Sâm Ngọc Linh: Hướng giảm nghèo bền vững ở xã miền núi Tu Mơ Rông

Sâm Ngọc Linh - “quốc bảo” mở hướng thoát nghèo

Lợi thế đặc thù nhất của Tu Mơ Rông chính là vị trí địa lý nằm dưới chân núi Ngọc Linh, nơi có điều kiện lý tưởng về khí hậu, thổ nhưỡng và độ cao (1.500-2.000m) để phát triển cây sâm Ngọc Linh một loại dược liệu quý hiếm được mệnh danh là "quốc bảo" của Việt Nam.

Khác với nhiều địa phương khác, ở Tu Mơ Rông, cây sâm Ngọc Linh không chỉ là sản phẩm kinh tế, mà còn trở thành chiến lược lâu dài để xóa đói giảm nghèo bền vững. Với hàm lượng saponin vượt trội, loại sâm này vừa có giá trị dược liệu, vừa mang ý nghĩa gìn giữ rừng nguyên sinh, bảo tồn đa dạng sinh học.

Không chỉ dừng ở trồng trọt, xã còn khuyến khích doanh nghiệp đầu tư chế biến sâu, đa dạng hóa sản phẩm như trà sâm, nước uống collagen sâm, sâm ngâm mật ong… Đồng thời, việc gắn tem chỉ dẫn địa lý và nhãn hiệu chứng nhận “Sâm Ngọc Linh Kon Tum” đang giúp khẳng định uy tín thương hiệu, chống lại tình trạng sâm giả, sâm lai tràn lan trên thị trường.

Cây sâm Ngọc Linh ở xã Tu Mơ Rông đang được phát triển theo vùng, người dân trồng sâm dưới tán rừng tự nhiên. Chính quyền địa phương đã đặt mục tiêu mở rộng diện tích trồng sâm lên 50 ha, gắn với chính sách giảm nghèo bền vững tại địa phương.

Để phát triển diện tích trồng sâm Ngọc Linh bền vững, nhiều chính sách đã được triển khai đồng bộ tại Tu Mơ Rông. Các hộ nghèo và cận nghèo được hỗ trợ giống, vốn vay ưu đãi cùng kỹ thuật trồng, giúp họ từng bước chuyển đổi từ các loại cây trồng năng suất thấp như lúa, mì sang cây sâm có giá trị kinh tế cao.

Song song với mở rộng diện tích, địa phương cũng chú trọng bảo tồn nguồn gen và bảo vệ thương hiệu “quốc bảo” này. Chính quyền phối hợp với các cơ quan khoa học như Viện Dược liệu, Trung tâm Công nghệ sinh học để duy trì nguồn gen thuần chủng, ngăn chặn tình trạng lai tạp và chống sâm giả.

Các biện pháp gắn tem chỉ dẫn địa lý “Ngọc Linh” và nhãn hiệu chứng nhận “Sâm Ngọc Linh Kon Tum” được áp dụng chặt chẽ, đảm bảo uy tín thương hiệu trên thị trường.

Bên cạnh đó, mô hình phát triển sâm còn được kết hợp với du lịch sinh thái cộng đồng, hình thành các tour tham quan vườn sâm, trải nghiệm văn hóa Xơ Đăng, góp phần nâng cao thu nhập và quảng bá sản phẩm.

UBND xã cũng giao cho cộng đồng thôn xây dựng Đề án bảo tồn rừng bền vững, gắn trồng sâm dưới tán rừng với quản lý, bảo vệ tài nguyên, vừa tạo sinh kế ổn định cho người dân, vừa giữ gìn hệ sinh thái rừng đầu nguồn. Đây chính là hướng đi chiến lược để mở rộng diện tích trồng sâm Ngọc Linh gắn với mục tiêu giảm nghèo bền vững.

Kết nối nông nghiệp bền vững và tương lai phát triển

Ngoài sâm Ngọc Linh, Tu Mơ Rông còn ghi dấu ấn với những mô hình sản xuất nông nghiệp đa dạng và hiệu quả. Cây cà phê xứ lạnh đạt hơn 430 ha, cây dược liệu gần 80 ha, mắc ca 34 ha, cây ăn quả hơn 100 ha, cùng vùng nguyên liệu dứa mật MD2 có mã vùng xuất khẩu. Chăn nuôi cũng phát triển ổn định với hàng nghìn con trâu, bò, heo, dê.

