Chủ đề nóng

Thứ hai, ngày 01/09/2025 10:31 GMT+7

Thực hư chuyện “trạng nguyên” Mạc Hiển Tích tư thông với Đỗ Thái hậu?

+ aA -

Thanh Hà (Theo Báo Hải Dương) Thứ hai, ngày 01/09/2025 10:31 GMT+7

Vốn là nhân vật có nhiều đóng góp cho lịch sử nhưng do ghi chép chưa đúng của một cuốn sách, có người dân ở tỉnh Hải Dương (nay là TP Hải Phòng) đề nghị đổi tên phố Mạc Hiển Tích.

Mạc Hiển Tích là ai?

Theo cuốn "Nghìn năm Vương triều" do tác giả Hoàng Đình Long biên soạn, Nhà xuất bản Lao động in và phát hành năm 2006, tại trang 112, 113 viết: “Bấy giờ còn có việc Mạc Hiển Tích là người đỗ đầu khoa thi năm Bính Dần (1186), được vời vào làm thầy dạy văn học cho vua trẻ, lâu ngày thành ra có tình ý với Đỗ Thái hậu. Tháng 3 năm Canh Tuất (1190), chuyện lộ ra ngoài, vua sai lính ở Phụng Quốc vệ bắt Mạc Hiển Tích giam vào đại lao rồi sai Thái phó là Ngô Lý Tín và Đô quan lang trung là Lê Năng Trường xét xử vụ việc của thiếu sư... Vua Lý Cao Tông biết các quan còn sợ Mạc Hiển Tích nên phải tự xuống chiếu đày Mạc Hiển Tích đi trại Quy Hoá”.

Về thân thế, sự nghiệp của Mạc Hiển Tích đã có rất nhiều công trình nghiên cứu. "Lịch triều hiến chương loại chí" tập 3 của sử gia Phan Huy Chú bản do Nhà xuất bản Trẻ Hà Nội in năm 2014 (trang 59), "Từ điển nhân vật lịch sử" của các tác giả Đinh Xuân Lâm, Trương Hữu Quýnh, Phan Đại Doãn, Trương Thâu, Bùi Tuyết Hương, Nhà xuất bản Giáo dục Hà Nội xuất bản năm 1997 (bản điện tử, trang 510)... đều thống nhất nội dung: Mạc Hiển Tích quê làng Lũng Động, huyện Chí Linh (nay là xã Chí Linh, TP. Hải Phòng), đỗ đầu khoa thi năm Bính Dần, niên hiệu Quảng Hựu thứ 2 (1086) đời vua Lý Nhân Tông. Ông được bổ chức Hàn lâm viện học sĩ, thăng đến chức Thượng thư, có tài chính trị và ngoại giao, được vua cử đi sứ Chiêm Thành.

Tại các cuốn sách và tài liệu của tỉnh như cuốn "Tiến sĩ nho học Hải Dương" (1075-1919) của Hội đồng chỉ đạo biên soạn địa chí tỉnh, xuất bản năm 1999, do ông Tăng Bá Hoành chủ biên, "Hải Dương di tích và danh thắng" do Sở Văn hóa - Thông tin xuất bản năm 1999 (trang 216-218) và Hồ sơ di tích đền Long Động (xã Nam Tân, huyện Nam Sách) đều ghi: quê hương Mạc Hiển Tích làng Lũng Động (nay là thôn Long Động, xã Nam Tân, huyện Nam Sách). Sau khi mất, ông được dân làng tôn làm Phúc thần, dựng đền thờ tự cùng với hai vị đại khoa họ Mạc là Mạc Kiến Quan (?-?) (là em ruột Mạc Hiển Tích, làm quan đến chức Thượng thư bộ Công) và Mạc Đĩnh Chi (1272 -1346) cháu của Mạc Hiển Tích, đỗ Trạng nguyên khoa Giáp Thìn, niên hiệu Hưng Long 12 (1304) đời Trần Anh Tông. Đền Long Động đã được Nhà nước xếp hạng di tích lịch sử cấp quốc gia vào năm 1995.

