Nông dân Hà Nội xây làng quê đáng sống: Nông dân thu tiền tỷ, xuất khẩu lụa Việt từ mô hình tuần hoàn (Bài 2)

Kết hợp công nghệ cao với nông nghiệp sinh thái tuần hoàn, những mô hình nông nghiệp xanh này không chỉ mang lại hiệu quả kinh tế vượt trội mà còn góp phần quan trọng bảo vệ môi trường sống, khẳng định vị thế mới của người nông dân Thủ đô.

Khát vọng xây dựng "làng quê đáng sống"

Cách đây 5 năm, anh Vương Đắc Lộc (sinh năm 1988) - một kỹ sư xây dựng vốn quen thuộc với những bản vẽ, công trình bê tông cốt thép đã có một quyết định đầy bất ngờ khi gác lại tương lai rộng mở nơi thành thị để trở về quê hương xã Hưng Đạo, TP Hà Nội. Cú rẽ ngang ấy bắt nguồn từ đại dịch Covid-19, khi anh Lộc nhận thấy tầm quan trọng của nông nghiệp và cảm thấy đây là thời cơ phù hợp để bắt đầu.

Năm 2020, bắt đầu khởi nghiệp trồng nho hạ đen với 2.000m² ban đầu, anh Lộc đã mở rộng diện tích vườn nho lên hơn 2ha và hướng đến mô hình nông nghiệp đa giá trị. Theo đó, không chỉ tập trung vào thu hoạch quả, trang trại nho của anh Vương Đắc Lộc còn mở cửa đón du khách đến tham quan, trực tiếp trải nghiệm quy trình chăm sóc và thưởng thức những chùm nho chín mọng ngay tại vườn.

Dẫn chúng tôi thăm một vườn nho sinh thái rộng 5.000m2 đang mùa quả chín tím rịm, anh Lộc cho biết: Nho này chủ yếu cần phải bón và cắt tỉa đúng kỹ thuật là chính. Phân ở đây dùng sản phẩm bón lá, hoặc phân vi sinh. Dù vốn đầu tư mô hình ban đầu có phần lớn hơn so với canh tác truyền thống, nhưng cách làm này đã mang lại giá trị kinh tế cao và nhiều lợi ích thiết thực cho cộng đồng.

"Làm như thế này, bà con mình được tiếp cận thực phẩm ngon, sạch ngay tại địa phương", anh Lộc nhấn mạnh, đồng thời bày tỏ niềm vui khi trang trại nho còn trở thành điểm đến hấp dẫn cho trẻ em đến tham quan và vui chơi.

Ở vườn nho này, trung bình mỗi vụ nho anh Lộc bán ra thị trường gần 1 tấn với giá từ 140.000 đồng - 160.000 đồng/kg, mỗi vụ thu về hàng trăm triệu đồng.

Không chỉ sở hữu những vườn nho xanh mát, nặng trĩu quả, anh Lộc cũng đang khai thác du lịch tại đầm sen rộng 10ha với 80 giống sen Việt Nam và thế giới tạo nên một quần thể nông nghiệp sinh thái nên thơ ngay giữa vùng ngoại thành Hà Nội.

Thành công của Vương Đắc Lộc không chỉ nằm ở những chùm nho sai trĩu quả hay đầm sen mang lại giá trị kinh tế. Dấu ấn sâu đậm nhất mà anh tạo ra chính là việc tìm ra lời giải cho bài toán môi trường đã làm đau đầu chính quyền và người dân Hưng Đạo suốt nhiều năm qua.

"Làng tôi có nghề làm miến dong truyền thống. Bình quân mỗi năm có khoảng 20.000- 25.000 tấn bã dong thải ra môi trường mà không có biện pháp xử lý triệt để"- anh Lộc trăn trở. Lượng phụ phẩm khổng lồ này nếu để tự phân hủy sẽ gây ô nhiễm nguồn nước, không khí, ảnh hưởng trực tiếp đến đời sống người dân.

Anh Lộc nhìn thấy cơ hội làm nông nghiệp tuần hoàn trong chính thách thức. Thay vì xem bã dong là rác thải, anh coi đó là "vàng đen", là nguồn tài nguyên đầu vào quý giá. HTX Nông nghiệp xứ Đoàn của anh đứng ra thu gom toàn bộ lượng bã thải này, sử dụng các chế phẩm vi sinh để ủ, nuôi giun quế, biến chúng thành nguồn phân bón hữu cơ cực kỳ tốt cho cây trồng.

"Nông nghiệp tuần hoàn giải quyết được vấn đề đầu vào. Phụ phẩm nông nghiệp, rác thải làng nghề không bị bỏ đi mà được quay vòng"- anh Lộc giải thích.

Mô hình này đã tạo ra một chu trình khép kín hoàn hảo: rác thải làng nghề được xử lý, tạo ra phân bón sạch, phân bón sạch nuôi dưỡng cây nho hữu cơ, cây nho hữu cơ cho ra sản phẩm an toàn và thu hút khách du lịch, tạo ra giá trị kinh tế và công ăn việc làm.

