Nông dân Hà Nội xây làng quê đáng sống: Biến bãi rác thành hàng cây, "xã hội hóa" mô hình xanh (Bài 1)

LTS: Cùng với quá trình đô thị hóa, phát triển kinh tế, môi trường nông thôn Hà Nội đang đối mặt với nhiều thách thức, đòi hỏi sự chung tay của cộng đồng.

Thực hiện chương trình công tác Hội và phong trào nông dân năm 2025, sự chỉ đạo của Trung ương Hội Nông dân Việt Nam và thành phố Hà Nội, những năm qua, các cấp Hội Nông dân Hà Nội đã phát động, tổ chức nhiều phong trào, mô hình bảo vệ môi trường thiết thực, có sức lan tỏa sâu rộng. Phủ khắp các thôn làng, ngõ xóm, tổ dân phố, gần 450.000 hội viên nông dân Hà Nội đang cần mẫn “gieo mầm xanh”, góp phần làm nên những làng quê đáng sống, chung tay xây dựng Thủ đô sáng – xanh – sạch – đẹp.

Đó là câu chuyện của những kỹ sư, cử nhân rời phố về quê, dựng nghiệp từ mô hình nông nghiệp tuần hoàn sinh thái; là hành trình bền bỉ của những nữ giám đốc nông dân làm giàu bằng rau hữu cơ công nghệ cao; là nỗ lực sáng tạo của nữ nghệ nhân nâng tầm cây đặc sản quê hương thành sản phẩm vươn ra thế giới.

Đó còn là những “Hàng cây nông dân” đang tỏa bóng mát, những “Cánh đồng sạch” lan tỏa thói quen sản xuất bền vững, hay những mô hình xử lý rác thải hữu cơ từ bàn tay, trí tuệ nông dân, từng ngày thay đổi nếp sống nơi mỗi hộ gia đình…

Một hạt mầm vươn lên thành cây xanh, còn hàng trăm nghìn hạt mầm cùng gieo xuống sẽ tạo nên một mùa xanh mới, viết tiếp khát vọng về một Hà Nội xanh – sạch – bền vững.

Loạt bài “Nông dân Hà Nội xây làng quê đáng sống” sẽ tái hiện lại những mảnh ghép trong bức tranh đổi thay từ sự đồng lòng của người nông dân, về những bàn tay nối liền nhau, vun trồng nhịp cầu xanh nối làng quê với tương lai bền vững.

Nữ chi hội trưởng biến bãi rác công cộng thành hàng cây xanh, bền bỉ xây lối sống sáng - xanh - sạch - đẹp từ nhà ra ngõ

Mỗi cuối tuần, vừa khi tiếng gà cất lên gọi bình minh, những con ngõ nhỏ trong tổ dân phố Phụ Khang, phường Sơn Tây, TP Hà Nội (trước đây thuộc địa phận xã Đường Lâm, TP Hà Nội) đã rộn vang tiếng chổi cọ xào xạc.

Từ cụ già tóc bạc đến lớp thanh niên khỏe khoắn đều có mặt, tay thoăn thoắt quét dọn, tưới tắm hàng cây. Chỉ độ chục phút, lá rụng được gom gọn, đường thôn sạch tinh tươm, hàng cây xanh mướt đã óng ánh nước, sẵn sàng đón chào ngày mới.

Những hoạt động ấy đã trở thành nếp sinh hoạt hàng tuần của hội viên Chi hội Nông dân tổ dân phố Phụ Khang (phường Sơn Tây, TP Hà Nội).

Có mặt đầy đủ trong các buổi sinh hoạt chung, ông Nguyễn Văn Lượng, hội viên Chi hội Nông dân tổ dân phố Phụ Khang chia sẻ: Được Hội Nông dân phường Sơn Tây và chi hội trưởng tuyên truyền về các hoạt động, phong trào nên nhiều năm nay, cứ vào sáng sớm hoặc chiều những ngày cuối tuần, Chi hội chúng tôi thường “ra quân” dọn vệ sinh đường làng, ngõ xóm, chăm công trình chung là hàng cây xanh. Việc của chi hội cũng là việc nhà, nên buổi vệ sinh nào cũng đông hội viên tham gia, chỉ hơn tiếng là công việc đã xong.

“Tuy tuổi đã cao, nhưng được góp sức cùng bà con giữ cho cảnh quan sáng – xanh – sạch – đẹp, lòng tôi rất phấn khởi. Tôi mong phong trào này sẽ được duy trì, lan tỏa rộng hơn, để không chỉ môi trường ngày càng trong lành mà tình làng nghĩa xóm cũng thêm bền chặt, thế hệ con cháu được lớn lên trong không gian xanh, sạch”, ông Lượng tâm sự.