Qua đối chiếu với các nguồn tư liệu chính sử thì các sự kiện viết về nhân vật Mạc Hiển Tích được nêu trong cuốn sách "Nghìn năm Vương triều" có những sai sót về niên đại và thời gian.

Các công trình nghiên cứu, sách đều ghi Mạc Hiển Tích thi đỗ năm Bính Dần (1086) còn cuốn "Nghìn năm Vương triều" ghi Mạc Hiển Tích thi đỗ năm Bính Dần (1186). Thực tế, năm 1186 là năm Bính Ngọ.

Cuốn "Nghìn năm Vương triều" ghi “Tháng 3 năm Canh Tuất (1190), chuyện lộ ra ngoài...”. Đối chiếu với năm Mạc Hiển Tích thi đỗ là năm Bính Dần (1086), thì vào năm 1190 Mạc Hiển Tích đã hơn 100 tuổi. Giả sử năm 20 tuổi, Mạc Hiển Tích thi đỗ, thì khi vụ án bị lộ ra ngoài, Mạc Hiển Tích đã 124 tuổi. Trong cuốn "Đại Việt sử ký toàn thư" (trang 414) ghi “Canh Tuất, năm thứ 5 (1190), mùa xuân tháng giêng, Hoàng thái hậu Đỗ thị băng”. Năm vụ án bị lộ (1190) cũng là năm Đỗ Thái hậu mất và khi ấy Mạc Hiển Tích cũng đã trở thành người “xưa nay hiếm”.

Như vậy, những chi tiết viết về nhân vật Mạc Hiển Tích trong cuốn sách "Nghìn năm Vương triều" của tác giả Hoàng Đình Long không phải là nhân vật thường được nhắc đến trong lịch sử.

Từ khóa:

Mời các bạn đồng hành cùng báo Dân Việt trên mạng xã hội Facebook để nhanh chóng cập nhật những tin tức mới và chính xác nhất.

Tin cùng chuyên mục

Xem thêm

Vì sao Khổng Tử không hề có ký ức về người cha của mình?

Chu Nguyên Chương đã nghĩ ra hình phạt tàn khốc nào chỉ với vài tờ giấy?

Uyển Quý phi là ai mà chỉ được Càn Long thị tẩm một lần dù rất xinh đẹp?

Tại sao Võ Tắc Thiên không dám sinh con kế nghiệp ngai vàng trong 15 năm sau khi trở thành hoàng đế?

Tổng tư lệnh quân đội Ukraine - có biệt danh "báo tuyết" Syrskyi - vừa bị cách chức là ai?

Tại sao đế quốc Tây Liêu bị lãng quên trong lịch sử Trung Hoa?

Lịch sử nghĩa địa Đô Thành Chí Hoà cũ - nay là công viên Lê Thị Riêng: Sài Gòn xưa chỉ có 3 nghĩa địa cấp đô thành

Đọc thêm

Đại đoàn kết dân tộc

Đổi mới hoạt động xuất bản: Từ định hướng chính trị đến kiến tạo hệ sinh thái tri thức phục vụ phát triển đất nước

Đại đoàn kết dân tộc

Xuất bản là lĩnh vực đặc thù của công tác tư tưởng, văn hóa; vừa truyền bá tri thức, gìn giữ các giá trị văn hóa, vừa trực tiếp tham gia định hướng nhận thức, xây dựng niềm tin và nền tảng tinh thần của xã hội. Mỗi xuất bản phẩm không chỉ là một sản phẩm văn hóa, một loại hàng hóa đặc biệt, mà còn chứa đựng thông điệp, quan điểm, hệ giá trị và trách nhiệm xã hội của tác giả, nhà xuất bản và cơ quan chủ quản.

