Một khu bảo tồn thiên nhiên ở Lào Cai được chính thức "nâng hạng" thành vườn quốc gia

Vườn Quốc gia Bát Xát, bảo tồn đa dạng sinh học gắn với phát triển bền vững

Theo Quyết định số 780/QĐ-UBND ngày 24/3/2026 của UBND tỉnh Lào Cai về việc chuyển hạng Khu bảo tồn thiên nhiên Bát Xát thành Vườn quốc gia Bát Xát, tỉnh Lào Cai, Vườn Quốc gia Bát Xát có tổng diện tích tự nhiên hơn 18.510 ha, nằm trên địa bàn 3 xã gồm Mường Hum, Dền Sáng và Y Tý, tỉnh Lào Cai.

Vùng đệm của Vườn Quốc gia Bát Xát gồm 32 thôn, bản thuộc 3 xã, nơi sinh sống của đông đảo đồng bào dân tộc thiểu số.

Khu vực này có vị trí đặc biệt khi tiếp giáp tỉnh Lai Châu và đường biên giới với Trung Quốc, sở hữu hệ sinh thái rừng tự nhiên phong phú, đa dạng với nhiều loài động, thực vật quý hiếm.

Vườn quốc gia được phân thành 3 khu chức năng chính gồm: Phân khu bảo vệ nghiêm ngặt, phân khu phục hồi sinh thái và phân khu dịch vụ hành chính.

Trong đó, phân khu bảo vệ nghiêm ngặt chiếm diện tích lớn nhất với hơn 14.600 ha, đóng vai trò cốt lõi trong việc bảo tồn các hệ sinh thái rừng nguyên sinh và nguồn gen quý hiếm.

Về chức năng, nhiệm vụ, Vườn Quốc gia Bát Xát sẽ thực hiện bảo vệ tính nguyên vẹn của các hệ sinh thái rừng, bảo tồn đa dạng sinh học, nguồn gen sinh vật, giáo dục môi trường, nghiên cứu khoa học, bảo vệ môi trường.

Duy trì, đảm bảo ổn định nguồn nước, gắn với phát triển du lịch sinh thái và cung ứng dịch vụ môi trường rừng; góp phần cải thiện đời sống nhân dân vùng đệm, thúc đẩy phát triển kinh tế - xã hội và đảm bảo quốc phòng, an ninh trên địa bàn.

Vườn Quốc gia Bát Xát còn được xác định là khu vực trọng điểm trong bảo tồn và phát huy các giá trị đa dạng sinh học đặc hữu của vùng Tây Bắc.

Khai thác tiềm năng du lịch sinh thái, phát triển kinh tế xanh ở vùng cao Lào Cai

Theo đó, nhiệm vụ xuyên suốt là bảo vệ nguyên vẹn các hệ sinh thái rừng tự nhiên, gìn giữ nguồn gen quý hiếm, đồng thời triển khai các giải pháp khoanh nuôi tái sinh, phục hồi và làm giàu rừng bằng các loài cây bản địa có giá trị.

Song song với đó, Vườn Quốc gia Bát Xát tiếp tục phát huy vai trò lá chắn xanh đầu nguồn khi tăng cường chức năng phòng hộ môi trường, điều tiết nguồn nước, góp phần giảm thiểu nguy cơ xói mòn, lũ lụt và đảm bảo nguồn nước ổn định phục vụ sản xuất, sinh hoạt cho khu vực hạ du.

Một trong những định hướng quan trọng là đẩy mạnh hoạt động nghiên cứu khoa học, giáo dục môi trường, nâng cao nhận thức cộng đồng về bảo vệ thiên nhiên và đa dạng sinh học.

Đây được xem là nền tảng để xây dựng sự đồng thuận và tham gia tích cực của người dân trong công tác bảo tồn.

Bên cạnh đó, việc bảo tồn còn gắn chặt với phát huy các giá trị văn hóa, lịch sử bản địa, đặc biệt tại các thôn, bản vùng đệm, nơi sinh sống của đồng bào dân tộc thiểu số.

Thông qua các chương trình hỗ trợ sinh kế, phát triển kinh tế - xã hội, đời sống người dân từng bước được cải thiện, góp phần hài hòa giữa mục tiêu bảo tồn và phát triển.

Với tiềm năng cảnh quan tự nhiên hùng vĩ, hệ sinh thái phong phú, Vườn Quốc gia Bát Xát được kỳ vọng trở thành điểm sáng về du lịch sinh thái của Lào Cai.

Việc khai thác hợp lý các giá trị tài nguyên rừng, dịch vụ môi trường và du lịch không chỉ tạo nguồn thu bền vững mà còn thúc đẩy phát triển kinh tế - xã hội địa phương theo hướng xanh và lâu dài.

Việc thành lập vườn quốc gia được kỳ vọng sẽ góp phần cải thiện sinh kế, nâng cao đời sống người dân thông qua các chương trình phát triển kinh tế - xã hội, chi trả dịch vụ môi trường rừng và phát triển du lịch cộng đồng.