Không chỉ riêng ông Lượng mà với nhiều hội viên khác tại Chi hội Nông dân tổ dân phố Phụ Khang, các hoạt động giữ gìn, bảo vệ môi trường trong thôn, xóm không còn chỉ là công việc tự nguyện. Người đã làm nên tinh thần chung ấy là bà Hà Thị Thu Huyền, Chi hội trưởng Chi hội Nông dân tổ dân phố Phụ Khang.

Bà Huyền cho biết: Chi hội Nông dân tổ dân phố Phụ Khang có 210 hội viên.

Thực hiện chỉ đạo của Hội Nông dân phường Sơn Tây, Chi hội đã xây dựng kế hoạch cụ thể, phối hợp với ban quản lý tổ dân phố, các tổ chức, đoàn thể để tổ chức hoạt động vệ sinh môi trường, giữ gìn vệ sinh đường làng ngõ xóm, triển khai các mô hình “Hàng cây nông dân”, trồng thêm cây xanh, chậu hoa tại những khu đất trống, từng là điểm tập kết rác thải.

“Trong quá trình triển khai, Chi hội luôn chú trọng công tác tuyên truyền hội viên nông dân. Thời gian đầu, vẫn còn một số hội viên chưa nhận thức đúng nên chưa tích cực tham gia hoạt động, phong trào chung. Nắm được tâm tư, vấn đề của bà con nên tôi cũng động viên, phân tích dần để bà con cùng hiểu việc này không phải của riêng ai, dành cho ai mà làm cho chính gia đình mình, xóm làng mình.

Tổ dân phố Phụ Khang nằm cạnh Làng cổ Đường Lâm – điểm đến du lịch nổi tiếng của Hà Nội. Vì vậy, việc giữ gìn, bảo vệ môi trường cũng là giữ thể diện cho mình, góp phần cải thiện cảnh quan, bảo tồn và quảng bá hình ảnh Hà Nội xanh, sạch, thân thiện. Khi hội viên đều nắm được tinh thần chung, người góp sức, người góp của, các mô hình vẫn được duy trì hiệu quả đến nay”, Chi hội trưởng Chi hội Nông dân tổ dân phố Phụ Khang chia sẻ thêm.

Giới thiệu một mô hình "Hàng cây nông dân", bà Huyền dẫn chúng tôi đến thăm hàng ban, hoa chuông vàng ngay cạnh cầu Phù Khang trong tổ dân phố. Bà Huyền bảo, chỉ vài năm về trước, mấy chục mét đường quanh đấy là bãi rác tự phát, bốc mùi nặng suốt ngày, gây ô nhiễm đất và nguồn nước, ảnh hưởng cuộc sống của người dân nơi đây.

Không thể để tình trạng ấy kéo dài, bà vận động hội viên cùng tổng vệ sinh, dọn sạch rác rồi trồng cây xanh dọc theo tuyến đường. Từ điểm tập kết rác tự phát, hai bên đường rác chất thành đống, nay hai bên đường là hàng ban, chuông vàng rợp bóng.

“Từ ngày chúng tôi tổng vệ sinh, trồng cây xanh, tuyến đường này cũng không còn có tình trạng vứt rác bừa bãi. Nhờ vậy, chuyện bốc mùi, ô nhiễm cũng cải thiện hẳn, giúp bà con nâng cao đời sống. Khi hàng cây này đem lại hiệu quả tích cực, các hội viên cũng có thêm động lực để tiếp tục thực hiện, duy trì các mô hình khác.”, bà Huyền phấn khởi.

Dân vận khéo, vận động hội viên nông dân đồng thuận cùng góp sức, góp của, nhân rộng những mô hình xanh

Tạm biệt bà Hà Thị Thu Huyền - Chi hội trưởng Chi hội Nông dân Tổ dân phố Phụ Khang, chúng tôi tìm đến thôn Bình Vọng (trước đây thuộc xã Văn Bình, nay là xã Thường Tín, TP Hà Nội), hay còn được gọi là làng Bằng, là một trong những thôn cổ, còn lưu giữ nhiều di tích lịch sử lâu đời của Hà Nội.

Chỉ cho chúng tôi hàng hoa giấy rực rỡ nhất trong thôn, bà Nguyễn Thị Phượng, Chi hội trưởng Chi hội Nông dân thôn Bình Vọng tự hào bảo: Công trình tiêu biểu nhất của chi hội chúng tôi là “Tuyến đường hoa nông dân” tại khu vực thủy đình – trung tâm của thôn.

“Đây là vị trí đẹp nhất nên chúng tôi thống nhất chọn làm điểm triển khai mô hình. Kinh phí thực hiện công trình này 100% từ nguồn xã hội hóa – người dân trong thôn cùng chung tay đóng góp”, bà Phượng chia sẻ thêm.

