Khó khăn trong triển khai dịch vụ công và lời giải cho những "điểm nghẽn" (Bài 1)

LTS: Mô hình chính quyền 2 cấp đi vào vận hành chính thức đem lại nhiều ưu điểm từ 1/7 như bộ máy được tinh gọn, hiệu lực, hiệu trong quản lý, phục vụ người dân và doanh nghiệp tốt hơn. Điều này là một thực tế không thể phủ nhận ở hầu hết các địa phương trên toàn quốc.

Tuy vậy, ở đâu đó, sau hơn ba tháng triển khai, bên cạnh những mặt đạt được, tại nhiều xã, phường mô hình này đang bộc lộ những bất cập, đặc biệt trong lĩnh vực dịch vụ công và chuyển đổi số.

Loạt bài "Khó khăn trong triển khai dịch vụ công và lời giải cho những 'điểm nghẽn'" sẽ giúp bạn đọc hiểu rõ thêm thực tế những khó khăn vướng mắc gặp phải trong công tác triển khai dịch vụ công một số địa phương cũng như cùng các chuyên gia đi lời giải cho những "điểm nghẽn" ngày.

Bài 1: Đúng hướng, nhưng chưa đủ lực

Nhiều phần mềm chuyên ngành như hệ thống cấp mã số hộ kinh doanh, phần mềm hộ tịch hay hệ thống thuế thường xuyên gặp lỗi, kết nối không ổn định với hệ thống Một cửa điện tử. Một số hồ sơ bị trễ hạn do lỗi hệ thống, dù thực tế đã trả kết quả cho người dân... Đó là thực tế mà Trung tâm dịch vụ hành chính công của UBND phường An Thắng (Đà Nẵng) đang gặp phải.

Hạ tầng chưa đáp ứng nhu cầu

Theo đại diện lãnh đạo UBND phường An Thắng (TP Đà Nẵng), sau khi sáp nhập, địa phương đã đi vào vận hành ổn định, cơ bản đáp ứng yêu cầu quản lý. Tuy nhiên, thực tế phát sinh cho thấy nhiều khó khăn trong công tác giải quyết thủ tục hành chính và chuyển đổi số.

Hiện Trung tâm phục vụ hành chính công của phường đặt tại trụ sở phường Điện An (cũ) với diện tích khoảng 60m², chỉ bố trí được 8 quầy giao dịch. Hạ tầng kỹ thuật, trang thiết bị và đường truyền mạng đã được đầu tư, song không đủ đáp ứng lượng người dân đến làm thủ tục, có thời điểm trên 30 người cùng chờ giải quyết hồ sơ.

Trung tâm hiện có 3 lãnh đạo, 4 chuyên viên và một số cán bộ hỗ trợ bưu chính công ích. Dù cán bộ làm việc nghiêm túc, có tinh thần trách nhiệm, song nhiều thủ tục hành chính vẫn chưa được tích hợp trên Cổng dịch vụ công, khiến việc tiếp nhận hồ sơ gặp khó.

“Các thủ tục như xác nhận cấp điện nước, xin đất mai táng, xác nhận thửa đất vay vốn ngân hàng... chưa được cấu hình trực tuyến, buộc công dân phải đến trực tiếp phòng chuyên môn,” UBND phường An Thắng thông tin.

Ngoài ra, nhiều phần mềm chuyên ngành như hệ thống cấp mã số hộ kinh doanh, phần mềm hộ tịch hay hệ thống thuế thường xuyên gặp lỗi, kết nối không ổn định với hệ thống Một cửa điện tử. Một số hồ sơ bị trễ hạn do lỗi hệ thống, dù thực tế đã trả kết quả cho người dân.

Cùng với đó, do biên chế không tăng tương ứng sau sáp nhập, nhiều công chức tại phường phải kiêm nhiệm, khối lượng công việc lớn dẫn đến quá tải. Một số cán bộ còn lúng túng trong sử dụng công nghệ thông tin, làm giảm hiệu quả điều hành và phục vụ người dân.

Tại xã Trà Tân – địa phương miền núi được thành lập trên cơ sở sáp nhập hai xã Trà Giác và Trà Tân cũ – tình hình còn khó khăn hơn. Với diện tích hơn 18.300ha, dân số khoảng 6.200 người, địa bàn rộng và giao thông cách trở khiến chính quyền xã phải duy trì hai điểm tiếp nhận hồ sơ tại cả hai khu vực cũ.

Ông Nguyễn Hồng Lai, Bí thư Đảng ủy, Chủ tịch HĐND xã Trà Tân, cho biết dù tỷ lệ tiếp nhận hồ sơ trực tuyến đạt hơn 99%, song phần lớn là do cán bộ thực hiện giúp người dân.

“Người dân vùng núi ít có điều kiện tiếp cận công nghệ, hầu hết phải nhờ cán bộ 'cầm tay chỉ việc' từ khâu đăng nhập, tải biểu mẫu cho đến ký xác nhận,” ông Lai nói.