Nhiều hộ dân đã mạnh dạn đầu tư mô hình đa dạng như nuôi cá tầm, trồng dâu tây, kết hợp homestay phục vụ du lịch. Điển hình như gia đình ông Nguyễn Thanh Tuấn với mô hình kết hợp trồng dược liệu và du lịch cộng đồng, hay các hộ đồng bào Xơ Đăng như A Hai, Vi Văn Chồm, Y Dương, A Việt với thu nhập hàng trăm triệu đồng mỗi năm.

Các hợp tác xã được thành lập mới đã trở thành điểm tựa quan trọng, giúp nông dân tiếp cận khoa học, kỹ thuật, liên kết với doanh nghiệp, xây dựng chuỗi giá trị sản xuất, chế biến và tiêu thụ. Qua đó, kinh tế hộ gia đình và trang trại từng bước phát triển, tạo nền tảng bền vững cho xã.

Đặc biệt, ý thức của người dân trong việc chuyển đổi cơ cấu cây trồng, vật nuôi đã thay đổi rõ rệt. Nhiều hộ sẵn sàng bán trâu để đầu tư bò, hoặc từ bỏ cây lương thực truyền thống để trồng sâm dây, sâm Ngọc Linh, cà phê, cây ăn quả. Chính sự thay đổi ấy đã mở ra hướng đi mới thoát nghèo từ những giá trị bền vững, thay vì chỉ trông chờ vào hỗ trợ.

Tu Mơ Rông hôm nay vẫn còn khó khăn, song đang hiện rõ một con đường phát triển: lấy cây sâm Ngọc Linh làm chủ lực, kết hợp nông nghiệp hàng hóa, phát triển du lịch sinh thái và bảo tồn bản sắc văn hóa.

Đảng bộ, chính quyền và nhân dân xã đặt mục tiêu đến năm 2030 sẽ đạt chuẩn nông thôn mới, với thu nhập bình quân tiếp tục tăng, tỷ lệ hộ nghèo giảm mạnh, hạ tầng ngày càng hoàn thiện.

Những bước đi của Tu Mơ Rông minh chứng rằng, nếu biết tận dụng lợi thế, khơi dậy tiềm năng đặc thù, và gắn kết với chương trình giảm nghèo bền vững, thì ngay cả một vùng đất nghèo nơi núi rừng xa xôi cũng có thể viết nên câu chuyện phát triển kinh tế gắn liền với lợi thế địa phương đáng tự hào.

Được thành lập theo Nghị quyết số 1677/NQ-UBTVQH15 của Ủy ban Thường vụ Quốc hội năm 2025 về việc sắp xếp đơn vị hành chính cấp xã, Tu Mơ Rông là một xã miền núi rộng hơn 15.200 ha, nơi sinh sống của 1.324 hộ dân, trong đó đồng bào Xơ Đăng chiếm trên 94%. Cuộc sống của người dân nơi đây vốn gắn với nương rẫy, rừng núi, nhiều năm liền chìm trong đói nghèo và thiếu thốn.

Nhưng giờ đây, bức tranh Tu Mơ Rông đã thay đổi đáng kể. Đến tháng 6/2025, tỷ lệ hộ nghèo giảm còn 17,21%, hộ cận nghèo chỉ còn 2,56%, thu nhập bình quân đầu người đạt trên 32 triệu đồng/năm – con số tuy chưa cao so với mặt bằng chung, nhưng là bước tiến dài so với chính vùng đất này chỉ vài năm trước.

Có được kết quả ấy là nhờ sự lồng ghép các chương trình mục tiêu quốc gia, các chính sách tín dụng ưu đãi theo Nghị định số 28/2022/NĐ-CP, cùng sự thay đổi trong nhận thức và cách làm kinh tế của đồng bào, đã giúp hàng trăm hộ gia đình xây dựng nhà kiên cố, phát triển chăn nuôi, trồng cà phê, dược liệu, và mở rộng sinh kế.

Bên cạnh đó, hạ tầng giao thông, điện, nước, trường học, trạm y tế cũng được đầu tư, từng bước mở ra không gian phát triển mới cho vùng núi xa xôi này. Tốc độ tăng trưởng kinh tế xã đạt trên 10% mỗi năm, đời sống văn hóa, tinh thần của người dân ngày càng nâng cao, quốc phòng, an ninh được giữ vững.

×