Quốc gia “2 trái tim” này có 133 căn cứ quân sự ở nước ngoài, nhiều thứ 2 thế giới, vượt qua các cường quốc Anh, Nga

Theo báo cáo năm 2026 của Bne Intellinews, Quân đội Thổ Nhĩ Kỳ hiện sở hữu khoảng 133 cơ sở quân sự ở nước ngoài – con số vượt qua nhiều cường quốc quân sự truyền thống và phản ánh rõ tham vọng gia tăng ảnh hưởng toàn cầu. Dù vẫn còn cách xa vị trí dẫn đầu của Hoa Kỳ với 887 căn cứ, sự vươn lên của Thổ Nhĩ Kỳ cho thấy một xu hướng tái định hình trật tự an ninh quốc tế trong bối cảnh cạnh tranh quyền lực ngày càng phức tạp.

Sự hiện diện của Thổ Nhĩ Kỳ đã vượt qua Vương quốc Anh (117 căn cứ), quốc gia vốn có lịch sử hiện diện quân sự lâu đời. Trong khi đó, các cường quốc quân sự khác như Nga chỉ duy trì 29 căn cứ, Ấn Độ có 20 căn cứ và Israel vận hành 14 căn cứ tại nước ngoài.

Điểm đáng chú ý là Thổ Nhĩ Kỳ trở thành quốc gia có đa số dân theo Hồi giáo hiếm hoi sở hữu mạng lưới căn cứ quân sự trải rộng trên nhiều khu vực chiến lược. Từ Trung Đông, Bắc Phi cho tới vùng Balkan và châu Phi, các cơ sở quân sự của Thổ Nhĩ Kỳ không chỉ đóng vai trò phòng thủ mà còn là công cụ chính trị – ngoại giao nhằm củng cố ảnh hưởng và hỗ trợ các đối tác địa phương.

Cấu trúc mạng lưới căn cứ của Thổ Nhĩ Kỳ được phân bổ theo ba nhóm chính gồm căn cứ quy mô lớn, cơ sở hợp tác quốc phòng và các điểm tiền tuyến phục vụ hoạt động quân sự trực tiếp. Mỗi nhóm mang một chức năng riêng, nhưng đều hướng tới mục tiêu chung là mở rộng phạm vi ảnh hưởng và bảo vệ lợi ích chiến lược dài hạn.

Các căn cứ quân sự quy mô lớn của Thổ Nhĩ Kỳ

Bắc Síp

Trong số các căn cứ ở nước ngoài, khu vực Bắc Síp giữ vị trí đặc biệt quan trọng. Đây là nơi đặt căn cứ quân sự lớn nhất của Thổ Nhĩ Kỳ, với khoảng 30.000 binh sĩ đồn trú.

Sự hiện diện quân sự tại đây có nguồn gốc từ sự kiện Can thiệp quân sự của Thổ Nhĩ Kỳ tại Síp 1974, khi Thổ Nhĩ Kỳ tiến hành chiến dịch quân sự với lý do bảo vệ cộng đồng người Thổ trên đảo. Từ đó đến nay, Thổ Nhĩ Kỳ luôn coi việc duy trì lực lượng tại Bắc Síp là yếu tố then chốt để bảo đảm an ninh cho khu vực Anatolia cũng như kiểm soát khu vực Đông Địa Trung Hải.

Ngoài ra, kế hoạch xây dựng thêm căn cứ hải quân tại đây cho thấy tham vọng tăng cường hiện diện trên biển của nước này trong bối cảnh cạnh tranh năng lượng và lãnh hải ngày càng gay gắt.

Qatar và Somalia

Một điểm tựa quan trọng khác trong mạng lưới của quân đội Thổ Nhĩ Kỳ là căn cứ quân sự tại Qatar. Với khoảng 3.000 đến 5.000 binh sĩ, đây là căn cứ đầu tiên của Thổ Nhĩ Kỳ tại Trung Đông. Không chỉ đóng vai trò tăng cường năng lực phòng thủ cho Qatar, cơ sở này còn giúp quốc gia này thiết lập chỗ đứng vững chắc tại khu vực Vịnh Ba Tư – nơi có ý nghĩa chiến lược về năng lượng và an ninh toàn cầu.

Tại đây, quân đội Thổ Nhĩ Kỳ triển khai nhiều đơn vị từ huấn luyện, đặc nhiệm cho tới không quân và hải quân. Căn cứ này cũng góp phần hỗ trợ các hoạt động chống khủng bố và gìn giữ hòa bình. Việc hai nước ký thỏa thuận năm 2018 cho phép xây dựng thêm căn cứ hải quân cho thấy mối quan hệ hợp tác quân sự song phương đang ngày càng sâu sắc.

Ở châu Phi, căn cứ TURKSOM tại Mogadishu, Somalia là minh chứng rõ ràng cho chiến lược “xuất khẩu an ninh” của Thổ Nhĩ Kỳ. Với khoảng 2.000 binh sĩ, cơ sở này chủ yếu tập trung vào huấn luyện và xây dựng năng lực cho lực lượng vũ trang Somalia. Đây cũng là một trong những trung tâm đào tạo quân sự lớn nhất của Thổ Nhĩ Kỳ ở nước ngoài.