Theo ông Lai, khó khăn lớn nhất hiện nay là hạ tầng yếu kém: “Nhiều thôn chưa có điện, sóng điện thoại yếu, phần mềm xử lý hồ sơ chập chờn. Từ khi thành lập đến nay, xã gần như chưa được đầu tư máy móc mới, chủ yếu tận dụng thiết bị cũ từ hai xã trước đây.”

Thực tế này cũng được ghi nhận tại nhiều xã miền núi khác, khi người dân vẫn giữ tâm lý “đến tận nơi mới chắc ăn”. Dù đã có tài khoản dịch vụ công, phần lớn người dân không tự thao tác, mà nhờ cán bộ xã thực hiện thay. Nhiều trường hợp hồ sơ cần bổ sung giấy tờ, người dân phải đi lại hàng chục cây số, tốn kém thời gian và chi phí.

Thiếu cán bộ, chất lượng không đồng đều

Tỉnh Lâm Đồng mới là địa phương được hình thành trên cơ sở sáp nhập 3 tỉnh Lâm Đồng, Bình Thuận và Đắk Nông. Sau sáp nhập, toàn tỉnh Lâm Đồng có 124 xã, phường, đặc khu. Sau hơn 3 tháng vận hành chính quyền 2 cấp, từ cấp tỉnh đến cấp xã, phường tại Lâm Đồng được đánh giá đã đi vào nề nếp, tương đối ổn định.

Mặc dù vậy, công tác cán bộ vẫn đang là “bài toán” cần phải giải trong thời gian qua. Số lượng và chất lượng cán bộ không đồng đều đã có những ảnh hưởng nhất định đến hiệu quả hoạt động của bộ máy chính quyền, đặc biệt là triển khai các dịch vụ công.

Theo thống kê của ngành chức năng tỉnh Lâm Đồng, hiện có 52/124 xã phường, đặc khu tại địa phương đang thiếu cán bộ, công chức so với quy định, gây ảnh hưởng đến hoạt động chung của bộ máy chính quyền. Theo đó, có 39 xã, phường, đặc khu có đề xuất, kiến nghị xin bố trí 215 nhân sự cấp tỉnh hoặc địa phương khác về các vị trí đang thiếu.

Trao đổi với PV, đại diện Sở Nội vụ tỉnh Lâm Đồng cũng cho biết, quá trình vận hành chính quyền 2 cấp vẫn còn bất cập như: Số lượng và chất lượng công chức giữa các xã, phường, đặc khu không đồng đều (52 xã, phường (chiếm 41,9%) thiếu hụt nhân sự tại các vị trí quan trọng), ảnh hưởng đến hiệu quả hoạt động chung của bộ máy chính quyền địa phương.

Ngoài ra, một số xã, phường, đặc khu có đủ số lượng công chức so với biên chế được giao nhưng vẫn thiếu cán bộ, công chức có chuyên môn đào tạo phù hợp với yêu cầu công việc, đặc biệt là trong các lĩnh vực chuyển đổi số, quản lý đất đai, kế toán, tài chính, xây dựng…

Khi tiến hành khảo sát riêng, PV Dân Việt được lãnh đạo phường Lâm Viên – Đà Lạt cho biết: “Khi thực hiện chính quyền 2 cấp tại địa phương, khối lượng công việc lớn trong khi biên chế hạn chế, nhiều cán bộ kiêm nhiệm. Trong khi đó, một số công chức mới chưa có kinh nghiệm xử lý tình huống phức tạp.

Bên cạnh đó, địa phương phải tiếp nhận đơn thư ngày càng phức tạp, chủ yếu tập trung ở nội dung đơn tập trung nhiều ở các lĩnh vực đất đai, đền bù giải phóng mặt bằng, cấp Giấy chứng nhận quyền sử dụng đất, trật tự xây dựng, quản lý đô thị… Phần lớn đơn thư mang tính khiếu nại, kiến nghị, phản ánh, nguyên nhân do quản lý đất đai, xây dựng còn hạn chế, một bộ phận người dân chưa nắm rõ pháp luật, hoặc cố tình vi phạm để trục lợi”.

Trong khi đó, liên quan đến lĩnh vực thanh tra, ông Đoàn Bảo Thọ - Trưởng phòng Thanh tra 1, Thanh tra tỉnh Lâm Đồng cho biết, khi thực hiện chính quyền 2 cấp, tỉnh Lâm Đồng có 124 xã, phường, đặc khu, với số lượng đơn vị hành chính cấp xã, phường khá lớn, do đó việc đảm bảo tất cả các xã đều được thanh tra định kỳ, hoặc thanh tra chuyên sâu các lĩnh vực như tài chính, quản lý đất đai, các vấn đề xã hội… sẽ trở thành một bài toán khó, nếu không có cơ chế hợp lý, nguy cơ bỏ sót sai phạm cao.

Không những vậy, địa bàn tỉnh Lâm Đồng rộng, đồi núi hiểm trở, phức tạp, vì vậy việc di chuyển, tiếp cận các địa bàn này cũng là một thách thức không nhỏ, bên cạnh đó, công chức Thanh tra tỉnh có thể không nắm bắt hết được những đặc thù của từng địa phương, những vấn đề nhỏ, những sai phạm mang tính địa phương ở các xã vùng sâu, vùng xa.

