Khuyến nông Việt Nam không còn lo chuyện "đứt gãy" lực lượng, trở thành "chủ công" các đề án trọng điểm

Sáng 26/12, Trung tâm Khuyến nông quốc gia (Bộ Nông nghiệp và Môi trường) tổ chức Hội nghị tổng kết công tác khuyến nông năm 2025 và phương hướng, nhiệm vụ trọng tâm năm 2026. Thứ trưởng Bộ Nông nghiệp và Môi trường Trần Thanh Nam chủ trì hội nghị.

Khuyến nông thể hiện rõ vai trò đồng hành, dẫn dắt và thích ứng

Báo cáo tại hội nghị, ông Lê Quốc Thanh, Giám đốc Trung tâm Khuyến nông quốc gia cho biết, năm 2025 đánh dấu một bước ngoặt lịch sử của ngành Nông nghiệp và Môi trường Việt Nam. Trong bối cảnh thực hiện Nghị quyết của Trung ương về sắp xếp, tinh gọn bộ máy, Bộ Nông nghiệp và Môi trường chính thức đi vào hoạt động từ ngày 1/3/2025, mở ra giai đoạn phát triển mới với yêu cầu cao hơn về hiệu lực, hiệu quả và thích ứng. Thông qua việc đồng hành sát cánh cùng người nông dân, hợp tác xã và doanh nghiệp, hệ thống khuyến nông Việt Nam đã góp phần xây dựng các chuỗi sản phẩm nông nghiệp bền vững, hình thành vùng nguyên liệu tập trung, gắn sản xuất với thị trường, tiêu chuẩn và yêu cầu xuất khẩu.

Năm 2025, hàng trăm lớp tập huấn, đào tạo, chuyển giao tiến bộ kỹ thuật và hàng chục sự kiện truyền thông, kết nối khoa học – chính sách – thị trường đã được triển khai trên cả nước. Đặc biệt, trên 100 dự án, mô hình sản xuất đạt chuẩn được xây dựng và nhân rộng không chỉ mang lại hiệu quả kinh tế, mà còn trở thành hạt nhân lan tỏa tư duy sản xuất theo chuỗi, giảm phát thải và phát triển bền vững.

Trong bối cảnh đó, các chương trình, dự án khuyến nông Trung ương năm 2025 đã tập trung chuyển giao các tiến bộ khoa học, công nghệ và quy trình sản xuất tiên tiến vào thực tiễn, góp phần quan trọng vào tái cơ cấu ngành nông nghiệp theo hướng nâng cao giá trị gia tăng và phát triển bền vững. Hàng trăm mô hình khuyến nông đã được triển khai trên cả nước, thu hút hàng nghìn hộ nông dân tham gia, từng bước hình thành các vùng sản xuất tập trung, vùng nguyên liệu gắn với chế biến và tiêu thụ sản phẩm.

"Đặc biệt, sản xuất nông nghiệp sinh thái hữu cơ, giảm phát thải đã trở thành xu thế của lĩnh vực nông nghiệp hiện nay. Bà con nông dân áp dụng ngày càng thành thạo, chuyên nghiệp, khẳng định xu hướng canh tac giảm phát thải bảo vệ môi trường là chuyện tất yếu. Các chương trình, dự án khuyến nông không chỉ tăng năng suất, chất lượng mà còn tăng giá trị, thu nhập cho nông dân và góp phần thúc đẩy tăng trưởng ngành, với giá trị xuất khẩu ước đạt 70 tỷ USD", ông Thanh khẳng định.

Về thông tin truyền thông, ông Thanh khẳng định đây là nhiệm vụ thường xuyên, nhưng năm nay đặc biệt hơn do đặt trong bối cảnh sắp xếp các địa phương, tổ chức lại bộ máy chính quyền 2 cấp. Do đó, Trung tâm Khuyến nông quốc gia đã liên tục kết nối với các địa phương, thông tin hàng ngày về kỹ thuật, định hướng tổ chức lại bộ máy khuyến nông.

