Bình luận
0
Theo các cụ cao tuổi trong làng, kiểu dáng quy mô kiến trúc của mộ không khác ngôi mộ xưa là mấy. Chỉ khác phần vật liệu sử dụng toàn xi-măng bê-tông để ngôi mộ được vững bền bên bờ biển chịu nhiều sóng gió, bão tố.
Về văn bia trước mộ, báo cáo khảo cổ học của Viện Khảo cổ Việt Nam tháng 3/2012 cho biết: “Căn cứ vào chất liệu và hoa văn trên bia thì có thể bia được khắc khoảng thế kỷ XIX (thế kỷ XIX có 2 năm Ất Dậu là 1825 và 1885)”. Theo chúng tôi, đó là năm 1825, căn cứ vào dòng chữ được khắc trên bia: “Hoa Ổ xã phụng thượng niệm niệm Tiền hiền chi Thần vị”. Hoa Ổ là tên cũ của làng Nam Ô, đến năm Thiệu Trị thứ nhất (1840) vì kỵ húy mẹ vua nên đã đổi thành Hóa Ổ. (Nam Ô là đọc trại từ Nam Ổ - tên một nhà Trạm trở thành tên làng).
Chuyện xưa kể rằng: Vua Trần Anh Tông gả em gái mình là công chúa Huyền Trân cho vua Chiêm Thành là Chế Mân. Vua Chế Mân cảm tạ vua Trần đã tặng hai châu Ô, Lý. Khi Chế Mân chết, vua Trần đã cử Thượng tướng Trần Khắc Chung dẫn quân vào cứu công chúa khỏi bị hỏa táng theo tập tục người Chiêm.
Người dân Nam Ô kể nghe hùng tráng hơn: Thượng tướng Trần Khắc Chung tổ chức đánh tháo thành công, đưa công chúa về Đại Việt. Người Chiêm Thành rượt đuổi, đánh chặn khởi đi từ cửa Thị Nại ra tới Hải Vân. Đến đất làng Nam Ô thì gió mùa đông nam (gió nồm) đang mùa rộ biển. Bên kia Hải Vân hiểm trở là đất nhà nhưng chưa phải là quê, sứ mệnh đang được sự hỗ trợ của địa lợi, thiên thời. Cuộc quyết chiến cuối cùng giữa quân Đại Việt và quân Chiêm diễn ra khốc liệt...
Khi công chúa từ mom Lỗ Hạc (núi ghềnh Nam Ô ngày nay) xuống thuyền nhẹ ra đến thuyền lớn đợi ở ngoài khơi, giong thuyền theo gió thuận đưa về cố quốc an toàn thì cũng là lúc vị tướng quân chỉ huy và toán quân đánh chặn đã anh dũng hy sinh trong trận đánh cuối cùng không cân sức. Nhân dân nơi đây đã chôn cất tử tế vị tướng dưới chân Tháp Chàm Trà Bì (tháp chàm Xuân Dương), bên bờ nam cửa sông Cu Đê thời bấy giờ...
Người Chiêm tức giận, cử binh đánh phá Châu Hóa, đòi lại đất hồi môn. Bốn năm sau, vua Trần Anh Tông thân chinh cử binh chinh phạt, lấy toàn bộ vùng đất từ nam Hải Vân đến bờ bắc sông Thu Bồn và sáp nhập vào Châu Hóa. Vua đã sắc phong thần vị cho vị tướng công và các thuộc hạ đã hy sinh 4 năm trước. Chuyện hư thực ra sao không dám lạm bàn chỉ biết vị tướng này và thuộc hạ được thờ tại đình làng với bài vị có sắc tứ cổ kính là: “Tiền hiền Triệu Cơ chư Tiên linh Thần vị”.
Tiền hiền Triệu Cơ! Các cụ dịch là Tiền hiền mở cõi. Không biết trên đất Quảng Nam - Đà Nẵng có nơi nào tuyên thần vị ấy không?
Lịch sử qua đi, để lại những trang hùng tráng nhưng cũng không lấp được những nỗi lòng bi tráng thông qua cảm xúc dân gian. Nỗi lòng bi tráng của vị tiền hiền mở cõi được khắc họa sâu sắc ở hai câu trong bài văn tế ngài vào lễ tế Tiền hiền 24 tháng 6 âm lịch hằng năm tại đình làng Nam Ô: “Cổ vân lôi ư, tam cấp vũ môn, ninh kiến hà trừng thiên lý/ Chiêm phong lãng ư, kỷ trùng hoàng hải, vĩnh khang thốn tức thôn kình”. Các cụ phỏng dịch: “Mây sấm xưa hử, qua mấy màn mưa, lặng nhìn thấy đâu ngoài thiên lý/ Sóng gió Chàm hừ, lòng chồn nhớ nước, vẫn kiên gan chờ nuốt kình ngư”.
