Mỹ áp thuế đối ứng 20%: Ngành hàng rau quả, thủy sản lo thất thế cạnh tranh, nguy cơ bị loại khỏi thị trường

Việc Mỹ áp thuế đối ứng 20% đối với nông sản Việt Nam xuất khẩu sang thị trường này đang tạo áp lực không nhỏ cho toàn ngành. Tại Hội nghị thúc đẩy xuất khẩu nông, lâm, thủy sản năm 2025, tổ chức tại TP.HCM ngày 12/8, đại diện nhiều hiệp hội ngành hàng đã thẳng thắn nêu khó khăn và kiến nghị các giải pháp tới lãnh đạo Bộ Nông nghiệp và Môi trường.

Rau, củ, quả, tôm… Việt Nam lo mất thế cạnh tranh

Ông Nguyễn Thanh Bình - Chủ tịch Hiệp hội Rau quả Việt Nam cho biết, 6 tháng đầu năm 2025 kim ngạch xuất khẩu rau quả của Việt Nam vào Mỹ đạt hơn 261,6 triệu USD, tăng 66% so với cùng kỳ 2024.

Ông Bình nhận định, mức thuế 20% áp cho rau quả Việt Nam xuất sang Mỹ là mức khá cao, có tác động tiêu cực đối với ngành hàng. Đầu tiên sẽ làm tăng giá rau quả nhập khẩu của Việt Nam vào Mỹ. Với mức thuế này người tiêu dùng Mỹ có thể sẽ phải cắt giảm bớt chi tiêu cho mặt hàng này dẫn đến các đơn hàng có thể giảm mạnh.

Đồng thời, mức thuế 20% làm giảm khả năng cạnh tranh của rau quả Việt Nam, đặc biệt là cạnh tranh với rau quả sản xuất tại các tiểu bang của Mỹ và các nước lân cận, thậm chí giảm sức cạnh tranh của nông sản Việt với các nước như :Thái Lan, Malaysia, Indonesia, Campuchia… có mức thuế thấp hơn.

Thị trường xuất khẩu nông lâm thủy sản Việt Nam trong 7 tháng đầu năm 2025:

- Nhóm chiếm thị phần cao là Hoa Kỳ (21%), Trung Quốc (18,4%) và EU (11,9%)
- Nhóm chiếm thị phần trung bình là ASEAN (9,2%) và Nhật Bản (7,2%)
- Nhóm chiếm thị phần thấp là Hàn Quốc (3,5%), Châu Phi (3,1%), Trung Đông (1,8%) và Úc - New Zealand (1,3%).

“Với mức thuế 20% người nông dân và các doanh nghiệp không còn lợi nhuận, phải cắt giảm sản xuất, kinh doanh thậm chí có những doanh nghiệp phải ngừng hoạt động, người lao động mất việc làm, mất thu nhập, đời sống khó khăn”, ông Bình cho biết.

Trong khi đó, bà Tô Thị Tường Lan - Phó Tổng thư ký Hiệp hội Chế biến và xuất khẩu Thủy sản Việt Nam (VASEP) cho biết, tôm tiếp tục là mặt hàng thủy sản xuất khẩu chủ lực, đạt 2,49 tỷ USD trong 7 tháng năm 2025.

Tuy nhiên, thị trường Mỹ - nơi chiếm tỷ trọng lớn đang bị bóp nghẹt bởi chính sách thuế, khiến doanh nghiệp có dấu hiệu chững lại đơn hàng. So với các đối thủ như Ecuador (thuế chỉ 15%) hay Indonesia và Philippines (19%), tôm Việt Nam đang dần mất lợi thế nếu thuế đối ứng 20% thực thi.

Ngành tôm đang bước vào giai đoạn khó khăn, kết quả công bố hồi tháng 6 cho thấy mức thuế chống bán phá giá tôm lên tới 33,29% đối với nhiều doanh nghiệp lớn. Nếu mức thuế này không được điều chỉnh trong kết quả cuối cùng vào tháng 12, tôm Việt có nguy cơ bị loại khỏi thị trường Mỹ.

“Khoảng 23 doanh nghiệp xuất khẩu tôm lớn sẽ đối mặt với mức thuế rất cao, khiến giá bán vào Mỹ tăng mạnh, mất hoàn toàn khả năng cạnh tranh với các quốc gia khác như Ấn Độ, Ecuador, nơi mức thuế thấp hơn và chi phí sản xuất cạnh tranh hơn”, bà Lan thông tin.

Ông Nguyễn Nam Hải – Chủ tịch Hiệp hội Cà phê - Ca cao Việt Nam cho biết, dù Mỹ chỉ chiếm khoảng 4,7% tổng kim ngạch xuất khẩu cà phê của Việt Nam, nhưng mức thuế 20% vẫn tạo ra thách thức lớn. Tuy vậy, đây cũng có thể là cơ hội để doanh nghiệp tăng tốc xuất khẩu trong những tháng cuối năm.