"Ngay sau khi có chỉ đạo của Tổng Bí thư Tô Lâm, Bộ Nông nghiệp và Môi trường đã phê duyệt và ban hành Thông tư 60/2025/TT-BNNMT về hướng dẫn chức năng, nhiệm vụ, quyền hạn và cơ cấu tổ chức của đơn vị sự nghiệp công lập thực hiện công tác khuyến nông, sau đó là Chiến lược phát triển khuyến nông đến năm 2030, tầm nhìn 2045. Và Bộ đã tổ chức ngay hội nghị trực tuyến phổ biến Thông tư, chiến lược cho các địa phương. Đến nay, đã có 24 tỉnh, thành phố sắp xếp lại bộ máy và kiện toàn khuyến nông cấp xã, phấn đấu đến 1/1/2026 sẽ hoàn thành trên cả nước", ông Lê Quốc Thanh thông tin.

Cũng theo Giám đốc Trung tâm Khuyến nông quốc gia, một thành công nổi bật của hệ thống khuyến nông thời gian qua, đó là đã tổ chức, chuyển giao các chương trình, công nghệ thông minh, IoT trong lĩnh vực khuyến nông; hình thành các mô hình ứng dụng IoT trong lĩnh vực nuôi biển, quan trắc môi trường, chăn nuôi, giảm phát thải; đẩy mạnh hợp tác công tư đến Trung tâm khuyến nông các tỉnh. Theo đó, nhiều tổ khuyến nông cộng đồng đã hình thành được các chuỗi liên kết hợp tác công tư mạnh mẽ, như ở Sơn La, ĐBSCL...

"Có thể khẳng định, năm 2025, công tác khuyến nông không chỉ hoàn thành các mục tiêu, nhiệm vụ được giao mà còn thể hiện rõ vai trò đồng hành, dẫn dắt và thích ứng, góp phần quan trọng vào việc thực hiện các chủ trương lớn của Đảng và Nhà nước về phát triển nông nghiệp, nông dân, nông thôn; thúc đẩy chuyển đổi sang nông nghiệp sinh thái, tuần hoàn, tăng trưởng xanh và phát thải thấp", ông Thanh nói.

Trên cơ sở những kết quả đạt được, ông Thanh cho biết, năm 2026 hệ thống khuyến nông tiếp tục xác định đổi mới nội dung, phương thức hoạt động là yêu cầu xuyên suốt; tập trung nâng cao chất lượng nguồn nhân lực, đẩy mạnh ứng dụng khoa học công nghệ, chuyển đổi số, tăng cường liên kết công – tư và xã hội hóa; phát huy vai trò khuyến nông cộng đồng, khuyến nông cơ sở, nhằm đáp ứng tốt hơn yêu cầu phát triển nông nghiệp hiện đại, bền vững trong giai đoạn mới.

Phát biểu tại hội nghị, ông Nguyễn Hoàng Dương, Giám đốc Trung tâm Khuyến nông tỉnh Phú Thọ cho biết, hàng năm tỉnh Phú Thọ được cấp hơn 50 tỷ đồng cho công tác khuyến nông. Tuy nhiên, trong quá trình thực hiện theo Nghị định 83/2018/NĐ-CP còn gặp một số vướng mắc, đặc biệt là định mức kỹ thuật đến thời điểm này đã không còn phù hợp. Do đó, ông Dương đề nghị Bộ Nông nghiệp và Môi trường sớm trình Chính phủ sửa đổi Nghị định 83 để phù hợp với tình hình mới.

