Vì sao 2026 có thể là năm El Niño mạnh nhất trong vòng 140 năm?

Vì sao 2026 có thể là năm El Niño mạnh nhất trong vòng 140 năm?

Theo thông tin từ USA Today, CBC, Earth.org, một đợt nắng nóng kỷ lục đang hình thành và có khả năng cộng hưởng với xu hướng Trái đất ấm lên trong ngắn hạn, khiến nhiệt độ từ nay đến năm 2027 có thể đạt mức chưa từng thấy.

Cuối tháng 3, Tổ chức Khí tượng Thế giới (WMO) đưa ra cảnh báo đáng lo ngại: khí hậu toàn cầu hiện “mất cân bằng hơn bất kỳ giai đoạn nào từng được ghi nhận”. Đáng chú ý, xu hướng ấm lên dài hạn đang chuẩn bị gặp một yếu tố làm gia tăng nhiệt trong ngắn hạn.

Yếu tố này chính là hiện tượng El Niño với cường độ mạnh, được dự báo xuất hiện từ mùa thu năm nay. Khi xảy ra, El Niño có thể đẩy nhiệt độ toàn cầu lên cao hơn nữa, làm gia tăng nguy cơ thiết lập thêm nhiều kỷ lục nắng nóng mới.

Trước đó, Tổng thư ký Liên Hợp Quốc António Guterres cũng đưa ra tuyên bố đầy báo động: "Tình trạng khí hậu toàn cầu đang ở trong tình trạng khẩn cấp. Trái đất đang bị đẩy vượt quá giới hạn của nó. Mọi chỉ số khí hậu quan trọng đều đang ở mức báo động đỏ".

WMO cũng cho biết, lượng khí nhà kính phát sinh từ việc đốt nhiên liệu hóa thạch vẫn đang không ngừng làm Trái đất nóng lên. Quá trình này không chỉ khiến khí quyển và đại dương tăng nhiệt mà còn đẩy nhanh tốc độ tan băng.

Dù diễn ra trong vài thập kỷ gần đây, những biến đổi quy mô lớn này có thể để lại hệ lụy nghiêm trọng kéo dài hàng trăm, thậm chí hàng nghìn năm.

Theo WMO, Trái đất hiện hấp thụ nhiều nhiệt hơn so với lượng nhiệt phát tán ra ngoài không gian, tạo ra tình trạng “mất cân bằng năng lượng” ở mức kỷ lục. Hệ quả là nhiệt độ đại dương đã tăng lên mức cao chưa từng có trong năm qua, đồng thời các chỏm băng tiếp tục tan chảy nhanh hơn.

Các số liệu mới nhất cũng cho thấy nồng độ ba loại khí nhà kính chủ yếu gồm carbon dioxide (CO₂), methane (CH₄) và nitrous oxide (N₂O) vẫn tiếp tục gia tăng trong năm 2025.

Trước đó, vào năm 2024, nồng độ CO₂ trong khí quyển đã chạm mức cao nhất trong vòng 2 triệu năm, trong khi methane và nitrous oxide cũng đạt đỉnh trong ít nhất 800.000 năm.

Theo Cơ quan quản lý Khí quyển và Đại dương quốc gia Mỹ (NOAA) dự báo trong năm nay El Niño có khả năng xuất hiện, thậm chí ở mức mạnh, thường kéo dài từ 9-12 tháng, nhưng đôi khi cũng có thể kéo dài nhiều năm.

Dữ liệu cập nhật từ NOAA cho thấy xác suất xuất hiện siêu El Niño vào khoảng 25%. Trong khi đó, nhà khoa học khí quyển Paul Roundy (Đại học Albany, Mỹ) cũng cho rằng đang có những tín hiệu cho thấy khả năng hình thành một trong những năm El Niño mạnh nhất trong vòng 140 năm, có thể rơi vào năm 2026.

Dù vậy, các nhận định trên vẫn ở giai đoạn dự báo sớm, nên kịch bản thực tế hoàn toàn có thể thay đổi. Việc theo dõi chặt chẽ diễn biến nhiệt độ đại dương trong thời gian tới sẽ đóng vai trò then chốt để xác định liệu năm 2026 có thực sự trở thành năm nóng kỷ lục hay không.

