Tiếng nói phản biện xã hội từ báo chí

Phản biện xã hội qua báo chí có sức thúc đẩy đổi mới rất lớn

Giám sát, phản biện xã hội là một trong những chức năng, nhiệm vụ quan trọng của Hội Nông dân Việt Nam. Nhiệm vụ này đã được quy định rõ trong Quyết định số 217-QĐ/TW ngày 12/12/2013 của Bộ Chính trị ban hành Quy chế giám sát và phản biện xã hội của Mặt trận Tổ quốc Việt Nam và các đoàn thể chính trị - xã hội; Quyết định số 218 - QĐ/TW ngày 12/12/2013 của Bộ Chính trị (khóa XI) Quy định về việc Mặt trận Tổ quốc Việt Nam, các đoàn thể chính trị - xã hội và nhân dân tham gia góp ý xây dựng Đảng, xây dựng chính quyền; Chỉ thị số 18 - CT/TW ngày 26/10/2022 của Ban Bí thư về phát huy vai trò, nâng cao chất lượng, hiệu quả công tác giám sát, phản biện xã hội của Mặt trận Tổ quốc Việt Nam và các tổ chức chính trị - xã hội...

Các văn bản đều khẳng định rõ vai trò chủ thể giám sát và phản biện xã hội của Hội Nông dân Việt Nam. Trên cơ sở đó, trong nhiệm kỳ qua, hoạt động giám sát và phản biện xã hội tiếp tục được các cấp Hội triển khai ngày càng hiệu quả, thực chất.

Đặc biệt, ngày 7/1/2025, thay mặt Ban Thường vụ, đồng chí Lương Quốc Đoàn - Ủy viên Trung ương Đảng, Chủ tịch Ban Chấp hành Trung ương Hội Nông dân Việt Nam ký ban hành Kế hoạch số 165 – KH/HNDTW về thực hiện công tác giám sát và phản biện xã hội; tham gia góp ý xây dựng Đảng, xây dựng chính quyền năm 2025.

Báo Nông thôn Ngày nay/Điện tử Dân Việt là cơ quan ngôn luận của Trung ương Hội Nông dân Việt Nam và cũng thực hiện nhiệm vụ giám sát, phản biện nói trên.

Luật sư Hoàng Hà (Đoàn luật sư TP.HCM) cho biết, những năm qua, báo chí đã chủ động tham gia giám sát và phản biện xã hội, đóng góp tích cực vào việc hoạch định đường lối, chủ trương của Đảng, chính sách, pháp luật của Nhà nước, đấu tranh phản bác các luận điệu thù địch, sai trái, phòng chống tham nhũng, tiêu cực và các tệ nạn xã hội đang làm cản trở sự phát triển của đất nước. Trong vai trò giám sát và phản biện của mình, báo chí không chỉ thông tin mà còn thể hiện chính kiến, quan điểm đối với các vấn đề của thực tiễn đời sống xã hội.

Phản biện xã hội trước hết phải được hiểu đúng, đó không phải là sự “phê phán cho có tiếng nói khác”, càng không phải sự đối lập với cơ quan quản lý. Phản biện xã hội là một phương thức góp ý có tổ chức, có căn cứ, có trách nhiệm để chính sách, pháp luật và hoạt động quản lý nhà nước sát hơn với đời sống.

Với Hội Nông dân Việt Nam, vai trò này có cơ sở chính trị rất rõ. Quyết định 217-QĐ/TW ngày 12/12/2013 của Bộ Chính trị đặt nền tảng cho hoạt động giám sát và phản biện xã hội của Mặt trận Tổ quốc Việt Nam và các đoàn thể chính trị - xã hội. Quyết định 218-QĐ/TW (ban hành cùng ngày) tiếp tục xác lập cơ chế để các tổ chức này và nhân dân tham gia góp ý xây dựng Đảng, xây dựng chính quyền. Chỉ thị 18-CT/TW ngày 26/10/2022 của Ban Bí thư nhấn mạnh yêu cầu nâng cao chất lượng, hiệu quả công tác này.

Năm 2025, Trung ương Hội Nông dân Việt Nam ban hành Kế hoạch 165-KH/HNDTW (ngày 7/1/2025) để triển khai nhiệm vụ giám sát, phản biện xã hội và tham gia góp ý xây dựng Đảng, chính quyền.

Trong bối cảnh đó, tiếng nói báo chí có ý nghĩa rất quan trọng. Luật Báo chí 2016 xác định báo chí là phương tiện thông tin thiết yếu, là cơ quan ngôn luận của các cơ quan, tổ chức và là diễn đàn của nhân dân; báo chí có nhiệm vụ thông tin trung thực, phản ánh kiến nghị, phê bình và yêu cầu cơ quan có thẩm quyền trả lời các vấn đề do công dân đặt ra.

