Ý kiến mới nhất ở tỉnh Sơn La về sáp nhập thôn, bản, tổ dân phố năm 2026, đặt tên mới “chạm” vào điểm quan trọng này

Sáp nhập thôn bản ở Sơn La, tên gọi mới phải đủ gần gũi, có chiều sâu văn hóa

Việc sáp nhập thôn, bản, tổ dân phố đang bước vào giai đoạn tăng tốc theo yêu cầu mới, khi chủ trương tiếp tục tinh gọn bộ máy, nâng cao hiệu lực, hiệu quả quản lý ở cơ sở được đặt ra ngày càng rõ ràng.

Tuy nhiên, đằng sau câu chuyện “gộp lại cho gọn” không đơn thuần là những đường ranh giới hành chính được điều chỉnh, mà còn là những giá trị sâu xa gắn với đời sống của người dân.

Ở tỉnh Sơn La, nơi hiện có hơn 2.000 thôn, bản, tổ dân phố, việc sắp xếp các đơn vị cư trú đang được triển khai một cách thận trọng, bài bản. Chính quyền địa phương xác định, yếu tố quan trọng nhất để thành công không nằm ở tốc độ, mà ở sự đồng thuận của nhân dân.

Bởi với mỗi người dân, tên gọi của thôn, bản không đơn thuần là một “ký hiệu hành chính”, mà là nơi lưu giữ ký ức, là gốc rễ của bản sắc văn hóa và cũng là niềm tự hào của nhiều thế hệ.

Một cái tên có thể gắn với lịch sử khai hoang, với truyền thuyết, với địa hình hay đơn giản là một đặc trưng văn hóa riêng biệt mà chỉ người trong cuộc mới thấu hiểu.

Ông Lò Văn Păn, người cao tuổi ở bản Cò Nòi, xã Mai Sơn, tỉnh Sơn La chia sẻ rằng ông hoàn toàn ủng hộ chủ trương sáp nhập, bởi đây là bước đi cần thiết trong bối cảnh mới. Tuy nhiên, theo ông, việc sắp xếp phải tính đến sự tương đồng về văn hóa, phong tục, tập quán và cả những mối quan hệ cộng đồng đã hình thành từ lâu đời.

“Nếu ghép các bản có sự khác biệt lớn mà không tính toán kỹ, rất dễ phát sinh những xáo trộn trong đời sống sinh hoạt, thậm chí là mâu thuẫn”, ông Păn nói.

Thực tế tại một số địa phương đã sáp nhập trước đây cho thấy, dù tên gọi mới đã được sử dụng trong các văn bản hành chính, nhưng trong đời sống thường ngày, người dân vẫn quen gọi theo tên cũ. Điều đó cho thấy, một cái tên nếu không “chạm” được tới cảm xúc và ký ức cộng đồng thì khó có thể tồn tại bền vững.

Không chỉ tên gọi, việc bố trí các thiết chế văn hóa sau sáp nhập như nhà văn hóa, khu sinh hoạt cộng đồng cũng đặt ra nhiều yêu cầu.

Đặt ở đâu để thuận tiện cho người dân? Giữ lại hay xây mới? Sử dụng một hay nhiều điểm sinh hoạt? Đây đều là những bài toán cần lời giải hợp lý để tránh gây xáo trộn trong đời sống cộng đồng.

Sáp nhập thôn, bản, sắp xếp tổ dân phố: Chính sách cho cán bộ cơ sở, “Giữ lửa” từ những người gần dân nhất

Nếu tên gọi là “phần hồn” của mỗi thôn, bản thì đội ngũ cán bộ cơ sở chính là “mạch sống” đảm bảo cho bộ máy vận hành thông suốt. Sáp nhập thôn, tổ dân phố vì thế không chỉ tác động đến người dân mà còn ảnh hưởng trực tiếp đến những người đang ngày đêm gắn bó với cơ sở, những cán bộ không chuyên trách.

Tại bản Kim Sơn 1, xã Yên Sơn, câu chuyện của anh Lê Đại Phong, Bí thư Chi bộ kiêm Trưởng bản là một ví dụ. Gắn bó nhiều năm với cơ sở, anh Phong hiểu rõ từng hoàn cảnh, từng nếp sinh hoạt của người dân trong bản.