Tăng cường ứng dụng KHCN, hoàn thiện mô hình

Theo Sở Nội vụ TP Đà Nẵng, thời gian qua việc triển khai mô hình chính quyền 2 cấp được thực hiện đồng bộ, bài bản, bước đầu mang lại hiệu quả rõ nét. Toàn thành phố hiện có 2.239 thủ tục hành chính thuộc thẩm quyền giải quyết của địa phương; trong đó 2.109 dịch vụ công đã được cung cấp trực tuyến trên Cổng Dịch vụ công quốc gia.

Tại cấp xã, phường, các địa phương đã tiếp nhận hơn 182.000 hồ sơ, giải quyết 173.000 hồ sơ, trong đó có hơn 171.000 hồ sơ được thanh toán trực tuyến. Thành phố cũng đã phê duyệt danh mục 1.160 thủ tục hành chính được thực hiện không phụ thuộc vào địa giới hành chính và tổ chức tập huấn nghiệp vụ cho đội ngũ công chức làm việc tại Trung tâm phục vụ hành chính công.

Đáng chú ý, Đà Nẵng triển khai nhiều tiện ích miễn phí hỗ trợ người dân, doanh nghiệp khi thực hiện thủ tục hành chính như in ấn, sao chụp tài liệu, tư vấn pháp lý, thư viện số, không gian xanh và hỗ trợ người yếu thế. Việc ứng dụng trợ lý số DaNang AI vào nền tảng thông tin của chính quyền cấp xã cũng góp phần nâng cao hiệu quả phục vụ.

Tuy vậy, thực tế cho thấy một số xã, phường vẫn thiếu cán bộ chuyên môn về công nghệ thông tin, tài chính – kế toán, quản lý đất đai, xây dựng; hạ tầng CNTT chưa đồng bộ; nhiều thủ tục còn chồng chéo hoặc chưa được phân cấp rõ ràng.

Bí thư Thành ủy Đà Nẵng Lương Nguyễn Minh Triết nhận định, kết quả bước đầu cho thấy tinh thần chủ động, sáng tạo của đội ngũ cán bộ, công chức trong thích ứng mô hình mới. Tuy nhiên, để mô hình thực sự hiệu quả, các địa phương cần tiếp tục rà soát, bố trí lại nhân sự, tăng cường đào tạo nghiệp vụ, chuyển đổi số, số hóa tài liệu, nâng cấp đường truyền và thiết bị công nghệ.

Bí thư Thành ủy Đà Nẵng cũng yêu cầu đẩy mạnh luân chuyển, biệt phái cán bộ từ các sở, ngành về hỗ trợ xã, phường nhằm nâng cao năng lực, tăng tính chủ động, đáp ứng yêu cầu nhiệm vụ trong giai đoạn mới.

Trong khi đó, trước những khó khăn, vướng mắc trong triển khai dịch vụ công của địa phương, Sở Nội vụ tỉnh Lâm Đồng đã đề xuất UBND tỉnh giao Sở Nội vụ chủ trì, phối hợp với các sở, ngành rà soát, lập danh sách cán bộ, công chức, viên chức cấp tỉnh có chuyên môn, kinh nghiệm công tác phù hợp để điều động, luân chuyển về các vị trí mà các xã, phường đang thiếu công chức. Ưu tiên bố trí cán bộ, công chức cấp tỉnh về công tác các xã, phường đang thiếu theo nguyện vọng cá nhân như gần nhà, tiện công tác.

Đồng thời, Sở cũng đề xuất tỉnh giao cho Chủ tịch UBND các xã, phường, đặc khu tiếp tục rà soát, phân công lại nhiệm vụ, điều động, bổ nhiệm cán bộ, công chức phù hợp với trình độ chuyên môn, kinh nghiệm công tác theo hướng đúng vai, thuộc bài đáp ứng ngay yêu cầu công việc.

Việc rà soát các vị trí chuyên môn, nghiệp vụ còn thiếu, chủ động ký hợp đồng lao động đối với người có chuyên môn, nghiệp vụ, ưu tiên các chuyên ngành công nghệ thông tin, chuyên đổi số, kế toán, địa chính, xây dựng… cũng là một nhiệm vụ quan trọng, một lời giải cần thiết cho bài toán về điểm nghẽn trong triển khai dịch vụ công ở Lâm Đồng thời gian tới.

Với riêng ngành thanh tra của tỉnh này, được biết Thanh tra tỉnh Lâm Đồng sẽ tăng cường ứng dụng KHCN trong công tác quản lý nhà nước, giúp thanh tra tỉnh có thể nắm bắt thông tin nhanh chóng và chính xác; xây dựng cơ chế phối hợp chặt chẽ giữa các cơ quan trong công tác kiểm tra, giám sát nhất là tại cấp xã để kịp thời phát hiện và xử lý các vấn đề từ sớm.

(Còn nữa)

×