Điểm đáng nói, theo luật sư Hoàng Hà là phản biện xã hội qua báo chí có sức thúc đẩy đổi mới rất lớn. Một bài báo tốt có thể đưa tiếng nói của nông dân từ cánh đồng, hợp tác xã, vùng nguyên liệu, thị trường tiêu thụ đến bàn chính sách. Những vướng mắc về đất đai, tín dụng nông nghiệp, vật tư đầu vào, chuyển đổi số, bảo hiểm, an toàn thực phẩm, liên kết sản xuất nếu chỉ nằm trong báo cáo hành chính thì nhiều khi chậm chuyển động. Nhưng khi được báo chí phản ánh đúng, có dữ kiện, có đối thoại đa chiều, vấn đề sẽ buộc các cơ quan liên quan phải nhìn lại cách làm.

Tuy nhiên, phản biện xã hội bằng báo chí phải giữ ba chuẩn mực. Một là đúng sự thật, không suy diễn. Hai là có căn cứ pháp lý và căn cứ thực tiễn. Ba là hướng tới sửa chính sách, tháo vướng mắc và bảo vệ quyền lợi hợp pháp của người dân, chứ không tạo áp lực cảm tính hoặc quy chụp cá nhân.

Đổi mới nhiều khi bắt đầu từ một tiếng nói đúng

“Vì vậy tôi cho rằng tiếng nói phản biện của báo chí nói chung và cơ quan báo chí của Hội Nông dân Việt Nam cần được nhìn như một kênh quản trị xã hội tích cực. Khi báo chí lắng nghe nông dân, đặt câu hỏi đến nơi đến chốn và kiến nghị bằng tinh thần xây dựng, đó chính là cách thúc đẩy đổi mới từ cơ sở. Đổi mới không chỉ đến từ nghị quyết lớn, nhiều khi bắt đầu từ một tiếng nói đúng, kịp thời và có trách nhiệm trên mặt báo” – luật sư Hoàng Hà nêu quan điểm và nói thêm, nếu nhận thức đúng và thực hiện tốt chức năng phản biện xã hội không chỉ góp phần làm tốt vai trò, nhiệm vụ chính trị, mà còn là công cụ và thước đo đánh giá hiệu quả hoạt động và sức mạnh của báo chí.

Trong khi đó, TS Đặng Văn Cường - Khoa Luật và Lý luận chính trị, Trường Đại học Thủy lợi, cho biết, báo chí có vai trò quan trọng trong phản biện xã hội, không chỉ phản ánh những gương người tốt việc tốt, những thành tích thành tựu của cơ quan tổ chức mà còn phản ánh những vấn đề tồn tại trong xã hội một cách chân thực nhất. Đó là cơ sở để cơ quan quản lý Nhà nước có những giải pháp quản lý xã hội tốt hơn, xử lý các vấn đề tồn tại vướng mắc, đảm bảo quyền và lợi ích hợp pháp của các chủ thể trong các mối quan hệ pháp luật.

Theo TS Cường, trong công cuộc xây dựng Nhà nước pháp quyền xã hội chủ nghĩa không thể không nhắc đến vai trò của báo chí. Bởi, thông qua các thông tin báo chí phản ánh, các cơ quan quản lý Nhà nước có thể nắm bắt được thực trạng xã hội, những vấn đề đang nảy sinh trong đời sống để kịp thời đưa ra các chính sách cho phù hợp.

Trong bối cảnh mạng xã hội phát triển nóng và thiếu kiểm soát, các thông tin 1 chiều, thiếu kiểm chứng tràn lan, báo chí chính là nguồn tin đáng tin cậy để người đọc, người xem có được thông tin đầy đủ, chính xác đối với các vấn đề xã hội. “Báo chí có vai trò định hướng dư luận, chuyển tải các quan điểm, chủ trương, đường lối của Đảng, chính sách và pháp luật của Nhà nước đến với nhân dân, báo chí thực sự là chiến sĩ trên mặt trận truyền thông” – TS Đặng Văn Cường khẳng định và nói thêm rằng, trong công cuộc xây dựng và phát triển kinh tế đất nước giai đoạn hiện nay, vai trò của báo chí là không thể phủ nhận, không thể xem nhẹ.

Bởi, thông qua hoạt động báo chí mà những chủ trương, đường lối của Đảng và Nhà nước kịp thời đến với nhân dân, góp phần quan trọng trong việc truyền tải thông tin, định hướng dư luận, kêu gọi tinh thần đoàn kết, đồng lòng xây dựng đất nước Việt Nam giàu mạnh, vươn mình trong kỷ nguyên mới.

Bên cạnh đó, báo chí còn là nơi để đấu tranh, bác bỏ những luận điệu xuyên tạc của các thế lực thù địch, mang đến nguồn thông tin trung thực và kịp thời, có giá trị trên nhiều mặt của đời sống.

“Tiếng nói phản biện của báo chí nói chung và cơ quan báo chí của Hội Nông dân Việt Nam cần được nhìn như một kênh quản trị xã hội tích cực. Khi báo chí lắng nghe nông dân, đặt câu hỏi đến nơi đến chốn và kiến nghị bằng tinh thần xây dựng, đó chính là cách thúc đẩy đổi mới từ cơ sở” - luật sư Hoàng Hà cho biết.

×