Thời sự

Sau quy định tổ chức tang lễ không quá 72 giờ, Huế yêu cầu cán bộ, đảng viên gương mẫu thực hiện

Thời sự

Sau khi UBND TP.Huế quy định thời gian tổ chức lễ tang không quá 72 giờ, Thành ủy Huế yêu cầu cán bộ, đảng viên phải gương mẫu thực hiện.

Media

Bản tin Đời sống nông thôn 22/7: Luật Đất đai sắp sửa đổi, nông dân đón loạt chính sách mới

Media

Hàng loạt chính sách và thông tin nóng tác động trực tiếp đến đời sống người dân nông thôn đang thu hút sự quan tâm của dư luận. Nổi bật là việc Chính phủ thông qua đề xuất 7 chính sách sửa đổi Luật Đất đai; Hoa Kỳ cam kết hỗ trợ phát triển chuỗi cá rô phi Việt Nam; quy định xử phạt mới đối với hoạt động giết mổ không phép; đề xuất cấm hội phụ huynh thu tiền cùng cảnh báo mưa lớn diện rộng ở miền Bắc. Tất cả sẽ có trong Bản tin Đời sống nông thôn hôm nay 22/7.

Văn hóa - Giải trí

Dàn diễn viên "Mưa đỏ" giao lưu khán giả TP.HCM, hé lộ nhiều câu chuyện hậu trường bất ngờ

Văn hóa - Giải trí

Theo Đại Tá Kiều Thanh Thúy, trong gần 80 ngày ghi hình, ê-kíp làm việc với cường độ cao, có ngày kéo dài 16-18 tiếng; huy động hàng nghìn cán bộ, chiến sĩ và diễn viên quần chúng, sử dụng hàng trăm vụ nổ giả cùng nhiều vũ khí, trang thiết bị để tái hiện chân thực chiến trường.

Lai Châu Ngày Mới

Lai Châu: Giải ngân 770 triệu đồng Quỹ Hỗ trợ nông dân giúp nông dân xã Tủa Sín Chải phát triển chăn nuôi lợn

Lai Châu Ngày Mới

Ngày 22/7, Ban Điều hành Quỹ Hỗ trợ nông dân tỉnh Lai Châu phối hợp với Hội Nông dân xã Tủa Sín Chải tổ chức giải ngân 770 triệu đồng từ Quỹ Hỗ trợ nông dân để triển khai dự án "Nuôi lợn thương phẩm" tại bản Tủa Sín Chải. Nguồn vốn ưu đãi góp phần tạo điều kiện cho hội viên đầu tư phát triển chăn nuôi theo hướng hàng hóa, nâng cao thu nhập và thúc đẩy phát triển kinh tế nông thôn.

Gia đình

Tử vi ngày mai: 4 con giáp không lo thất nghiệp, lương thương tăng đều, tiết kiệm nhiều tiền trong nửa cuối năm

Gia đình

Theo tử vi ngày mai, 4 con giáp không chỉ tránh được nguy cơ thất nghiệp mà còn nhận được tiền thưởng giữ chân nhân viên nhờ sự ổn định lâu dài.

Văn hóa - Giải trí

Trương Lăng Hách liên tục mất điểm vì tạo hình bóng bẩy

Văn hóa - Giải trí

Nam diễn viên Trương Lăng Hách lại vướng tranh cãi tạo hình trong dự án phim dân quốc mới. Cư dân mạng liên tục châm biếm phong cách trang điểm quá mức điệu đà của anh.

Thế giới

Bloomberg: Ông Putin đột ngột thay đổi lập trường về Ukraine

Thế giới

Điện Kremlin tin rằng các thỏa thuận đạt được giữa Tổng thống Mỹ Donald Trump và Tổng thống Nga Vladimir Putin tại Anchorage đã "tan vỡ", và do đó Nga không còn ý định trả lại một số vùng lãnh thổ đã chiếm đóng cho Ukraine như một phần của việc chấm dứt chiến tranh, điều mà họ đã đồng ý sau các thỏa thuận ở Alaska - theo Bloomberg.