Thật là phù hợp hoàn cảnh của vị tướng công đã hy sinh cho sứ mệnh cao cả lúc bấy giờ và hiển linh nằm lại bên vùng sông nước Nam Ô cho tới ngày nay. Các cụ thông kinh sử trong làng ngày xưa thường ví sự nằm lại của ngài Tiền hiền Triệu Cơ như một gạch nối trong diễn trình Nam tiến cam go của dân tộc mà suốt nhiều thế kỷ về sau mới hoàn thành.
Huân nghiệp của vị tướng ngày đó sử sách không ghi một dòng, sự hy sinh cao cả cũng như một chiến sĩ vô danh. Chính sự vô danh này mà nhiều lần các tộc họ có thế lực trong làng muốn giành Tiền hiền mang họ mình, nhưng đâu có thể, vì truyền thuyết đã ăn sâu vào dân gian hình thành nên huyền sử. Biết làm sao!
Bài văn tế cổ trong lễ khánh thành mộ Tiền hiền ngày trước có đoạn: “Công cao như Thuấn nhựt/ Đức trọng tợ Nghiêu thiên/ Khai cơ lịch đợi lưu truyền/ Lạc nghiệp vạn dân chiêm ngưỡng/ Thiết niệm Tiền hiền/ Tự cổ tham phò khanh tướng/ Vu kim tồn tại giang sơn/ Thừa tôn công lập nghiệp quy dân/ Khai quốc tịch canh điền tạc tĩnh/ Cựu tích Vĩnh Thành khai cuộc định/ Tiền trình Hoa Ổ soán dân cư…”. Qua đó, có thể thấy sự kính ngưỡng của dân làng Nam Ô như thế nào đối với tiền nhân.
Khi triển khai Dự án khu du lịch nghỉ dưỡng sinh thái Nam Ô, UBND thành phố Đà Nẵng đồng ý cho làng Nam Ô giữ ngôi mộ nguyên vị trí, phân giới cắm mốc cấp cho 504m2 để mở rộng và tôn tạo khu mộ xứng hợp với cảnh quan du lịch chung quanh. Đó là sự đối xử tử tế và sáng suốt của hậu thế đối với tiền nhân.
Hiện nay, quỹ trùng tu tôn tạo mộ Tiền hiền đã đạt gần trăm triệu đồng do nhân dân làng Nam Ô trong và ngoài nước đóng góp. Chỉ chờ cơ đồ chung quanh sắp xếp lại quy cũ là ngôi mộ sẽ sáng lên cùng với huyền sử được nối dài trong hậu thế.
Tôi tin rằng, mỗi chúng ta đều có một "hạt cát" ước mơ. Nếu biết tôi luyện bằng ý chí và đam mê, những hạt cát ấy sẽ trở thành những "con chip" định hình nên tương lai rạng rỡ cho chính bản thân và đất nước.
Chia sẻ
Chỉ ra nghịch lý thiếu trường, thiếu giáo viên trong khi nhu cầu học tập ngày càng lớn, Tổng Bí thư, Chủ tịch nước Tô Lâm nhấn mạnh thi cử không phải để loại học sinh khỏi trường học. Tuy nhiên, thực tế tại các thành phố lớn như Hà Nội và TP.HCM cho thấy kỳ thi vào lớp 10 vẫn đang trở thành “cuộc đua” khốc liệt khi tỷ lệ học sinh được vào học các trường công lập xuống mức thấp kỷ lục.
Chia sẻ
Tổng thống Mỹ Donald Trump hôm thứ Sáu đã tuyên bố một lệnh ngừng bắn 3 ngày và một cuộc trao đổi tù nhân quan trọng giữa Moscow và Kiev, bày tỏ hy vọng rằng thỏa thuận ngừng bắn này sẽ trở thành "sự khởi đầu cho sự kết thúc của một cuộc chiến tranh rất dài, đẫm máu và khốc liệt".
Chia sẻ
Nghị quyết 57-NQ/TW đang tạo động lực mạnh mẽ để các trường đại học, viện nghiên cứu và doanh nghiệp tăng cường liên kết, hình thành hệ sinh thái đổi mới sáng tạo gắn với thực tiễn phát triển kinh tế - xã hội.