Về vấn đề này, Thứ trưởng Bộ Nông nghiệp và Môi trường Trần Thanh Nam cho biết Nghị định 83 sẽ được trình Chính phủ sửa đổi vào năm 2026. Về định mức kinh tế kỹ thuật, ông Nam cho rằng, các tỉnh cũng cần căn cứ tình hình cụ thể ở địa phương để có điều chỉnh phù hợp. Ví dụ khi địa phương xảy ra lũ lụt, dịch bệnh, các địa phương phải xem xét tình hình bổ sung nhân lực, nguồn lực đáp ứng yêu cầu thực tế cấp bách.

Thông tin tại Hội nghị, ông Trần Minh Hưng, Phó Giám đốc Trung tâm Khuyến nông tỉnh Hưng Yên cho biết, hiện nay khuyến nông cấp tỉnh có 84 người và đã chuyển về xã 50 biên chế, song để đáp ứng yêu cầu mỗi xã có 1-2 cán bộ khuyến nông rất khó. Sau sáp nhập, một số xã, phường ở Hưng Yên đến nay vẫn chưa có cán bộ khuyến nông.

Đơn cử trước kia tại địa bàn tỉnh Hưng Yên có các trạm thú y, trồng trọt, BVTV nhưng nay chỉ có Trung tâm nước và kỹ thuật nông nghiệp với biên chế khoảng 170-180 người, song lực lượng khuyến nông không nằm trong hệ thống này.

"Hiện nay Trung tâm Khuyến nông Hưng Yên đã xây dựng xong chức năng nhiệm vụ khuyến nông cấp tỉnh và đang tham mưu các sở, ngành, xã ban hành quy chế phối hợp trong tuần tới, nhằm vận dụng phù hợp với tình hình của tỉnh. Tuy nhiên, chúng tôi cũng còn băn khoăn, đối với Trung tâm dịch vụ công cấp xã thì tiêu chuẩn điều kiện làm việc tại xã, tiêu chuẩn bổ nhiệm cán bộ khuyến nông như thế nào?", ông Hưng đặt vấn đề.

Trong khi đó, ông Đỗ Đức Hưng, Giám đốc Trung tâm Khuyến nông Hải Phòng khẳng định: Lực lượng khuyến nông phải thay đổi tư duy gắn liền với tam nông (nông nghiệp, nông dân, nông thôn), trong đó phải mạnh dạn đưa cả nông dân vào các tổ khuyến nông cộng đồng. Hiện nay mô hình này ở Hải Phòng đang hoạt động khá hiệu quả, phát huy được nguồn lực từ các dự án, chương trình, tuy nhiên tôi cho rằng cũng cần có đánh giá lại để bổ khuyết các chỉ đạo, cách thức hoạt động.

Ông Hưng đề xuất Bộ Nông nghiệp và Môi trường có hướng dẫn, triển khai nhiệm vụ khuyến nông Trung ương theo 2 hình thức: Một là Trung tâm Khuyến nông quốc gia đặt hàng với các nhiệm vụ, đề án thường xuyên; hai là tổ chức đấu thầu với những mô hình có tính chất mới, ví dụ đưa tiến bộ kỹ thuật của nước ngoài vào sản xuất.

Đẩy mạnh dịch vụ công, giúp cán bộ khuyến nông "sống được bằng nghề"

Phát biểu chỉ đạo hội nghị, Thứ trưởng Bộ Nông nghiệp và Môi trường Trần Thanh Nam biểu dương những kết quả Trung tâm Khuyến nông quốc gia đạt được thời gian qua.

"Trung tâm Khuyến nông quốc gia đã trở thành lực lượng chủ công cùng bà con nông dân triển khai đề án 1 triệu ha lúa chất lượng cao giảm phát thải và trong bối cảnh cái gì cũng mới. Từ chỗ còn lúng túng về vị trí, lực lượng khuyến nông đã trở thành cầu nối gắn bó mật thiết giữa nông dân và hợp tác xã, biến những lý thuyết khó khăn thành mô hình thực tiễn hiệu quả. Đặc biệt, công tác khuyến nông đã bắt đầu chuyển hướng mạnh sang xã hội hóa, kết hợp chặt chẽ với các doanh nghiệp thay vì chỉ dựa vào ngân sách nhà nước, với nhiều hợp đồng được kí kết", ông Nam nói.