Sau một thời gian trồng, chi hội vẫn thường xuyên phân công chăm sóc hàng cây: mỗi tuần một ca tưới, cắt tỉa cây trồng. Do là công trình xanh từ nguồn vốn xã hội hóa nên chỉ các hội viên nông dân, mà người dân trong thôn cũng rất tích cực tham gia chăm sóc, bảo vệ hàng cây.

Ngoài tuyến đường hoa nông dân, Chi hội Nông dân thôn Bình Vọng còn triển khai định kỳ nhiều hoạt động bảo vệ môi trường như tham gia vệ sinh đường làng ngõ xóm; dọn cỏ, phát quang các tuyến đường liên thôn – liên xã. Ngoài ra, hội viên nông dân thôn Bình Vọng còn tích cực tham gia các lớp tập huấn về bảo vệ môi trường, phân loại rác tại nguồn, giảm tải cho bãi tập kết rác tại địa phương...

“Chúng tôi làm những việc này không chỉ để giữ gìn cảnh quan mà còn vì niềm tự hào. Làm được điều gì đẹp cho thôn xóm, nhìn bà con đi qua ai cũng khen, thế là vui rồi”, bà Phượng cười nói.

Chia sẻ thêm về các mô hình nông dân bảo vệ môi trường, ông Nguyễn Đình Huy, nguyên Phó Chủ tịch Hội Nông dân xã Văn Bình (huyện Thường Tín, TP Hà Nội) cho biết: Trong quá trình xây dựng xã Văn Bình đạt chuẩn nông thôn mới nâng cao, nông thôn mới kiểu mẫu, môi trường là một tiêu chí khó. Tham gia xây dựng xã Văn Bình "về đích" nông thôn mới, Hội Nông dân xã Văn Bình đã xác định công tác môi trường là nhiệm vụ trọng tâm.

Từ năm 2021, Hội đã thành lập Câu lạc bộ Bảo vệ môi trường, hoạt động theo từng các tổ nhỏ ở từng chi hội. Đồng thời, các cấp Hội Nông dân đã triển khai các công trình xanh, góp phần hoàn thiện các tiêu chí.

Trong đó, Hội đã xây dựng được 3 mô hình “Tuyến đường hoa nông dân” trên địa bàn xã, trồng 2 loại cây chính là hoa giấy và mẫu đơn. Đây là hai loại cây, chịu hạn tốt, ưa nắng, dễ chăm sóc, cho hoa đẹp.

Đặc biệt, toàn bộ kinh phí thực hiện các công trình này đều từ nguồn xã hội hóa, do cán bộ, hội viên và nhân dân cùng chung tay đóng góp. Sau khi hoàn thành các công trình, hội phân công cán bộ, hội viên luân phiên chăm sóc, cắt tỉa hàng tuần, hàng tháng. Đến nay, các tuyến đường đều phát triển tốt, hoa nở rất đẹp, trở thành điểm nhấn cho diện mạo nông thôn kiểu mẫu.

Theo nguyên Phó Chủ tịch Hội Nông dân xã Văn Bình, để có được sự đồng thuận cao như trên, công tác tuyên truyền, vận động từ cấp xã đến từng hội cơ sở đóng vai trò quan trọng.

“Lúc mới đầu, công tác tuyên truyền, vận động cũng có nhiều khó khăn. Tuy nhiên, khi cán bộ Hội Nông dân gương mẫu đi đầu, cùng chung tay góp của, góp sức xây dựng các công trình xanh thì bà con dần hiểu ra rằng xây dựng nông thôn mới không phải việc của riêng ai, mà là của toàn dân. Nhờ vậy, phong trào nông dân bảo vệ môi trường đã lan tỏa nhanh chóng. Các công trình sau, chúng tôi vẫn tiếp tục huy động thành công các nguồn vốn xã hội hóa.”, ông Huy cho biết.

Câu chuyện của nữ Chi hội trưởng Chi hội Nông dân Tổ dân phố Phụ Khang, công trình xanh của Hội Nông dân xã Văn Bình hay rộng hơn là câu chuyện của những mô hình môi trường xanh nông dân tại Hà Nội cho thấy vai trò “cầu nối” của cán bộ Hội Nông dân tại cơ sở.

Trong các phong trào, hoạt động, cán bộ Hội Nông dân không chỉ đóng vai trò tiên phong, lan tỏa, đưa phong trào vào đời sống, mà còn là những người “giữ lửa”, để những mô hình xanh phát huy hiệu quả lâu dài.

Từ đây, những làng quê đáng sống không chỉ thêm “xanh” bởi những mô hình “sạch” mà còn bởi có những cộng đồng trân trọng giá trị của nếp sống xanh.

(Còn tiếp...)

×