Các cơ sở hợp tác quốc phòng của Thổ Nhĩ Kỳ hợp tác tại Balkan, Kavkaz và Sudan

Bên cạnh các căn cứ quy mô lớn, Thổ Nhĩ Kỳ cũng đẩy mạnh các cơ sở hợp tác quốc phòng với nhiều quốc gia thông qua các cơ sở quân sự nhỏ hơn. Tại Albania, thỏa thuận ký năm 1997 cho phép quân đội Thổ Nhĩ Kỳ tái thiết và sử dụng căn cứ hải quân Pasha Liman, qua đó duy trì ảnh hưởng tại khu vực Balkan.

Tại Azerbaijan, mối quan hệ đồng minh được củng cố thông qua Hiệp định Đối tác Chiến lược và Hỗ trợ Tương trợ năm 2010. Dù chỉ có khoảng 60 binh sĩ đồn trú, nhưng sự hiện diện quân sự của Thổ Nhĩ Kỳ tại đây mang ý nghĩa biểu tượng lớn, đặc biệt trong bối cảnh hai nước thường xuyên tổ chức các cuộc tập trận chung.

Một trường hợp khác là Sudan, nơi Thổ Nhĩ Kỳ từng ký thỏa thuận xây dựng cơ sở tại cảng Suakin vào năm 2017 dưới thời Tổng thống Omar al-Bashir. Tuy nhiên, sau biến động chính trị tại Sudan, tương lai của dự án này vẫn chưa rõ ràng, cho thấy các yếu tố nội bộ của nước sở tại có thể ảnh hưởng đáng kể đến chiến lược mở rộng của Thổ Nhĩ Kỳ.

Căn cứ tiền tuyến/hoạt động quân sự của Thổ Nhĩ Kỳ tại Iraq, Syria, Libya

Ở nhóm căn cứ tiền tuyến, Thổ Nhĩ Kỳ tập trung mạnh vào các khu vực có xung đột hoặc bất ổn an ninh. Tại Iraq, quân đội Thổ Nhĩ Kỳ duy trì từ 5.000 đến 10.000 binh sĩ cùng hàng chục căn cứ quân sự, chủ yếu phục vụ các chiến dịch chống lại Đảng Công nhân Kurdistan.

Các cơ sở này cũng đóng vai trò huấn luyện lực lượng địa phương, bao gồm Peshmerga người Kurd và các nhóm vũ trang Ả Rập Sunni. Tuy nhiên, sự hiện diện của Thổ Nhĩ Kỳ tại Iraq không phải lúc nào cũng nhận được sự đồng thuận từ chính phủ trung ương ở Baghdad, phản ánh sự phức tạp trong quan hệ khu vực.

Tại Syria, khoảng 10.000 binh sĩ Thổ Nhĩ Kỳ được triển khai nhằm phục vụ các nhiệm vụ trinh sát, tình báo và hỗ trợ các lực lượng đối tác. Quân đội Thổ Nhĩ Kỳ đặc biệt tập trung vào việc đối phó với các nhóm vũ trang do người Kurd lãnh đạo.

Ở Bắc Phi, sự hiện diện của Thổ Nhĩ Kỳ tại Libya chủ yếu mang tính chất hỗ trợ và cố vấn quân sự cho Chính phủ Hiệp định Quốc gia (GNA) tại Tripoli, qua đó góp phần định hình cục diện xung đột tại quốc gia này.

Sức mạnh quân sự của Thổ Nhĩ Kỳ

Theo Global Firepower, lực lượng vũ trang Thổ Nhĩ Kỳ hiện duy trì quy mô hơn 412.691 quân nhân tại ngũ, xếp thứ 14 thế giới về quân số. Bên cạnh đó, lực lượng dự bị lên tới khoảng 378.000 người, tạo nên nguồn bổ sung đáng kể trong trường hợp xảy ra xung đột quy mô lớn. Quốc gia này hiện vẫn áp dụng chế độ nghĩa vụ quân sự bắt buộc, với thời gian phục vụ từ 6 đến 12 tháng tùy theo trình độ học vấn của công dân.

Quy mô lực lượng: Nền tảng sức mạnh quân sự của Ankara

Quy mô nhân lực lớn giúp Thổ Nhĩ Kỳ duy trì khả năng triển khai lực lượng trên nhiều mặt trận khác nhau, từ phòng thủ lãnh thổ đến các chiến dịch xuyên biên giới. Đây cũng là một trong những yếu tố giúp quân đội Thổ Nhĩ Kỳ duy trì mạng lưới căn cứ quân sự rộng khắp, đồng thời đảm bảo khả năng luân chuyển và bổ sung quân số khi cần thiết.

Lục quân Thổ Nhĩ Kỳ: Sức mạnh từ xe tăng và pháo binh

Lực lượng mặt đất Thổ Nhĩ Kỳ sở hữu khoảng 3.200 xe tăng chiến đấu chủ lực, phần lớn được nhập khẩu từ Đức và Hoa Kỳ. Các dòng xe tăng chủ lực bao gồm Leopard 1, Leopard 2 của Đức cùng M60 Patton và M48 của Mỹ.

