Nghiên cứu về vaccine HPV làm giảm gánh nặng ung thư giành giải thưởng 3 triệu USD VinFuture 2025

Tối 5/12, Lễ trao giải VinFuture 2025 - khoảnh khắc tôn vinh công trình khoa học xuất sắc nhất, được đánh giá là mở ra những thay đổi mang tính bước ngoặt cho thế giới.

Hơn 1.700 hồ sơ đến từ hơn 70 quốc gia và vùng lãnh thổ đã được gửi về VinFuture trong năm nay. Chỉ một công trình xuất sắc nhất, tiên phong nhất, có tác động sâu rộng nhất sẽ trở thành Chủ nhân của Giải thưởng Chính VinFuture 2025.

Bốn nhà khoa học Mỹ thắng giải cao nhất VinFuture 2025

Chủ tịch Quốc hội Trần Thanh Mẫn (giữa) trao giải cho các nhà khoa học giải cao nhất năm 2025.

Theo đó, Giải thưởng chính VinFuture 2025 trị giá 3 triệu USD (tương đương hơn 78 tỷ đồng) vinh danh nhóm các nhà khoa học: TS Douglas R. Lowy, TS John T. Schiller, TS Amiee R. Kreimer , GS Maura L. Gillison vì những khám phá, phát triển vaccine HPV nhằm phòng ngừa các khối u do virus papilloma ở người gây ra và sẽ góp phần làm giảm gánh nặng ung thư toàn cầu trong nhiều thập kỷ tới.

Các nghiên cứu nền tảng về protein capsid của virus papilloma ở người do TS Lowy và TS Schiller thực hiện đã dẫn đến sự phát triển của các loại vaccine HPV hiệu quả cao, ngăn ngừa hàng triệu ca ung thư cổ tử cung, đặc biệt tại các quốc gia đang phát triển. Tiếp đó, phác đồ tiêm chủng liều đơn của TS Kreimer đã được Tổ chức Y tế Thế giới (WHO) khuyến nghị áp dụng - đã mở rộng đáng kể khả năng tiếp cận vaccine tới người dân.

Song song, các nghiên cứu trong phòng thí nghiệm dịch tễ học của GS Gillison và TS Kreimer cũng xác định mối liên hệ giữa HPV và ung thư vùng đầu - cổ, một mối đe dọa ung thư đáng chú ý có thể giảm thiểu nhờ tiêm vaccine HPV. Thành tựu của họ sẽ tiếp tục cứu sống hàng triệu người trong nhiều thập kỷ tới.

"Tôi xin gửi lời cảm ơn tới quỹ VinFuture đã trao giải thưởng này cho chúng tôi. Công trình của chúng tôi có thể cứu hơn 250.000 mỗi năm, nhiều người là phụ nữ của quốc gia nghèo.

Tôi không thể đến đây nếu không có được sự ủng hỗ của Quốc hội Mỹ, Quỹ ung thư Hoa kỳ đã tài trợ cho công trình của chúng tôi. Nhờ các đồng nghiệp, chúng tôi đã có thể thử nghiệm liều vaccine của mình, và đảm bảo chỉ 1 liều có thể phòng ngừa dài hạn đối với Virus HPV. Chúng tôi rất vui mừng vì những thành công này", TS Douglas Lowy chia sẻ.

Trước đó, Giải đặc biệt VinFuture 2025 dành cho nhà khoa học nữ được trao cho GS Mary-Claire King (Mỹ) vì sự phát hiện gene BRCA1 liên quan đến nguy cơ ung thư vú và buồng trứng, đặt nền móng cho các xét nghiệm di truyền, chương trình tầm soát và điều trị theo hướng cá thể hóa.

GS Mary-Claire King nhận giải thưởng từ Chủ tịch Hội đồng giám khảo.

Giáo sư Mary-Claire King đã phát hiện rằng các đột biến trong gene BRCA1 có liên quan đến sự phát triển của ung thư vú và buồng trứng, đặt nền móng cho xét nghiệm di truyền, tầm soát ung thư và y học cá thể hóa.

Bằng cách nghiên cứu các gia đình có nhiều thành viên mắc ung thư vú khởi phát sớm, Giáo sư King đã thành công trong việc xác định vị trí của gene BRCA1 tại một vùng nhiễm sắc thể cụ thể (nhiễm sắc thể 17q21) vào năm 1990, trước khi bộ gene người được giải mã.

Việc phát hiện ra các đột biến BRCA1 và ảnh hưởng của chúng đối với ung thư vú và buồng trứng đã khẳng định chắc chắn khái niệm về tính di truyền của nguy cơ ung thư, đồng thời đặt nền tảng cho lĩnh vực di truyền học ứng dụng trong điều trị ung thư.

"Nhiều phụ nữ chúng ta đang làm được những điều quan trọng. Tôi mong muốn truyền cảm hứng để các nhà khoa học trẻ tiếp tục bước đi trên con đường này", bà nói.

Trong khi, Giải Đặc biệt VinFuture dành cho Nhà khoa học đến từ các nước đang phát triển gọi tên GS Maria Esperanza Martínez-Romero, Đại học Tự chủ Quốc gia Mexico (Mexico). Nữ giáo sư được vinh danh nhờ công trình "Vì những tiến bộ trong nghiên cứu sinh thái vi sinh vật và cơ chế cố định nitơ cộng sinh tại các hệ sinh thái nhiệt đới".

Giải đặc biệt VinFuture dành cho Nhà khoa học nghiên cứu các lĩnh vực mới là giải thưởng vinh danh những Nhà khoa học dám mở lối cho tương lai bằng trí tuệ và khát vọng khám phá.

Giải thường vinh danh nhóm các nhà khoa học: Giáo sư Venkatesan Sundaresan, Giáo sư Raphaël Mercier, Tiến sĩ Emmanuel Guiderdoni, Tiến sĩ Imtiyaz Khanday, Tiến sĩ Delphine Mieulet với những đổi mới cây trồng lai có khả năng tự nhân giống.

Mùa giải năm nay, VinFuture ghi nhận hơn 1.700 hồ sơ từ hơn 70 quốc gia và vùng lãnh thổ. Con số này cao gấp 2,8 lần mùa 1, cho thấy uy tín và sức lan tỏa ngày càng mạnh mẽ của giải thưởng sau nửa thập kỷ phát triển.

Những công trình được vinh danh là kết tinh của tư duy tiên phong, của những nỗ lực bền bỉ vượt lên thách thức và của khát vọng dùng khoa học để phụng sự cuộc sống.

Các chủ nhân của giải thưởng triệu đô sẽ được xướng tên trong khoảnh khắc mà giới khoa học toàn cầu dõi theo.

Trong đó, Giải thưởng Chính VinFuture trị giá 3 triệu USD và ba Giải Đặc biệt dành cho nhà khoa học nữ, nhà khoa học đến từ các nước đang phát triển, và nhà khoa học nghiên cứu các lĩnh vực mới, mỗi giải trị giá 500.000 USD.

×