Sáp nhập thôn, tổ dân phố năm 2026: Điều kiện, quy trình mới nhất thế nào?

Sáp nhập thôn, tổ dân phố năm 2026: Không thể làm cơ học, phải phù hợp thực tiễn

Hiện cả nước có khoảng 90.000 thôn, tổ dân phố. Giai đoạn 2019–2021, hơn 15.000 đơn vị đã được sắp xếp, sáp nhập. Dù vậy, thực tế vẫn tồn tại không ít nơi quy mô dân số nhỏ, phân tán, gây khó khăn cho quản lý và phát sinh nhiều đầu mối hoạt động không chuyên trách.

Trong bối cảnh đẩy mạnh phân cấp cho chính quyền cấp xã, việc tiếp tục sắp xếp thôn, tổ dân phố được xác định là yêu cầu tất yếu, gắn với mục tiêu tinh gọn bộ máy, giảm chi ngân sách và nâng cao hiệu quả điều hành.

Nhiều địa phương như Khánh Hòa, Ninh Bình, Hà Nội, Nghệ An, Lạng Sơn… đã chủ động xây dựng kế hoạch, đề án để sẵn sàng triển khai khi có hướng dẫn thống nhất từ Trung ương. Theo định hướng của Bộ Nội vụ, việc sáp nhập thôn, tổ dân phố dự kiến được thúc đẩy mạnh trong năm 2026, tạo nền tảng ổn định cho giai đoạn 2026–2030.

Điều 3 Thông tư 04/2012/TT-BNV (được sửa đổi, bổ sung tại Thông tư 14/2018/TT-BNV), nguyên tắc tổ chức và hoạt động của thôn, tổ dân phố đặt ra yêu cầu xuyên suốt: việc sáp nhập phải phù hợp điều kiện, đặc điểm từng địa phương, không áp dụng máy móc.

Theo đó, việc sắp xếp phải bảo đảm:Tính tự quản của cộng đồng dân cư, dưới sự quản lý trực tiếp của chính quyền cấp xã và sự lãnh đạo của cấp ủy Đảng;

Thực hiện dân chủ, công khai, minh bạch, tuân thủ pháp luật và hương ước, quy ước;

Không chia tách các đơn vị đang hoạt động ổn định, chỉ sáp nhập khi thực sự cần thiết;

Linh hoạt với các địa bàn đặc thù như miền núi, vùng sâu, vùng xa, nơi địa hình phức tạp.

Điều 7a Thông tư 04/2012/TT-BNV (bổ sung bởi khoản 5 Điều 1 Thông tư 14/2018/TT-BNV), quy định rõ điều kiện sáp nhập, trong đó đáng chú ý:

Thôn, tổ dân phố có quy mô dưới 50% số hộ gia đình theo tiêu chuẩn thì bắt buộc phải sáp nhập với đơn vị liền kề;

Trường hợp đạt từ 50% trở lên thì có thể sáp nhập nếu đủ điều kiện;

Phải xem xét yếu tố địa lý, văn hóa, phong tục tập quán;

Đặc biệt, đề án sáp nhập phải được trên 50% cử tri hoặc đại diện hộ gia đình tán thành.

Quy định này cho thấy, yếu tố “đồng thuận của người dân” là điều kiện then chốt, quyết định tính khả thi của việc sáp nhập.

Sáp nhập thôn, tổ dân phố năm 2026: Quy trình, hồ sơ, thủ tục thực hiện ra sao?

Điều 8a Thông tư 04/2012/TT-BNV (bổ sung tại Thông tư 05/2022/TT-BNV) việc sáp nhập thôn, tổ dân phố được thực hiện theo quy trình tương tự thành lập mới, bảo đảm đầy đủ hồ sơ, thủ tục.

Điều 8 Thông tư 04/2012/TT-BNV (được sửa đổi tại Thông tư 14/2018/TT-BNV) quy định nội dung đề án sáp nhập bao gồm: Sự cần thiết sáp nhập; Tên gọi mới; Quy mô dân số (số hộ, nhân khẩu); Điều kiện hạ tầng, tổ chức; Kiến nghị, đề xuất.

Bên cạnh đó: Tên thôn, tổ dân phố sau sáp nhập không được trùng trong cùng cấp xã;

Việc đổi tên phải xuất phát từ nguyện vọng của người dân.

Về nhân sự, trong thời gian chuyển tiếp: UBND cấp tỉnh có thể kéo dài nhiệm kỳ Trưởng thôn, Tổ trưởng tổ dân phố; Hoặc chỉ định nhân sự lâm thời để bảo đảm hoạt động liên tục cho đến khi hoàn tất sắp xếp.

Đáng chú ý, theo định hướng của cơ quan quản lý, năm 2026 sẽ là thời điểm quan trọng để hoàn thành việc xây dựng và triển khai các đề án sáp nhập trên phạm vi cả nước, sau khi Chính phủ ban hành nghị định hướng dẫn mới.

Có thể thấy, sáp nhập thôn, tổ dân phố không đơn thuần là “giảm đầu mối” mà là quá trình tái cấu trúc quản trị ở cơ sở. Điều kiện pháp lý đã rõ, nhưng yếu tố quyết định vẫn nằm ở sự phù hợp thực tiễn và sự đồng thuận của người dân nền tảng để bộ máy mới vận hành hiệu quả, bền vững.

×