Hiện nay, anh đang đảm nhiệm cùng lúc nhiều vai trò: từ công tác Đảng, chính quyền đến các hoạt động xã hội. Công việc của anh không có giờ hành chính, mà trải dài từ những cuộc họp, những buổi vận động người dân phát triển kinh tế, đến cả những việc hiếu, hỉ, hòa giải mâu thuẫn trong cộng đồng.

“Có những hôm đang đêm cũng phải đi xử lý công việc. Làm cán bộ cơ sở là vậy, không thể chọn thời gian”, anh Phong chia sẻ.

Dù khối lượng công việc lớn, nhưng tổng phụ cấp cho các chức danh mà anh đảm nhiệm hiện chỉ khoảng 6 triệu đồng/tháng. Đây cũng là mức chung của nhiều cán bộ không chuyên trách ở cơ sở hiện nay.

Điều khiến anh Phong trăn trở nhất là khi sáp nhập, địa bàn quản lý sẽ rộng hơn, dân số đông hơn, đồng nghĩa với áp lực công việc tăng lên đáng kể.

Trong khi đó, nếu chính sách không có sự điều chỉnh tương xứng, rất khó để cán bộ duy trì được nhiệt huyết lâu dài.

“Chúng tôi mong muốn có cơ chế hỗ trợ phù hợp hơn, để yên tâm công tác và tiếp tục cống hiến”, anh nói.

Sáp nhập thôn, bản, tỉnh Sơn La đã từng có kinh nghiệm, giảm hơn 1.000 thôn, bản trong 7 năm

Không chỉ áp lực công việc, câu chuyện giữ gìn bản sắc cũng là điều khiến anh Phong suy nghĩ nhiều.

Tên gọi “Kim Sơn” đã gắn bó với mảnh đất này từ những năm 60 của thập kỷ trước khi những người dân từ miền xuôi lên khai hoang, lập nghiệp. Đó không chỉ là một cái tên, mà là ký ức, là hành trình dựng xây của bao thế hệ.

“Dù sáp nhập thế nào, chúng tôi vẫn mong tên cũ được giữ lại hoặc ghép lại cho hài hòa, để người dân không thấy mất đi một phần ký ức của mình”, anh Phong bày tỏ.

Thực tế triển khai tại tỉnh Sơn La cho thấy, chủ trương sáp nhập thôn, bản đã mang lại nhiều kết quả tích cực.

Từ năm 2019 đến nay, toàn tỉnh Sơn La đã giảm từ 3.324 thôn, bản xuống còn 2.233, thôn, bản, tương đương giảm hơn 1.000 đơn vị.

Qua đó, giúp tinh gọn bộ máy, giảm khoảng 10.000 người hoạt động không chuyên trách, tiết kiệm khoảng 106 tỷ đồng ngân sách mỗi năm.

Đây là những con số phản ánh hiệu quả rõ rệt của việc sắp xếp lại đơn vị hành chính ở cơ sở. Đồng thời, chủ trương này cũng nhận được sự đồng thuận của phần lớn người dân và hệ thống chính trị.

Tuy nhiên, trong quá trình thực hiện, vẫn còn không ít khó khăn, vướng mắc. Một số nơi còn chậm ổn định tổ chức sau sáp nhập; việc bố trí, sắp xếp cán bộ chưa hợp lý; chế độ, chính sách cho người hoạt động không chuyên trách còn bất cập; công tác kiện toàn bộ máy chưa đạt tiến độ đề ra.

Những vấn đề này cho thấy, để chủ trương đi vào thực tiễn một cách hiệu quả, cần có cách tiếp cận toàn diện và linh hoạt hơn. Không chỉ dừng lại ở việc sắp xếp “cho gọn”, mà phải đảm bảo “gọn nhưng mạnh”, “gọn nhưng hiệu quả”.

Trong đó, việc lấy ý kiến người dân, tôn trọng yếu tố lịch sử, văn hóa, đảm bảo quyền lợi chính đáng của cán bộ cơ sở là những yếu tố then chốt.

×