Lời thề giữ rừng ở Vườn quốc gia Cúc Phương, địa phận tỉnh Ninh Bình mới, làm môi trường xanh, sạch, an toàn hơn

Để rừng Cúc Phương mãi thêm xanh

Giữa không gian tĩnh lặng và xanh ngắt của đại ngàn, tiếng quốc ca vang lên đầy kiêu hãnh trong buổi Lễ chào cờ đầu xuân tại trụ sở Vườn quốc gia (VQG) Cúc Phương (tỉnh Ninh Bình).

Giữa nhịp chuyển mình của đất nước trong bối cảnh tăng trưởng xanh, tinh gọn bộ máy và hướng tới phát triển bền vững, Cúc Phương đang cho thấy một mô hình quản lý rừng hiện đại: lấy bảo vệ rừng làm nền tảng, bảo tồn đa dạng sinh học làm sứ mệnh, giáo dục môi trường và dịch vụ sinh thái làm cầu nối lan tỏa giá trị, đồng thời bảo đảm phúc lợi người lao động và sinh kế cộng đồng.

Buổi lễ chào cờ là hoạt động mở đầu cho một năm mới của trách nhiệm, cống hiến và lan tỏa tình yêu thiên nhiên của tập thể cán bộ, viên chức và người lao động nơi đây.

Đối với những người làm nghề rừng, mùa xuân không chỉ là sự thay áo của cỏ cây, mà còn là lời nhắc nhở sâu sắc về sứ mệnh canh giữ "lá phổi xanh".

Hoạt động trồng cây đầu xuân tại Cúc Phương từ lâu đã vượt xa khuôn khổ của một phong trào. Mỗi mầm xanh được đặt xuống đất mẹ không chỉ là trồng thêm một cái cây, mà là trồng thêm niềm tin, trách nhiệm và tương lai cho cánh rừng già.

"Làm nghề rừng, hãy sống để rừng thấy ấm lòng"

Phát biểu tại buổi lễ, ông Nguyễn Văn Chính - Giám đốc VQG Cúc Phương đã có những chia sẻ đầy xúc động: “Rừng không biết nói, nhưng rừng ghi nhớ tất cả. Làm nghề rừng hãy sống làm sao để mỗi bước chân đi qua, rừng thấy ấm lòng”.

Thấm nhuần lời dạy của Bác Hồ về Tết trồng cây, “việc ít tốn kém nhưng lợi ích rất to lớn”, Cúc Phương nhiều năm qua đã kiên trì xây dựng phong trào gắn liền với bảo tồn đa dạng sinh học và giáo dục môi trường.

Mỗi cây xanh được vun trồng là một hành động “vá lành thân thể mẹ thiên nhiên”, góp phần giữ gìn sinh kế cho cộng đồng và cân bằng hệ sinh thái.

Đặc biệt, ông Chính khẳng định quan điểm phát triển bền vững của Vườn: “Chúng ta không đánh đổi rừng lấy lợi ích ngắn hạn. Mỗi du khách đến với Cúc Phương không chỉ để tham quan, mà phải được truyền cảm hứng yêu rừng, hiểu rừng và có trách nhiệm với thiên nhiên”.

Cúc Phương bứt phá từ những giá trị bền vững

Năm Bính Ngọ 2026 được kỳ vọng là năm của sự bền bỉ và bứt phá. Tuy nhiên, với Cúc Phương, sự bứt phá không nằm ở những con số tăng trưởng cơ học, mà đo đếm bằng việc: Rừng được bảo vệ tốt hơn; động vật hoang dã được cứu hộ và tái thả nhiều hơn; và cộng đồng địa phương được hưởng lợi công bằng hơn từ di sản thiên nhiên.

Sức lan tỏa của Tết trồng cây năm nay còn chạm đến cả du khách và cộng đồng địa phương, cùng chung tay vun đắp cho màu xanh của vườn quốc gia đầu tiên tại Việt Nam.

Vườn Quốc gia Cúc Phương rộng hơn 22.000 ha, trải dài trên địa phận ba tỉnh Ninh Bình, Thanh Hóa và Phú Thọ, là mái nhà của hàng nghìn loài động, thực vật, trong đó nhiều loài nguy cấp, quý, hiếm được ghi trong Sách Đỏ Việt Nam và thế giới. Nhưng điều làm nên bản sắc của Cúc Phương hôm nay không chỉ là con số, mà là cách thức quản lý.