"Đặc biệt, Bộ đánh giá cao Trung tâm Khuyến nông quốc gia đã tích cực xây dựng chiến lược phát triển khuyến nông đến năm 2030 tầm nhìn 2045; nỗ lực xây dựng Thông tư 60 về hướng dẫn tổ chức bộ máy khuyến nông gắn với chính quyền 2 cấp. Chỉ 10 ngày đã hoàn thành Thông tư, đó là một nỗ lực rất lớn và nhận được sự đánh giá rất cao từ Bộ Nội vụ và Chính phủ. Điều này cho thấy sự quyết liệt trong hành động và tính chuyên nghiệp của đội ngũ lãnh đạo khuyến nông hiện nay", Thứ trưởng đánh giá.

Định hướng năm 2026 và những năm tiếp theo, Thứ trưởng Trần Thanh Nam nhấn mạnh yêu cầu cấp bách về việc thay đổi tư duy của đội ngũ cán bộ. Khuyến nông không thể dậm chân tại chỗ với việc chỉ dạy nông dân "nuôi con gì, trồng cây gì" theo nông lịch truyền thống mà phải chuyển sang khuyến nông "đa chức năng, đa giá trị".

Ngoài các nhiệm vụ phổ biến kiến thức, đào tạo nông dân nâng cao năng lực sản xuất kinh doanh; bảo vệ môi trường, xây dựng nông thôn mới, Thứ trưởng Nam khẳng định khuyến nông bây giờ phải bám sát thị trường.

"Phải khắc phục tình trạng khuyến nông chỉ hướng dẫn sản xuất mà bỏ quên khâu tiêu thụ. Khuyến nông mới phải biết sản phẩm đó bán ở đâu, giá cả thế nào để tránh tình trạng được mùa mất giá. Do đó, thay vì quá đào sâu vào nghiệp vụ chuyên môn, cán bộ khuyến nông cần được tập huấn về kỹ năng tổ chức sản xuất, liên kết hợp tác xã, kỹ năng giao tiếp và điều phối thị trường", ông Trần Thanh Nam nhấn mạnh.

Đối với việc kiện toàn bộ máy, ông Nam cho rằng chỉ cần ít nhất 1 đến 2 cán bộ khuyến nông làm nhiệm vụ điều phối ở cấp xã. Bởi chúng ta còn có lực lượng vệ tinh là các Tổ khuyến nông cộng đồng, cộng tác viên và đặc biệt là sự hỗ trợ từ Câu lạc bộ chuyên gia khuyến nông. Hiện nay mới chỉ có câu lạc bộ ở ĐBSCL, nhưng sắp tới nên thành lập ở các vùng Tây Bắc, Tây Nguyên...

Một vấn đề Thứ trưởng Nam đặc biệt lưu ý, đó là để cán bộ khuyến nông gắn bó lâu dài, sống được bằng nghề thì phải đẩy mạnh các hoạt động dịch vụ công. Khuyến khích các Tổ khuyến nông cộng đồng làm dịch vụ cho hợp tác xã và hộ dân, như tư vấn con giống, thức ăn, kỹ thuật để có thu nhập ngoài lương. Bộ sẽ làm việc với các cơ quan tài chính để xây dựng khung đơn giá, định mức đặt hàng dịch vụ khuyến nông, tạo hành lang pháp lý cho các trung tâm dịch vụ công ký kết hợp đồng.

Cùng với đó là thay đổi cách làm dự án, chuyển từ các dự án nhỏ lẻ của từng tỉnh sang các dự án vùng nguyên liệu liên tỉnh. Trung ương sẽ đóng vai trò "vốn mồi", địa phương đối ứng 50% để cùng triển khai trên các sản phẩm chủ lực.

×