Chia sẻ
Phường Nam Định, tỉnh Ninh Bình mới (địa phận thành phố Nam Định, tỉnh Nam Định cũ) có nhiều di tích được công nhận là di tích lịch sử cấp Quốc gia, song đến nay đang bị xuống cấp nghiêm trọng, cần các giải pháp tu bổ, bảo tồn và phát huy giá trị.
Chia sẻ
Từ bỏ nghề gỗ đang kiếm hàng trăm triệu đồng mỗi năm, anh Vũ Chí Đức ở phường Tân An, tỉnh Bắc Ninh bất ngờ “ném” tiền tỷ vào làm nhà màng để trồng dưa. Sau 4 năm, mỗi vụ anh thu hoạch 30 tấn dưa, lãi khoảng 600 triệu đồng/năm nhưng vẫn không đủ hàng để bán.
Chia sẻ
Lúa xuân ở xã Thiên Nhẫn, tỉnh Nghệ An nằm đổ rạp sau dông lốc, mưa đá, lực lượng công an, quân đội lập tức đội mưa ra đồng, giúp dân thu hoạch, nhằm hạn chế tối đa thiệt hại.
Chia sẻ
Theo thông tin mà PV Báo Dân Việt có được, Khoa Ngô đã có quốc tịch Việt Nam. Tuy vậy, tiền đạo thuộc biên chế CLB Công an TP.HCM sẽ không kịp cùng Olympic Việt Nam tham dự Asiad 2026 tại Nhật Bản, nhưng hoàn toàn đủ điều kiện cùng ĐT Việt Nam dự FIFA ASEAN Cup 2026 lẫn ASEAN Cup 2026.
Chia sẻ
Bộ Xây dựng vừa ban hành hai thủ tục hành chính mới trong lĩnh vực nhà ở, liên quan đến nhà ở xã hội và nhà ở dành cho lực lượng vũ trang, nhằm chuẩn hóa quy trình xét duyệt, phân bổ và tăng tính minh bạch trong triển khai dự án.
Chia sẻ
Thay vì bám trụ với cây lúa, ông Lê Thanh Tùng (xã Vĩnh Thạnh, Tây Ninh) đã mạnh dạn cải tạo đất ruộng để nuôi le le – loài chim đặc sản vốn bay mòn cánh trên vùng Đồng Tháp Mười, mang về nguồn thu nhập hàng trăm triệu đồng mỗi năm.
Chia sẻ
Chứng khoán tuần qua ghi nhận VN-Index vượt đỉnh lịch sử, nối dài chuỗi tăng sang tuần thứ 7. Tuy vậy, đà tăng chủ yếu đến từ nhóm vốn hóa lớn, trong khi độ rộng thị trường yếu, khối ngoại vẫn duy trì bán ròng mạnh.
Chia sẻ
Thiếu tướng Võ Sở 97 tuổi, là đại biểu cao tuổi nhất dự Đại hội MTTQ Việt Nam lần thứ XI, kỳ vọng Mặt trận Tổ quốc tiếp tục phát huy vai trò giám sát, phản biện và chăm lo người dân.
Chia sẻ
Khởi tố đối tượng sát hại vợ do ghen tuông; thông tin mới vụ bé gái 4 tuổi bị bạo hành tử vong ở Hà Nội; bắt giam bị can hiếp dâm một học sinh trung học cơ sở... là những tin nóng 24 giờ qua.
Chia sẻ
Công an TP Hà Nội cảnh báo thời gian gần đây xuất hiện nhiều tài khoản, hội nhóm trên mạng xã hội giả mạo Ủy ban Kiểm tra Trung ương, đăng tải thông tin chưa kiểm chứng, xuyên tạc, ảnh hưởng đến uy tín của cơ quan này và ngành kiểm tra Đảng.
Chia sẻ
Cơ quan chức năng khởi tố vụ án "Lợi dụng chức vụ, quyền hạn trong khi thi hành công vụ" xảy ra tại Trung tâm Điều dưỡng người có công miền Nam, liên quan sai phạm trong quản lý, sử dụng tài sản công và đã chuyển hồ sơ cho Công an TP.HCM tiếp tục điều tra.
Chia sẻ
Ngày 8/5, tại xã biên giới Vĩnh Gia (An Giang), Hợp tác xã (HTX) Lúa mùa nổi Vĩnh Gia đã chính thức ra mắt. Sự kiện này không chỉ đánh dấu bước ngoặt trong việc bảo tồn giống lúa “độc nhất vô nhị” mà còn hiện thực hóa mô hình liên kết “4 nhà” nhằm đưa hạt gạo di sản vươn tầm quốc tế.