El Niño là gì? Những đợt El Niño mạnh nhất từ trước đến nay

Theo Wikipedia, từ "El Niño" bắt nguồn từ tiếng Tây Ban Nha, có nghĩa là "con trai của Chúa".

“Siêu El Niño” là thuật ngữ dùng để chỉ hiện tượng nhiệt độ bề mặt nước biển tại khu vực xích đạo Thái Bình Dương tăng cao ít nhất 2°C so với mức trung bình. Khi vượt qua ngưỡng này, các tác động khí hậu thường trở nên dữ dội hơn, kéo dài lâu hơn và ảnh hưởng trên phạm vi toàn cầu.

Không chỉ làm tăng nhiệt độ trung bình, El Nino còn kéo theo hàng loạt biến động thời tiết cực đoan. Một số khu vực có thể hứng chịu mưa lớn, lũ lụt, trong khi những nơi khác đối mặt với hạn hán và nắng nóng kéo dài. Sự phân hóa này khiến các hệ sinh thái và đời sống con người chịu áp lực lớn hơn.

Theo phân tích của Noll đăng trên Washington Post, siêu El Niño không xảy ra thường xuyên, trung bình khoảng 10–15 năm mới xuất hiện một lần.

Cụ thể, theo số liệu từ Cục Khí tượng Australia, kể từ năm 1910 đến nay, thế giới đã ghi nhận 29 đợt El Niño mạnh.

Trong đó, đợt El Niño giai đoạn 1997–1998 được xem là mạnh nhất trong hơn một thế kỷ quan trắc, khi nhiệt độ bề mặt nước biển tại khu vực Thái Bình Dương – nơi khởi phát hiện tượng này tăng bất thường tới 2,5°C.

Gần đây, El Niño 2023–2024 cũng thuộc nhóm mạnh nhất từng ghi nhận, với mức nhiệt bề mặt biển đạt đỉnh khoảng 2,1°C và gây ra nhiều thiên tai kép.

Theo Reuter, 2024 là năm đầu tiên nhiệt độ trung bình toàn cầu vượt quá 1,5 độ C so với thời kỳ tiền công nghiệp từ năm 1850 - 1900. Nhiệt độ bề mặt trên khắp các dải băng lớn ở Nam Cực đã tăng trung bình 10 độ C so với mức bình thường trong tháng 7. Vào một số ngày, nhiệt độ tại nam bán cầu vượt mức 28 độ C.

Thế giới chứng kiến nhiều hiện tượng thời tiết cực đoan từ siêu bão khủng khiếp, động đất, núi lửa phun trào đến các trận lũ quét chết chóc vào năm này.

Ví dụ như siêu bão Yagi tàn phá nhiều khu vực tại châu Á, trở thành cơn bão gây thiệt hại nặng nề nhất trong khu vực và đứng thứ ba trên toàn cầu trong năm 2024. Cơn bão đã khiến ít nhất 344 người chết, 2.333 người bị thương và 125 người mất tích, dẫn đến tổng thiệt hại trên 14 tỷ USD ở tám quốc gia và vùng lãnh thổ., theo Wikipedia.

Tại Hàn Quốc, tuyết rơi dày "trăm năm có một" cũng là một hiện tượng thời tiết cực đoan do ảnh hưởng từ El Niño năm 2024. Tuyết rơi dày bất thường vào tháng 11 được cho là do nhiệt độ nước biển ấm hơn bình thường ở phía tây bán đảo Triều Tiên sau đó gặp phải luồng không khí lạnh.

Cũng trong năm này, siêu núi lửa hoạt động mạnh nhất trái Kilaue bất ngờ phun trào tại Đảo Lớn của Hawaii vào ngày 23/12.

Sự gia tăng các hiện tượng thời tiết cực đoan đã gây ra những thiệt hại lớn về kinh tế. Ước tính, thiên tai đã gây thiệt hại kinh tế lên tới 310 tỉ USD trên thế giới trong năm 2024 (Theo đánh giá của Swiss Re - một trong những tập đoàn tái bảo hiểm lớn nhất thế giới).

×