Sáp nhập thôn bản, tổ dân phố mới nhất: Ở Sơn La, cán bộ, dân bản trăn trở khi về chung một tên gọi

Ý kiến mới nhất của Bí thư, Trưởng bản về sáp nhập thôn bản, tổ dân phố ở Sơn La

Ở xã vùng cao Long Hẹ, tỉnh Sơn La câu chuyện sáp nhập thôn, bản, tổ dân phố không chỉ là những con số về quy mô dân cư, mà còn là bài toán nan giải, những trăn trở của đội ngũ Bí thư Chi bộ, Trưởng bản về đường giao thông nông thôn, có nơi sinh hoạt tốt hơn và sự gắn kết cộng đồng...

Bản Cán Tỷ là một trong những bản xa nhất, nằm cách trung tâm xã Long Hẹ mới hiện hơn 30km, đường vào bản chủ yếu là đường đất, người dân sinh sống chủ yếu trên những triền đồi núi cao.

Ông Vàng Đà Thào, Bí thư Chi bộ, Trưởng bản Cán Tỷ, xã Long Hẹ, tỉnh Sơn La thông tin: Bản Cán Tỷ hiện có 137 hộ, với gần 820 nhân khẩu, 100% là đồng bào dân tộc Mông sinh sống.

Tháng 7/2023, thực hiện Nghị quyết số 2000 về sáp nhập và đặt tên bản, tiểu khu, tổ dân phố trên địa bàn tỉnh Sơn La (đợt 6), bản Cán Tỷ được sáp nhập từ 3 bản Cán Tỷ A, B và bản Pá Púa, xã Long Hẹ, huyện Thuận Châu (cũ).

“Sau 3 năm thực hiện sáp nhập, các hoạt động của bản cơ bản đã đi vào nền nếp, bà con đồng thuận. Nhưng khó khăn thì vẫn còn nhiều lắm”, ông Thảo chia sẻ.

Theo ông Thào khó khăn lớn nhất là hạ tầng giao thông, nhà văn hoá. Hiện tuyến đường liên bản dài hơn 8km nối ra tỉnh lộ 108 vẫn chưa được bê tông hóa. Bản cũng chưa có nhà văn hóa sinh hoạt chung.

Mỗi lần họp bản hay sinh hoạt Chi bộ, gần 140 hộ dân phải tập trung tại nhà trưởng bản nơi chật hẹp, không đủ chỗ ngồi, khổ lắm.

Những hoạt động văn hóa, văn nghệ gần như không thể tổ chức bài bản. Việc thiếu không gian sinh hoạt cũng khiến một bộ phận người dân chưa tích cực tham gia các cuộc họp.

Không chỉ vậy, sau khi thực hiện mô hình chính quyền địa phương 2 cấp, người dân bản Cán Tỷ muốn làm thủ tục hành chính, làm hồ sơ, đăng ký khai sinh cho con phải đi vòng qua trung tâm xã Co Mạ, quãng đường dài hơn 30km mới tới nơi.

Ông Vàng Đà Thào, Bí thư Chi bộ, Trưởng bản Cán Tỷ, xã Long Hẹ bảo: “Tôi mong Nhà nước quan tâm đầu tư đường bê tông vào bản, xây dựng nhà văn hóa mới khang trang, rộng hơn để bà con có nơi sinh hoạt.

Đồng thời, nếu có thể điều chỉnh địa giới hình chính, các hộ dân về thuộc xã Co Mạ thì rút ngắn khoảng cách, giúp người dân đi lại thuận tiện hơn, bởi khi đó đi xe máy chỉ mất khoảng hơn 10km.

Tại bản Nặm Nhứ, tiếp chúng tôi trong căn nhà văn hóa còn khá mới, anh Lò Văn Hạnh, Bí thư Chi bộ, Trưởng bản, xã Long Hẹ chậm rãi giải thích về nguồn gốc tên bản: “Nặm" trong tiếng Thái là nước, là suối. Bản mình lấy tên theo con suối Nặm Nhứ chảy qua. Tên gọi này gắn với lịch sử lâu đời của bà con”.

Bản Nặm Nhứ hiện có 124 hộ, với 587 nhân khẩu, gồm 5 dân tộc cùng sinh sống. Sau đợt sáp nhập năm 2019, bản Nặm Nhứ được mở rộng khi gộp thêm bản Kéo Hẹ.

Quy mô dân số tăng giúp thuận lợi hơn trong quản lý, nhưng cũng tạo áp lực lớn về hạ tầng và tổ chức sinh hoạt.