Giải pháp gì trước thuế đối ứng 20% của Mỹ?

Cục trưởng Cục Chất lượng, Chế biến và Phát triển thị trường (Bộ Nông nghiệp và Môi trường) Ngô Hồng Phong đánh giá, chính sách thuế quan của Mỹ sẽ gây ra những khó khăn nhất định. Do đó, Nhà nước sẽ đồng hành, hỗ trợ doanh nghiệp, người sản xuất thông qua cơ chế, chính sách nhằm duy trì và bảo vệ sản xuất, duy trì xuất khẩu, giữ thế cạnh tranh cho nông sản. Tiếp tục đàm phán giảm thuế đối với các dòng hàng mà Mỹ không sản xuất được, phải nhập khẩu (cà phê, hồ tiêu, hạt điều).

Về phía các doanh nghiệp, cần tiếp tục duy trì xuất khẩu tại thị trường truyền thống và bổ sung các dòng sản phẩm phù hợp, một số nhóm hàng có thể gia tăng giá trị xuất khẩu ở thị trường tiềm năng. Doanh nghiệp cần xây dựng vùng nguyên liệu đảm bảo, chủ động hàng hóa, đáp ứng được các tiêu chuẩn mà các nước nhập khẩu đặt ra.

Về phía các ngành hàng, ông Nguyễn Thanh Bình - Chủ tịch Hiệp hội Rau quả Việt Nam mong muốn có chính sách hỗ trợ doanh nghiệp trong giai đoạn đầu thuế đối ứng có hiệu lực, như: giảm thuế VAT đầu vào 5%, giảm thuế thu nhập doanh nghiệp, hỗ trợ chi phí chuyển đổi số, chi phí nghiên cứu đầu tư cho công nghệ sau thu hoạch…

Đối với ngành thủy sản, bà Tô Thị Tường Lan - Phó Tổng thư ký VASEP khuyến khích các doanh nghiệp phát triển sản phẩm chế biến sâu, tiện lợi. Đồng thời chuyển đổi sang các thị trường mới như: Trung Đông, châu Phi, Nhật Bản, Australia, EU… Đặc biệt về chất lượng sản phẩm, cần tăng cường chất lượng và truy xuất nguồn gốc; mở rộng vùng nuôi theo chuẩn ASC, BAP, VietGAP, giảm rủi ro IUU và dư lượng kháng sinh. Nên thành lập liên kết giữa doanh nghiệp - hộ nuôi nhằm kiểm soát chất lượng từ đầu nguồn giúp giảm chi phí và tăng độ tin cậy.

Chỉ đạo hội nghị, quyền Bộ trưởng Bộ Nông nghiệp và Môi trường Trần Đức Thắng cho rằng, việc áp thuế này không chỉ với Việt Nam mà với tất cả các quốc gia xuất khẩu vào Mỹ. Mỹ vẫn có nhu cầu cao với một số sản phẩm Việt Nam không thể thay thế, như tôm hay cà phê.

Theo ông Thắng, dù quyền áp thuế thuộc phía Mỹ, chúng ta cần chủ động giải pháp ứng phó. Bộ Nông nghiệp và Môi trường sẽ tiếp thu các đề xuất xác đáng của doanh nghiệp, phối hợp cùng Bộ Công Thương, Bộ Ngoại giao và các cơ quan liên quan để xử lý.

Do đó, người đứng đầu ngành nông nghiệp Việt Nam đặt mục tiêu năm 2025, ngành phải đạt tăng trưởng trên 4%; kim ngạch xuất khẩu nông, lâm, thủy sản đạt trên 65 tỷ USD.

Giá trị xuất khẩu nông lâm thủy sản nửa năm 2025

Trong 7 tháng đầu năm 2025, tổng giá trị xuất khẩu nông lâm thủy sản nước ta ước đạt 39,68 tỷ USD, tăng 14,7% so với cùng kỳ năm 2024. Năm 2024, có 10/11 mặt hàng xuất khẩu chủ lực duy trì tăng trưởng về giá trị (trừ sản phẩm sắn).
Nhưng 7 tháng đầu năm 2025 chỉ còn 9/11 mặt hàng tăng trưởng là: cà phê, cao su, hạt tiêu, hạt điều, rau quả, sắn và các sản phẩm từ sắn, chăn nuôi, thủy sản, gỗ và sản phẩm gỗ. 2 mặt hàng suy giảm từ đầu năm cho đến nay là gạo (2,8 tỷ USD, giảm 15,9%), chè với tổng giá trị xuất khẩu không lớn nhưng bắt đầu suy giảm từ tháng 6/2025 (117 triệu USD, giảm 12,2%)

×