống giản dị, mong muốn được hỏa thiêu và thả tro cốt xuống sông, biển sau khi qua đời.
Chia sẻ
Chỉ còn gần một tháng nữa là đến Tết Nguyên đán Bính Ngọ 2026, những "cụ" đào rừng từ các tỉnh Tây Bắc đã bắt đầu cuộc di cư về Thủ đô. Với giá lên tới hàng trăm triệu đồng, hàng trăm gốc đào cổ thụ xù xì, được khoác lên mình lớp áo rêu xanh mướt mắt, sẵn sàng chờ các đại gia "chốt đơn".
Chia sẻ
Sản phẩm tôm càng xanh lột cấp đông bán dịp Tết 2026 của HTX Nông nghiệp – Dịch vụ An Thạnh, tỉnh Vĩnh Long (địa bàn huyện Mỏ Cày Nam, tỉnh Bến Tre trước đây) đang được nhiều khách hàng quan tâm, phù hợp nhu cầu tiêu dùng Tết.
Chia sẻ
Không chỉ sầu riêng, dừa đang trở thành “át chủ bài” mới của nông nghiệp Việt Nam khi kim ngạch xuất khẩu vượt mốc 1 tỷ USD, đưa Việt Nam vươn lên top 3 thế giới. Với gần 200.000ha trồng dừa, hàng trăm sản phẩm chế biến sâu và thị trường lớn như Trung Quốc, Mỹ, ngành dừa đang bước vào giai đoạn tăng trưởng mạnh mẽ.
Chia sẻ
U23 Việt Nam sẽ tranh hạng 3 VCK U23 châu Á 2026 với U23 Hàn Quốc, HLV Kim Sang-sik cần nhanh chóng “vá” hàng thủ và vực dậy tinh thần để các cầu thủ chiến đấu vì danh dự thay cho lời xin lỗi.
Chia sẻ
Là một trong những trang trại chồn hương (một vật nuôi mới là con đặc sản có nguồn gốc là động vật hoang dã) quy mô, số lượng lớn nhất cả nước, mỗi năm trang trại nuôi chồn hương Đức Thắng xã Thượng Lộc, huyện Can Lộc, tỉnh Hà Tĩnh (trước sắp xếp đơn vị hành chính cấp xã, bỏ cấp huyện) xuất bán từ 2.000-3.000 con chồn hương giống, đem lại nguồn thu hơn 10 tỷ đồng.
Chia sẻ
Chiều 23/1, trong cái rét 10 độ C, khu vực Sân vận động Quốc gia Mỹ Đình đã rộn ràng khác thường. Từng dòng người đổ về quanh sân, tay cầm cờ, háo hức chờ đợi đại nhạc hội đặc biệt “Dưới lá cờ vẻ vang của Đảng” diễn ra 20h tối nay với điểm nhấn là những màn pháo hoa đặc sắc và ngoạn mục chưa từng có tại Hà Nội, được ví như “concert pháo hoa quốc gia” năm 2026.
Chia sẻ
Việc phát hiện một bức thư tình đã hé lộ những khao khát thầm kín của nhà soạn nhạc thiên tài Ludwig van Beethoven dành cho “người tình bất tử” của mình.
Chia sẻ
Giữa tâm điểm mâu thuẫn nội bộ nhà Beckham, cậu ba Cruz bất ngờ thu hút sự chú ý đặc biệt từ công chúng. Hành động ăn mừng show diễn cháy vé của anh lại vô tình dấy lên nghi vấn về một đòn đáp trả thâm thúy nhắm thẳng vào anh cả Brooklyn.
Chia sẻ
Tại Đại hội XIV, Đảng tiếp tục khẳng định mạnh mẽ tư tưởng "Dân là gốc", khẳng định Nhân dân là trung tâm, là chủ thể và là mục tiêu của mọi chính sách phát triển. Tinh thần này đã tạo nên một làn sóng đồng thuận lớn từ đội ngũ Đảng viên và quần chúng Nhân dân, củng cố niềm tin về một thước đo cao nhất cho mọi quyết sách.
Chia sẻ
Các nhà lãnh đạo châu Âu vừa cảm thấy nhẹ nhõm khi Tổng thống Mỹ Donald Trump bất ngờ xuống thang trong vụ Greenland - nhưng đồng thời họ cũng đang chuẩn bị tinh thần cho cú “sốc” tiếp theo từ vị lãnh đạo Mỹ vốn nổi tiếng thất thường, theo
Chia sẻ
Thống kê từ cuộc bầu chọn trên trang chủ AFC cho thấy CĐV tin tưởng vào chiến thắng cho U23 Việt Nam trước U23 Hàn Quốc.
Chia sẻ
Discovery vừa chính thức kích hoạt kế hoạch quy mô lớn kỷ niệm 25 năm ra mắt phần phim đầu tiên với hàng loạt hoạt động trải dài khắp các châu lục.
Chia sẻ
Thời sự 
Thế giới 
Nhà nông 
Hội và Cuộc sống 
Đại đoàn kết dân tộc 
Kinh tế 
Thể thao 
Văn hóa - Giải trí 
Xã hội 
Bạn đọc 
Nhà đất 
Media 
Chuyển động Sài Gòn 
Pháp luật 
Dân Việt trò chuyện 
Gia đình 
Đông Tây - Kim Cổ 
Hà Nội hôm nay 
Radio Nông dân 
Doanh nghiệp 
Đăng nhập
Hoàng Lan