Nhà văn hóa bản Nặm Nhứ mới được xây dựng năm 2025, rộng khoảng 247m², tận dụng từ công trình cũ của UBND xã Long Hẹ cũ. Tuy nhiên, cơ sở vật chất còn thiếu thốn, không có sân thể thao, thiếu bàn ghế, không gian sinh hoạt ngoài trời gần như không có.

“Mỗi lần họp đông phải trải bạt cho bà con ngồi. Hoạt động văn hóa, văn nghệ cũng khó vì không có sân bãi”, anh Hạnh nói.

Đặc biệt, với đặc thù đa dân tộc, nhu cầu tổ chức các hoạt động cộng đồng càng lớn, nhưng điều kiện hiện tại mới chỉ đáp ứng ở mức tối thiểu.

Trưởng bản Nặm Nhứ mong muốn được đầu tư một nhà văn hóa mới khang trang, có sân bãi, khu vui chơi để đáp ứng nhu cầu sinh hoạt sau sáp nhập.

Đồng thời, bà con cũng mong muốn được giữ lại tên bản Nặm Nhứ, đây được coi là một phần ký ức và bản sắc của cộng đồng của bà con nơi đây.

Sáp nhập thôn bản, tổ dân ở Sơn La cần quan tâm đến yếu tố địa hình, vùng núi

Long Hẹ là xã vùng III, đặc biệt khó khăn của tỉnh Sơn La Sơn La, xã Long Hẹ mới được thành lập trên cơ sở sáp nhập hai xã Long Hẹ và É Tòng, huyện Thuận Châu cũ. Sau sáp nhập, xã có 23 bản, hơn 8.400 nhân khẩu, với 6 dân tộc Thái, Khơ Mú, Kháng, Mông và Mường cùng sinh sống.

Theo rà soát, toàn xã chỉ có khoảng 2 bản đạt quy mô dân số trên 150 hộ, còn lại phần lớn là các bản nhỏ, phân tán trên địa hình đồi núi phức tạp.

Điều này đặt ra áp lực lớn khi tới đây thực hiện sáp nhập, bởi thực tế khoảng cách giữa các khu dân cư (bản cũ) có thể lên tới 10–12km, đường đi chủ yếu là đường đất, vào mùa mưa gần như bị chia cắt.

Bài toán lớn nhất là tổ chức sinh hoạt cộng đồng. Khi hai bản nhập làm một, việc đặt nhà văn hóa ở đâu cũng là vấn đề nan giải.

Nếu đặt ở một điểm, người dân ở điểm còn lại có thể phải đi hàng giờ đường rừng.

Thực tế, nhiều bản ở vùng cao Long Hẹ hiện vẫn chưa có nhà văn hóa, chưa có đường bê tông hoá, chưa có điểm sinh hoạt cố định.

Ông Lò Văn Quý, Chủ tịch UBND xã Long Hẹ cho biết, hiện địa phương đang chờ hướng dẫn từ cấp trên để triển khai thực hiện xây dựng đề án, lấy ý kiến người dân về việc sáp nhập thôn, bản, tổ dân phố.

Quá trình thực hiện sẽ được tính toán kỹ lưỡng, đặc biệt là việc lấy ý kiến cử tri, lắng nghe tâm tư của Bí thư chi bộ, trưởng bản và người dân.

Theo ông Lò Văn Quý, Chủ tịch UBND xã Long Hẹ, sáp nhập bản cũng đồng nghĩa với việc tinh giản các chức danh Bí thư Chi bộ, Trưởng bản.

Do đó, việc lựa chọn nhân sự cần được cân nhắc kỹ, ưu tiên người có uy tín, kinh nghiệm và am hiểu địa bàn.

Ở vùng cao, yếu tố dòng họ, dân tộc và cơ cấu dân cư có ảnh hưởng rất lớn đến việc kiện toàn bộ máy.

Trong khi đó, yêu cầu đối với đội ngũ cán bộ bản ngày càng cao, nhất là trong bối cảnh chuyển đổi số.

Cùng với đó, hiện nay, nhiều bản của xã cách trung tâm, giao thông đi vào các bản chủ yếu là đường đất. Vì vậy, xã cũng đang tính đến phương án điều chỉnh địa giới hành chính và ưu tiên đầu tư hạ tầng.

Chủ trương sáp nhập thôn, bản, tổ dân phố 2026 của Trung ương là cần thiết nhằm tinh gọn đầu mối, giảm số lượng thôn, tổ dân phố.

Nhưng từ thực tế ở xã vùng cao Long Hẹ cho thấy, để chủ trương này đi vào cuộc sống, cần có cách làm linh hoạt, phù hợp với đặc thù vùng cao.

Việc sáp nhập cần tính đến địa hình đồi núi, giao thông, không gian sinh hoạt và cả những giá trị văn hóa đã gắn bó với mỗi bản làng qua nhiều thế hệ...

×