Trong đó, “nắm đấm thép” đáng chú ý nhất là dòng Leopard 2 – một trong những xe tăng chiến đấu mạnh nhất thế giới hiện nay. Theo GlobalSecurity, lục quân Thổ Nhĩ Kỳ đang vận hành khoảng 354 xe Leopard 2 và 397 xe Leopard 1. Tuy nhiên, việc Đức từ chối nâng cấp Leopard 2 do lo ngại liên quan đến việc sử dụng tại Syria cho thấy yếu tố chính trị có thể ảnh hưởng trực tiếp đến năng lực hiện đại hóa quân đội.

Đông đảo nhất trong biên chế vẫn là xe tăng M60 Patton với khoảng 932 chiếc. Dù ra đời từ thời Chiến tranh Lạnh, dòng xe này vẫn được nâng cấp và duy trì vai trò quan trọng trong các chiến dịch tác chiến mặt đất.

Ngoài ra, Thổ Nhĩ Kỳ còn sở hữu khoảng 9.500 xe bọc thép các loại, phần lớn do ngành công nghiệp quốc phòng nội địa sản xuất, cho thấy sự phát triển ngày càng mạnh mẽ của năng lực tự chủ quân sự.

Về hỏa lực, lực lượng pháo binh của quân đội Thổ Nhĩ Kỳ khá hùng hậu với khoảng 1.120 pháo tự hành, 1.200 pháo kéo và 350 hệ thống rocket phóng loạt. Đáng chú ý là hệ thống T-300 Kasirga – phiên bản xuất khẩu của WS-1 do Trung Quốc sản xuất, cho phép tấn công tầm xa với sức công phá lớn.

Không quân: Mũi nhọn sức mạnh trên không của Thổ Nhĩ Kỳ

Không quân Thổ Nhĩ Kỳ được đánh giá là một trong những lực lượng mạnh nhất khu vực Tây Á và Đông Nam châu Âu. Xương sống của lực lượng này là 245 tiêm kích F-16 Fighting Falcon do Mỹ sản xuất. Đây là dòng chiến đấu cơ thế hệ 4 nổi tiếng với khả năng cơ động cao và hiệu quả chiến đấu đã được chứng minh trong nhiều cuộc xung đột.

Một trong những sự kiện đáng chú ý là việc một chiếc F-16 của Thổ Nhĩ Kỳ đã bắn rơi máy bay Su-24 của Nga trong bối cảnh chiến sự tại Syria, cho thấy mức độ sẵn sàng tác chiến cao của lực lượng này.

Bên cạnh đó, khoảng 49 chiếc F-4 Phantom II vẫn được sử dụng cho các nhiệm vụ trinh sát và tấn công mặt đất. Dù đã cũ, dòng máy bay này vẫn đóng vai trò hỗ trợ trong cấu trúc lực lượng không quân.

Ngoài lực lượng tiêm kích, không quân Thổ Nhĩ Kỳ còn sở hữu 87 máy bay vận tải, bao gồm các dòng như Airbus A400M Atlas, CN-235 và C-130 Hercules. Bên cạnh đó là máy bay cảnh báo sớm Boeing 737 AEW&C, giúp nâng cao khả năng giám sát và kiểm soát không phận.

Tổng thể, lực lượng không quân của quân đội Thổ Nhĩ Kỳ được xếp hạng 10 trên 137 quốc gia theo đánh giá của Global Firepower, phản ánh sức mạnh đáng kể trong khu vực.

Hải quân: Lá chắn chiến lược trên biển

Hải quân Thổ Nhĩ Kỳ hiện sở hữu khoảng 194 tàu chiến các loại, bao gồm 16 tàu hộ vệ tên lửa, 10 tàu hộ tống, 12 tàu ngầm, 34 tàu tuần tra và 11 tàu quét mìn. Lực lượng này đóng vai trò quan trọng trong việc bảo vệ lợi ích của Thổ Nhĩ Kỳ tại Địa Trung Hải, Biển Đen và các tuyến hàng hải quốc tế.

Chiến hạm nổi bật nhất là tàu hộ vệ tên lửa lớp Barbaros-class frigate. Được thiết kế tại Đức và đóng mới trong nước, lớp tàu này có lượng giãn nước khoảng 3.500 tấn, được trang bị hệ thống vũ khí tấn công và phòng thủ hiện đại, đủ khả năng tham gia các nhiệm vụ tác chiến đa dạng từ chống hạm, phòng không đến chống ngầm.

Theo nguồn: Global Firepower; Zaman, Amberin, Al-Monitor; Erdem, Ali Kemal, Independent Türkce

Nằm giữa hai châu lục Âu và Á, Cộng hòa Thổ Nhĩ Kỳ được ví như là “ngã tư” của các nền văn minh thế giới. Thủ đô của Thổ Nhĩ Kỳ là Ankara, nhưng Istanbul mới là thành phố đông dân nhất cả nước. Với người dân bản xứ, Ankara và Istanbul là hai “trái tim” của quốc gia đặc biệt này

×