Xã hội

Mô hình trạm y tế cấp xã ở Đồng Nai còn nhiều vướng mắc, người dân vùng sâu đi xa mới được khám bệnh

Xã hội

Việc triển khai mô hình trạm y tế cấp xã theo Thông tư 43/2025 và Thông tư 53/2025 của Bộ Y tế được kỳ vọng sẽ nâng cao chất lượng chăm sóc sức khỏe ban đầu, đưa nhiều dịch vụ kỹ thuật về gần người dân. Tuy nhiên, tại Đồng Nai, đặc biệt ở các xã vùng sâu, vùng xa, quá trình triển khai đang gặp nhiều rào cản về nhân lực, cơ sở vật chất và đặc thù địa bàn.

Thế giới

Việt Nam kêu gọi khôi phục lại giao thông an toàn, liên tục, không bị cản trở tại eo biển Hormuz

Thế giới

Bộ trưởng kêu gọi các bên thúc đẩy đối thoại, khôi phục lại các tuyến giao thông an toàn, liên tục và không bị cản trở tại eo biển Hormuz, đồng thời nhấn mạnh tầm quan trọng lâu dài của việc bảo vệ tự do hàng hải, phù hợp với luật pháp quốc tế, nhất là UNCLOS 1982

Thể thao

Điều gì khiến Tây Ban Nha trở thành nền bóng đá thành công nhất thế giới trong 30 năm qua?

Thể thao

Tây Ban Nha không chỉ sản sinh ra những HLV vĩ đại, mà họ còn kế thừa, phát triển di sản của người đi trước, đó là thứ triết lý bóng đá huyền thoại: Tiki - Taka

Nhà nông

Đây là một xã mới ở Phú Thọ (địa phận tỉnh Vĩnh Phúc cũ) có thể phải sáp nhập xã phường do chưa đạt chuẩn diện tích

Nhà nông

Trong số 29 đơn vị hành chính cấp xã chưa đạt tiêu chuẩn, có thể phải thực hiện sắp xếp, hợp nhất, sáp nhập xã phường trong tương lai có xã Hoàng An (địa phận huyện Tam Dương, tỉnh Vĩnh Phúc cũ). Về diện tích tự nhiên, xã Hoàng An mới chỉ ở quy mô 20,8km2, chưa đạt theo tiêu chuẩn là tối thiểu 30km2 như Nghị quyết 112 của Ủy ban Thường vụ Quốc hội.

Nhà nông

Một ông nông dân TPHCM đổi đời nhờ trồng mướp hương thành công, có vị thơm nguyên bản

Nhà nông

Nhiều năm kiên trì cải tạo đất trũng và áp dụng kỹ thuật trồng mướp hương chuẩn VietGAP, ông nông Nguyễn Văn Hồng, xã Đa Phước, TPHCM (địa phận huyện Bình Chánh cũ) đã đổi đời nhờ giàn mướp hương giữa lòng đô thị.

Văn hóa - Giải trí

Sau "Phía bên kia thành phố", Lê Như Nguyên Thành nói gì về ánh hào quang và scandal?

Văn hóa - Giải trí

Gia đình không có truyền thống nghệ thuật, nhưng lại là điểm tựa quan trọng giúp Lê Như Nguyên Thành vững tin theo đuổi con đường diễn xuất.

Văn hóa - Giải trí

Niềm vui bất ngờ của Nghệ sĩ Ưu tú Hữu Châu ở tuổi 60

Văn hóa - Giải trí

Mới đây, Nghệ sĩ Ưu tú Hữu Châu bất ngờ khoe niềm vui lớn ở tuổi 60. Đó là ông đã thực hiện được ước mơ có một lớp học do chính mình đứng lớp.

Nhà nông

Một người Cà Mau giao nộp con động vật hoang dã quý hiếm, đuôi dài cho kiểm lâm thả về rừng

Nhà nông

Khỉ đuôi dài nặng khoảng 8kg, thuộc nhóm động vật rừng nguy cấp, quý hiếm (nhóm IIB) vừa được ông Nguyễn Trung Cang, ngụ phường Vĩnh Trạch, tỉnh Cà Mau giao nộp cho lực lượng kiểm lâm thả về rừng, góp phần bảo tồn các loài động vật hoang dã.