Hệ thống tuần tra, giám sát rừng được tổ chức khoa học, kết hợp giữa lực lượng kiểm lâm, bảo vệ rừng chuyên trách với cộng đồng địa phương. Công tác phòng cháy chữa cháy rừng được chủ động theo phương châm “bốn tại chỗ”, ứng dụng công nghệ trong theo dõi diễn biến rừng, kịp thời phát hiện và xử lý vi phạm. Mỗi cán bộ, kiểm lâm không chỉ là người thực thi pháp luật, mà còn là “người kể câu chuyện của rừng”, truyền đi thông điệp bảo tồn tới du khách và cộng đồng.

Theo đại diện Ban Giám đốc, trong nhiều năm liên tục, diện tích rừng đặc dụng của Vườn được giữ vững, chất lượng rừng từng bước được nâng cao. Không có những “điểm nóng” phá rừng kéo dài; không đánh đổi tài nguyên lấy tăng trưởng ngắn hạn. Sự ổn định ấy chính là nền tảng cho mọi mô hình phát triển khác.

Một trong những điểm nhấn nổi bật khi đến Cúc Phương là hệ thống các trung tâm cứu hộ động vật hoang dã. Nơi đây đã trở thành biểu tượng của nỗ lực bảo tồn dựa trên khoa học và hợp tác quốc tế.

Tại Trung tâm Cứu hộ Linh trưởng nguy cấp, hàng trăm cá thể voọc, cu li, vượn – những loài đứng trước nguy cơ tuyệt chủng – được chăm sóc, phục hồi tập tính hoang dã trước khi tái thả về rừng. Trung tâm Bảo tồn Rùa, Trung tâm Cứu hộ Thú ăn thịt và Tê tê cũng hoạt động hiệu quả, tiếp nhận nhiều cá thể từ các vụ buôn bán, vận chuyển trái phép do lực lượng chức năng bàn giao.

“Cứu hộ không phải là đích đến. Đích đến của chúng tôi là phục hồi quần thể trong tự nhiên. Mỗi cá thể được cứu sống là một cơ hội để hệ sinh thái tự chữa lành. Nhưng quan trọng hơn, đó là cơ hội để con người thay đổi nhận thức", ông Chính nói.

Giám đốc Nguyễn Văn Chính nhấn mạnh, bảo tồn phải dựa trên cơ sở khoa học, tuân thủ quy trình nghiêm ngặt từ kiểm dịch, chăm sóc thú y, huấn luyện phục hồi tập tính đến đánh giá điều kiện tái thả. Việc công khai các hoạt động tái thả gắn với sự tham gia của du khách không chỉ minh bạch hóa công tác bảo tồn, mà còn biến mỗi chuyến tham quan thành một bài học sống động về trách nhiệm với thiên nhiên.

Khác với tư duy khai thác tài nguyên thuần túy, Cúc Phương lựa chọn hướng đi khai thác hiệu quả giá trị đa dụng của rừng đặc dụng thông qua giáo dục môi trường và du lịch sinh thái có kiểm soát.

Hệ thống các tuyến tham quan, chương trình trải nghiệm “người kiểm lâm một ngày”, trồng cây gắn mã QR, quan sát động vật đêm, khám phá hang động… được thiết kế bài bản, đảm bảo không xâm hại hệ sinh thái. Doanh thu từ dịch vụ được tái đầu tư cho bảo tồn, nâng cao đời sống người lao động và hỗ trợ sinh kế cộng đồng vùng đệm. “Muốn giữ rừng, phải giữ được lòng người. Khi cộng đồng thấy rừng mang lại sinh kế bền vững, họ sẽ tự giác bảo vệ. Khi nào người lao động thấy công sức của mình được ghi nhận, họ sẽ tận tâm với rừng", ông Chính nói.

Thành lập ngày 7/7/1962, VQG Cúc Phương có diện tích 22.408 ha nằm trên địa bàn 3 tỉnh Ninh Bình, Phú Thọ và Thanh Hóa. Đây là nơi lưu giữ hệ sinh thái rừng trên núi đá vôi độc đáo với 2.234 loài thực vật và hệ động vật vô cùng phong phú.
Trong 6 năm liên tiếp (2019 - 2024), Cúc Phương vinh dự được World Travel Awards vinh danh là Vườn quốc gia hàng đầu châu Á. Vườn cũng được vinh danh trong chương trình Vinh quang Việt Nam 2024 nhờ những đóng góp xuất sắc trong bảo tồn đa dạng sinh học.

×