UBND tỉnh Lào Cai giao Sở Nông nghiệp và Môi trường tỉnh chủ trì triển khai các nội dung liên quan, hoàn thiện thủ tục, tổ chức công bố và xây dựng bộ máy quản lý Vườn quốc gia Bát Xát theo quy định.

Đồng thời, các sở, ngành cùng cấp uỷ, chính quyền địa phương liên quan có trách nhiệm phối hợp chặt chẽ nhằm đảm bảo công tác quản lý, bảo tồn đạt hiệu quả cao nhất.

Ông Tô Văn Thanh, Bí thư Đảng uỷ xã Y Tý, tỉnh Lào Cai cho biết: Việc thành lập Vườn quốc gia Bát Xát là niềm vui lớn đối với xã vùng cao Y Tý và các xã lân cận.

Cấp uỷ, chính quyền xã sẽ tập trung phối hợp chặt chẽ với các ngành chức năng để quản lý theo đúng quy hoạch và định hướng của tỉnh.

Trước hết, xã sẽ tăng cường công tác phối hợp quản lý, đảm bảo tuân thủ quy hoạch tổng thể của Vườn quốc gia.

Cùng với đó, phát huy hiệu quả việc khai thác tài nguyên rừng, cảnh quan thiên nhiên gắn với phát triển du lịch sinh thái, nhưng phải đúng mục đích và theo quy định của pháp luật.

Công tác xác định ranh giới, cắm mốc địa giới các khu vực thuộc vườn quốc gia cũng sẽ được triển khai đồng bộ.

Đây được xem là cơ sở quan trọng để chính quyền địa phương tăng cường kiểm soát, đồng thời đẩy mạnh tuyên truyền để người dân nắm rõ phạm vi, cùng tham gia bảo vệ rừng.

“Chúng tôi sẽ căn cứ theo ranh giới cụ thể của từng thôn nằm trong vùng vườn quốc gia để quản lý chặt chẽ hơn. Khi có mốc giới rõ ràng, việc tuyên truyền, vận động người dân tham gia bảo vệ tài nguyên rừng sẽ thuận lợi, hiệu quả hơn”, ông Thanh biết thêm.

Ông Ngô Kiên Trung, Hạt trưởng, Trưởng Ban Quản lý Khu bảo tồn thiên nhiên Bát Xát, tỉnh Lào Cai cho hay: Việc chuyển hạng lên Vườn Quốc gia Bát Xát có ý nghĩa đặc biệt quan trọng, bởi đây là cấp phân hạng cao nhất trong hệ thống rừng đặc dụng của Việt Nam.

Vườn quốc gia là danh hiệu cao quý nhất đối với rừng đặc dụng. Khi đã được nâng hạng, khu vực này sẽ nằm trong hệ thống các vườn quốc gia của cả nước, từ đó được quan tâm, đầu tư nhiều hơn trên các lĩnh vực như bảo tồn thiên nhiên, đa dạng sinh học.

Không chỉ dừng lại ở công tác bảo tồn, việc thành lập vườn quốc gia còn mở ra nhiều cơ hội phát triển mới.

Theo ông Trung, các hoạt động nghiên cứu khoa học, giáo dục môi trường và đặc biệt là du lịch sinh thái sẽ được thúc đẩy mạnh mẽ hơn so với thời điểm còn là khu bảo tồn thiên nhiên.

Trước đây khi còn là khu bảo tồn, những hoạt động này còn khá hạn chế. Nhưng khi đã trở thành vườn quốc gia, bộ máy quản lý sẽ được củng cố, tăng cường, tạo điều kiện để triển khai đồng bộ, hiệu quả hơn các nhiệm vụ và người dân sẽ được hưởng lợi nhiều hơn từ rừng.

Có thể thấy, việc chuyển hạng Khu bảo tồn thiên nhiên Bát Xát thành Vườn quốc gia không chỉ góp phần bảo vệ lá phổi xanh vùng cao biên giới Tây Bắc, mà còn tạo động lực phát triển kinh tế xanh, bền vững, gắn bảo tồn thiên nhiên với nâng cao đời sống người dân vùng cao biên giới.

Đây cũng là vườn quốc gia thứ 2 của tỉnh Lào Cai sau vườn quốc gia Hoàng Liên được thành lập năm 2002, với tổng diện tích là hơn 28.500 ha, thuộc địa phận 2 tỉnh Lào Cai và tỉnh Lai Châu.

Trước khi chuyển hạng thành vườn quốc gia, Khu Bảo tồn thiên nhiên Bát Xát được thành lập năm 2016 theo Quyết định của UBND tỉnh Lào Cai và nằm trong quy hoạch hệ thống rừng đặc dụng Quốc gia. Với diện tích hơn 18.600ha nằm trên địa bàn của 5 xã Y Tý, Dền Sáng, Sàng Ma Sáo, Trung Lèng Hồ và xã Nậm Pung, huyện Bát Xát, tỉnh Lào Cai (cũ).

×