Nhà nông

Sáp nhập thôn ấp mới nhất ở Đồng Nai, xã Định Quán chỉ định thành công 9 Trưởng ấp lâm thời

Nhà nông

Sáp nhập thôn ấp ở xã Định Quán (TP Đồng Nai) đã thành công, chỉ định thành công 9 Trưởng ấp lâm thời. Từ 27 ấp được sắp xếp còn 9 ấp, các ấp mới của xã Định Quán hoạt động từ 1/7/2026.

Thời sự

Cuộc hành quân trong thời bình để tìm kiếm những người đã làm nên hòa bình

Thời sự

Nhân dịp kỷ niệm 79 năm Ngày Thương binh-Liệt sĩ (27/7/1947-27/7/2026), Tổng Bí thư, Chủ tịch nước Tô Lâm gửi thư tri ân đến các Mẹ Việt Nam anh hùng, các Anh hùng, thương binh, bệnh binh, thân nhân liệt sĩ, các cựu chiến binh cùng gia đình. Báo Dân Việt trân trọng giới thiệu toàn văn bức thư.

Nhà đất

Áp lực hoàn thành 135.000 căn, Bắc Ninh tiếp tục duyệt dự án nhà ở xã hội nghìn tỷ đồng

Nhà đất

Bắc Ninh tiếp tục bổ sung nguồn cung nhà ở xã hội khi phê duyệt dự án hơn 1.690 tỷ đồng, gồm 1.113 căn hộ, giữa áp lực hoàn thành gần 20.000 căn trong năm 2026.

Thể thao

Huyền thoại về vai diễn "nạn nhân" của Argentina

Thể thao

Nạn nhân hiếm khi là ứng viên vô địch. Nạn nhân cũng hiếm khi là đội bóng khiến tất cả đối thủ phải e ngại. Thế nhưng khi World Cup lần này khép lại, bằng một cách nào đó, Argentina lại trở thành hiện thân của cả hai hình ảnh ấy cùng một lúc.

Nhà nông

Đại tá Bùi Huy Nam giữ chức Chủ tịch Hội Cựu công an nhân dân xã Lạng Giang, tỉnh Bắc Ninh (địa phận Bắc Giang cũ)

Nhà nông

Hội Cựu công an nhân dân xã Lạng Giang, tỉnh Bắc Ninh (địa phận huyện Lạng Giang, tỉnh Bắc Giang cũ) đã tổ chức thành công Đại hội thành lập Hội Cựu Công an nhân dân xã Lạng Giang nhiệm kỳ 2026-2031.

Thế giới

Tướng Mỹ tiết lộ sốc: Tiêm kích F-16 Ukraine bắn hạ chiến đấu cơ tối tân của Nga trong cuộc không chiến đầu tiên

Thế giới

Một tiêm kích F-16 của Ukraine đã lần đầu tiên bắn hạ máy bay chiến đấu Nga trong một trận không chiến, đánh dấu cột mốc quan trọng kể từ khi dòng máy bay do phương Tây viện trợ được đưa vào chiến đấu. Thông tin được Chủ tịch Hội đồng Tham mưu trưởng Liên quân Mỹ, Tướng Dan Caine, công bố tại phiên điều trần ở Thượng viện Mỹ.

Nhà đất

Ngành ngân hàng gặp khó nếu một mình gồng gánh vốn cho bất động sản

Nhà đất

Tín dụng vẫn là nguồn vốn chủ lực của bất động sản, nhưng các chuyên gia cho rằng thị trường cần sớm phát triển trái phiếu, chứng khoán, REIT và vốn ngoại để giảm phụ thuộc vào ngân hàng.