Khi được hỏi về mục tiêu xa hơn, ánh mắt của vị giám đốc 8X lại ánh lên niềm hy vọng. Với anh, việc kinh doanh chỉ là một phần, khát vọng lớn hơn là góp phần xây dựng quê hương Hưng Đạo trở thành một "làng quê đáng sống" sáng - xanh - sạch - đẹp theo tiêu chí nông thôn mới.

Thành lập HTX Nông nghiệp xứ Đoài từ năm 2024 đến nay, anh Lộc đang cùng bà con đang xây dựng kế hoạch phát triển mạnh mẽ du lịch sinh thái, liên kết các vườn cây ăn trái với chuỗi di tích quốc gia và làng nghề truyền thống của xứ Đoài. Từ những vườn nho, vườn táo, đầm sen kết hợp cùng chuỗi di tích quốc gia nổi tiếng như đình So, làng nghề nổi tiếng của huyện Quốc Oai, HTX xứ Đoài xây dựng chuỗi trải nghiệm hành trình di sản, nông nghiệp sạch.

Ứng dụng công nghệ cao, nữ giám đốc nông dân làm giàu từ rau hữu cơ

Đất tơi xốp, cây xanh rì, rau quả tươi ngon đều xuất hiện tại trang trại HTX sản xuất và tiêu thụ rau hữu cơ công nghệ cao Cuối Quý ở xã Đan Phượng, TP Hà Nội do chị Đặng Thị Cuối làm Giám đốc. Với sự hỗ trợ, tuyên truyền và vận động từ Hội Nông dân Việt Nam, HTX Cuối Quý đã được Trung ương Hội Nông dân Việt Nam bình chọn là 1 trong 63 HTX tiêu biểu toàn quốc năm 2023. Đây là một trong những mô hình điểm tiêu biểu, khẳng định hiệu quả của sự đồng hành giữa Hội Nông dân và bà con nông dân trong xây dựng các mô hình kinh tế tập thể.

Để hiểu hơn về câu chuyện thành công này, chúng tôi đã hẹn gặp chị Đặng Thị Cuối. Mặc dù vừa kết thúc công việc giao rau và lưng áo ướt đẫm mồ hôi, nhưng gương mặt nữ giám đốc nông dân với mái tóc ngắn hiện đại vẫn rạng rỡ, tràn đầy năng lượng. Chị Cuối bước đi thoăn thoắt, dẫn chúng tôi đi thăm mô hình trồng rau hữu cơ của mình.

Trước mắt chúng tôi hiện ra hàng chục nhà màng san sát cạnh nhau được đánh số thứ tự từ 1 đến 80. Bên trong nhà màng là những luống rau xanh non mơn mởn. Những đường ống tưới nước tự động chạy dọc khắp vườn rau. Hai bên đường, những khóm hoa hồng, hoa mười giờ đang trổ hoa thơm ngát, khoe sắc rực rỡ.

Hiện nay, HTX sản xuất và tiêu thụ rau hữu cơ công nghệ cao Cuối Quý đang có quy mô sản xuất 5,5ha. HTX đã đầu tư xây dựng hệ thống nhà màng, nhà lưới với số lượng 80 cái, tổng diện tích 1.600m2.

Theo chị Đặng Thị Cuối, nhờ đầu tư hệ thống nhà lưới, hoạt động sản xuất của HTX thuận lợi hơn rất nhiều do không còn quá phụ thuộc vào điều kiện thời tiết. Để thuận tiện trong trồng rau, HTX cũng đã đầu tư hệ thống nước tưới phun, tưới nhỏ giọt nhằm tiết kiệm nước và điều tiết nhiệt độ.

Trang trại trồng rau hữu cơ của HTX Cuối Quý áp dụng nghiêm ngặt hình thức canh tác "5 không", đó là: Không phun thuốc diệt cỏ; không phân bón hóa học; không thuốc BVTV; không kích thích tăng trưởng; không giống biến đổi gen nhằm bảo vệ môi trường và "giữ chân" thiên địch.

Gọi chị Đặng Thị Cuối – Giám đốc HTX Cuối Quý là "nông dân mới, nông dân văn minh" quả không sai vì không chỉ canh tác hữu cơ bảo vệ môi trường mà chị còn "rành rọt" về khoa học kỹ thuật, công nghệ giúp sản xuất hiệu quả và cách "chào hàng" độc đáo khiến khách nườm nượp tới mua.

Đặc biệt hiện nay, HTX đang sử dụng tối đa các nền tảng mạng xã hội để tiêu thụ và giới thiệu sản phẩm. Đây được xem là một trong những thành công của HTX. Khoảng 2-3 năm gần đây HTX Cuối Quý đã quảng cáo các sản phẩm của mình thông qua mạng xã hội như Facebook, Zalo... và sự giới thiệu, quảng bá của các cấp Hội Nông dân.