Chia sẻ
Tối 8/5, Trung tâm Kiểm soát bệnh tật thành phố Đồng Nai cho biết trên địa bàn thành phố vừa ghi nhận một trường hợp tử vong do bệnh dại sau khi bị một con chó cắn-con chó có biểu hiện bất thường, trông lầm lỳ khác lạ.
Chia sẻ
Theo con số may mắn hôm nay 9/5, con giáp tuổi Hợi đón phúc tinh xuất hiện, kết bạn thuận lợi. Công việc của họ cũng có lợi cho hợp tác, kết bạn, mưu lợi.
Chia sẻ
Anh vẫn quan tâm tôi theo cách rất tử tế.
Chia sẻ
Phát biểu sau trận đấu với Becamex TP.HCM, HLV trưởng SHB Đà Nẵng Lê Đức Tuấn thừa nhận đội bóng đang gặp rất nhiều khó khăn về lực lượng khi nhiều nội binh lẫn ngoại binh chấn thương. Tuy nhiên, chiến thắng trên sân nhà mang ý nghĩa rất lớn về tinh thần.
Chia sẻ
Những điển tích dân gian cho rằng, chính Tào Phi là người đã “mượn tay” Hoa Đà để hại chết em trai là Tào Xung vì lo ngại Tào Tháo sẽ nhường lại cơ nghiệp cho người em tài năng này.
Chia sẻ
Trước khi trở thành hoàng đế nhà Minh, Chu Kiến Thâm đã nảy sinh tình cảm với nhũ mẫu của mình tên là Vạn Trinh Nhi. Cả hai đã tạo ra 20 năm đau thương và mục nát.
Chia sẻ
4 cây phong thủy hợp mệnh Thủy giúp thu hút tài lộc, dễ chăm sóc và tăng năng lượng tích cực. Gợi ý cách chọn và đặt cây đúng chuẩn
Chia sẻ
Hãng tin Fars của Iran cho biết trong khoảng một giờ qua đã xảy ra “các cuộc đụng độ lẻ tẻ” giữa lực lượng Iran và các tàu của Mỹ tại eo biển Hormuz.
Chia sẻ
HLV Lê Huỳnh Đức sắp trở lại dẫn dắt Becamex TP.HCM?; Đội vô địch FIFA ASEAN Cup 2026 nhận thưởng 1 triệu USD; Ronaldo thiết lập kỷ lục mới; Phòng thay đồ Real rối loạn; Liverpool đánh tiếng muốn có Mbappe.
Chia sẻ
Tay vợt Lý Hoàng Nam sẽ tham gia giải pickleball châu Á mở rộng 2026 tại TPHCM với tổng giá trị giải thưởng lên đến 3 tỷ đồng.
Chia sẻ
Học viện Tài chính công bố quyết định bổ nhiệm TS Lê Tuấn Hiệp giữ chức Phó Giám đốc Học viện cùng nhiều vị trí lãnh đạo tại Phân hiệu Hưng Yên.
Chia sẻ
Cố huyền thoại Pele đã thể hiện vai trò nổi bật của mình cùng ĐT Brazil khi ông còn thi đấu để tạo nên sự nghiệp lừng lẫy, xứng tầm “Vua bóng đá”.
Chia sẻ
Dù thi đấu nỗ lực nhưng cơ thủ Bao Phương Vinh không thể ngược dòng trong trận chung kết Giải billiards carom vô địch châu Á 2026, qua đó chỉ mang về HCB đầy tiếc nuối.
Chia sẻ
Công ty CP Phúc Sinh vừa công bố tốt nghiệp dự án phát triển bền vững (ESG) cùng các nhà tài trợ DFCD/SNV, khẳng định vị thế doanh nghiệp tiên phong thực thi ESG trong lĩnh vực nông sản Việt Nam, với những quyết tâm theo đuổi phát triển bền vững bằng hành động xuyên suốt từ vùng nguyên liệu đến chuỗi xuất khẩu toàn cầu.
Chia sẻ
Thời sự 
Thế giới 
Nhà nông 
Hội và Cuộc sống 
Đại đoàn kết dân tộc 
Kinh tế 
Thể thao 
Văn hóa - Giải trí 
Xã hội 
Bạn đọc 
Nhà đất 
Media 
Chuyển động Sài Gòn 
Pháp luật 
Dân Việt trò chuyện 
Gia đình 
Đông Tây - Kim Cổ 
Khoa học Công nghệ 
Radio Nông dân 
Doanh nghiệp 
Đăng nhập
ĐẶNG DÙNG (Theo báo Đà Nẵng)