Thể thao

Nguyễn Đình Bắc, ASEAN Cup 2026 & nấc thang vươn tới tầm cao

Thể thao

Giấc mơ của Nguyễn Đình Bắc được xây dựng bên cạnh mục tiêu của bóng đá Việt Nam, từ ASEAN Cup đến FIFA ASEAN Cup, từ Asian Cup 2027 đến vòng loại World Cup 2030.

Xã hội

Người đàn ông hiến tạng viết tiếp 3 cuộc đời hồi sinh, con trai xúc động: “Bố vẫn hiện diện đâu đó giữa cuộc đời này”

Xã hội

"Con người rồi ai cũng phải rời xa cuộc đời này. Nếu bố tôi không thể ở lại, thì hãy để một phần của bố tiếp tục sống trong cơ thể những người khác...", đó là chia sẻ đầy xúc động của anh Khánh, con trai ông L.V.H. (63 tuổi), sau khi ký vào đơn đồng ý hiến mô, tạng của cha tại Bệnh viện Thanh Nhàn trao cơ hội cho 3 cuộc đời được hồi sinh.

Khoa học Công nghệ

VN-Index thủng mốc 1.700: Cổ phiếu công nghệ FPT giảm giá, GEE mất hơn 6%

Khoa học Công nghệ

Nhóm cổ phiếu công nghệ tiếp tục suy yếu khi dòng tiền rút mạnh, FPT, GEE, CMG đồng loạt giảm. Cùng lúc, VN-Index lao dốc hơn 62 điểm và mất mốc 1.700 điểm.

Xã hội

Thiên đường dịu mát, bình yên ở vườn Quốc gia Bạch Mã – Huế

Xã hội

Nằm trong Vườn quốc gia Bạch Mã, thuộc huyện Phú Lộc (cũ), tỉnh Thừa Thiên Huế, ngũ hồ là một hệ thống gồm 5 hồ nước tự nhiên nằm liền kề nhau. Mỗi hồ mang một vẻ đẹp riêng với sự kết hợp đan xen giữa suối nước, đá và cây rừng.

Kinh tế

"Ông lớn" vàng bạc SJC kinh doanh ra sao trước khi bị "phát lộ" thông tin kim cương lậu bị tuồn vào hệ thống bán lẻ?

Kinh tế

Ngày 22/7/2026, Phòng Cảnh sát kinh tế Công an tỉnh Thanh Hóa cho biết đã khởi tố thêm 4 bị can về tội "Buôn lậu", đồng thời thu giữ thêm 354 viên kim cương các loại, tổng trị giá khoảng 68,8 tỷ đồng.

Lào Cai thi đua yêu nước

Lào Cai: Giải ngân 1 tỷ đồng Quỹ Hỗ trợ nông dân, tiếp sức hội viên Lâm Giang phát triển vùng quế

Lào Cai thi đua yêu nước

Quỹ Hỗ trợ nông dân tỉnh Lào Cai vừa giải ngân 1 tỷ đồng cho 10 hội viên nông dân xã Lâm Giang thực hiện hai dự án trồng và chăm sóc quế. Cùng với nguồn vốn ưu đãi, việc thành lập hai Tổ hội nghề nghiệp trồng quế góp phần tăng cường liên kết sản xuất, nâng cao hiệu quả kinh tế và phát triển vùng quế theo hướng bền vững.

Lai Châu Ngày Mới

Xã Mường Mô phát động quyên góp ủng hộ người dân Mường Than khắc phục hậu quả thiên tai

Lai Châu Ngày Mới

Hưởng ứng lời kêu gọi chung tay hỗ trợ đồng bào vùng lũ, sáng 22/7, xã Mường Mô, tỉnh Lai Châu tổ chức lễ phát động quyên góp, ủng hộ nhân dân xã Mường Than khắc phục hậu quả thiên tai. Ngay tại buổi lễ, đông đảo cán bộ, công chức, viên chức và người lao động đã tích cực tham gia đóng góp với mong muốn sẻ chia khó khăn, giúp người dân vùng lũ sớm ổn định cuộc sống.

Xem thêm