"Trên mỗi bó rau, mỗi sản phẩm của HTX được đóng gói, khách hàng chỉ cần cầm điện thoại thông minh quét mã vạch là có thể biết được địa chỉ, quy trình sản xuất...", chị Cuối phấn khởi cho biết.

Đến nay, ngoài canh tác các loại rau theo mùa, HTX rau hữu cơ công nghệ cao Cuối Quý còn trồng đa dạng các loại rau củ có giá trị kinh tế cao như su hào, măng tây, bông hẹ, cải bắp tí hon… Bình quân, HTX xuất bán ra thị trường 4-5 tấn rau sạch/tháng, giá bán bình quân 25.000 đồng/kg. Hiện, đầu ra của HTX Cuối Quý là 16 trường mẫu giáo trong huyện Đan Phượng và "đầu vào" cho chuỗi cửa hàng thực phẩm sạch Bác Tôm, 6 chợ đầu mối trong vùng.’

Giữ con tằm, cây sen bao đời, nữ nghệ nhân mang lụa Việt vươn tầm quốc tế

Tạm biệt chị Quý, chúng tôi tìm đến với thôn Phùng Xá (xã Hồng Sơn, TP Hà Nội) để tìm gặp Nghệ nhân ưu tú Phan Thị Thuận, người đã mang lụa tằm, lụa sen Việt đến với nhiều quốc gia trên thế giới.

Là thế hệ thứ 3 trong gia đình có truyền thống theo nghề nuôi tằm, dệt lụa, từ khi bạn đồng trang lứa đang bập bẹ chữ cái vỡ lòng, Nghệ nhân ưu tú Phan Thị Thuận đã được cha mẹ truyền nghề.

Những năm tháng lớn lên bên kén tằm và khung cửi không chỉ hun đắp lên trong bà tình yêu với nghề mà còn cả sự kiên trì, mẫn cán và khát vọng mang lụa Phùng Xá vươn xa.

Bởi thế, khi thấy nghề trồng dâu nuôi tằm, dệt lụa tơ tằm tại thôn Phùng Xá dần bị mai một, bà không khỏi đau đáu, trăn trở.“Khi ấy, người ta bỏ nghề nhiều nên tôi thiếu thợ giỏi quá. Mà nghề của mình thì không thể làm bằng máy công nghiệp. Bao đêm thức trắng ngồi nhìn con tằm tự đan kén, tôi tự hỏi sao mình không “huấn luyện” tằm thành thợ dệt. Làm được như thế thì mình sẽ rút ngắn được rất nhiều công đoạn. Đây cũng là cơ duyên giúp tôi nghĩ ra công nghệ “con tằm tự dệt”, bà Thuận tâm sự.

Không chỉ nghiên cứu sâu về tơ tằm, Nghệ nhân ưu tú Phan Thị Thuận còn là người Việt Nam đầu tiên dệt lụa từ tơ sen. Những sợi tơ sen mảnh mai, dễ đứt, qua bàn tay của nữ nghệ nhân đã trở thành những sản phẩm có giá trị lên đến hàng chục triệu đồng như khăn lụa tơ sen, lụa tơ sen, áo dài thêu tơ sen…

Hơn 10 năm hoạt động, công ty TNHH Dâu tằm tơ Mỹ Đức do bà làm Giám đốc đã có hệ sinh thái sản phẩm OCOP từ tơ tằm, tơ sen. Trong đó, sản phẩm “chăn tơ tằm tự dệt” đã được chứng nhận OCOP 5 sao; nhiều sản phẩm khác được đánh giá có tiềm năng OCOP 5 sao. Các sản phẩm được quảng bá, giới thiệu tại nhiều quốc gia như Nhật, Đức, Saudi Arabia, Anh…

Cùng với đó, áp dụng mô hình kinh tế tuần hoàn, công ty TNHH Dâu tằm tơ Mỹ Đức còn tận thu và tái sử dụng phụ phẩm trong quá trình sản xuất.

Những thứ từng bị coi là phế phẩm như cành, lá dâu già, phân tằm, nhộng tằm, tằm đực... nay được phân loại kỹ lưỡng, cung cấp cho các cơ sở đông y và trại nuôi nấm đông trùng hạ thảo. Các phụ phẩm từ sen được ủ trộn cùng chế phẩm sinh học cho ra hơn 200 tấn phân hữu cơ vi sinh/ năm, vừa dùng cho vùng nguyên liệu, vừa cung ứng cho thị trường.

Cách làm này đã giúp doanh thu hàng năm của công ty TNHH Dâu tằm tơ Mỹ Đức đã tăng thêm gần nửa tỷ đồng, đồng thời giảm đáng kể chi phí đầu vào và rác thải thải ra môi trường.

Còn nữa…

×