Lửa ấm miền phên giậu: Bảo tồn văn hóa, khơi dậy nét đẹp vùng biên

Giữa muôn vàn cam khó của vùng cao, những “ngọn lửa ấm” từ các cán bộ, chiến sĩ và người uy tín vẫn đang ngày đêm bừng cháy, trở thành chiếc cầu nối gìn giữ bản sắc gắn liền với khát vọng vươn lên.

Những “ngọn lửa ấm” giữa vạn trùng sương núi

Khi thực hiện loạt bài Lửa ấm miền phên giậu” chúng tôi đã di dọc miền cương thổ bao la của tỉnh Cao Bằng, những nơi có “vạn trùng núi, vạn trùng mây” say đắm lòng người, chứng kiến cuộc sống thường nhật của bà con nơi đây còn muôn vàn gian khó.

Đất đai cằn cỗi, khí hậu khắc nghiệt, địa hình xa xôi hiểm trở từng là rào cản lớn ngăn cái chữ, cái no ấm về bản cao. Thế nhưng, chính trong gian khó ấy, tinh thần kiên trung và khát vọng đổi đời lại bừng cháy mạnh mẽ hơn bao giờ hết nhờ sự “tỏa bóng” của những tấm gương đảng viên, người có uy tín “dám nghĩ, dám làm”.

Đó là những câu chuyện lay động lòng người đã được khắc họa chân thực trong loạt bài “Lửa ấm miền phên giậu” trên báo Nông thôn Ngày nay. Chúng ta không khỏi khâm phục một Thào A Quả với kỳ tích suốt 25 năm bền bỉ, tự tay bạt núi mở đường để mang tương lai về cho bản làng.

Jình ảnh người nữ Hiệu trưởng vùng cao Hầu Thị Sải luôn nhọc lòng, lặn lội đến từng nhà để “ngăn đám cưới, cướp cô dâu”, quyết tâm xóa bỏ hủ tục tảo hôn tai hại, giữ lại quyền đến trường cho các em gái bản nhỏ. Bên cạnh họ, còn có những “bố nuôi” khoác áo quân hàm xanh nơi biên thùy, ngày đêm dang rộng vòng tay yêu thương, nâng bước những đứa trẻ mồ côi, nghèo khó được viết tiếp ước mơ cuộc đời…

“Muốn bà con nghe theo, bản thân mình phải làm trước. Tay mình có chai, lưng mình có đẫm mồ hôi mà ra được con đường cho xe máy đi thì lời nói của mình mới có cái uy, cái trọng", lời chia sẻ mộc mạc của Thào A Quả bên bếp lửa hồng đã tiếp thêm “ngọn lửa ấm” cho dân bản, tạo cái uy, cái tình của những để ngọn lửa ấy hiệu triệu lòng dân.

Tiến tới tương lai hùng cường

Thay vì cam chịu cái nghèo, những “người gác bản” nơi đây đã đi đầu trong việc thay đổi tư duy sản xuất, đưa cây con giống mới vào thử nghiệm, biến sườn đồi cằn cỗi thành những vườn cây kinh tế hiệu quả của Bí thư Chi bộ Tẩn Dấu Quẩy. Tuy nhiên, phát triển kinh tế để ấm cái bụng mới chỉ là điều kiện cần, giữ gìn bản sắc văn hóa truyền thống là cốt lõi để giữ gìn cái hồn của miền biên viễn giữa dòng chảy hiện đại hóa.

Đối với người đồng bào nơi đây, văn hóa chính là cội nguồn của sức mạnh nội sinh. Sự gìn giữ ấy không nằm ở những khẩu hiệu xa vời, mà hiện hữu qua từng hành động cụ thể tại mỗi nhà văn hóa, mỗi nếp nhà ềm ệp sương núi. Đó là việc mở các lớp truyền dạy tiếng nói, chữ viết cổ cho thế hệ trẻ, giúp những trang “tranh thờ của người Dao” gắn liền với đời sống tâm linh phong phú không bị mai một mà mãi là mạch ngầm “vàng son vô giá”.

Bên cạnh đó là việc thành lập các câu lạc bộ hát Then, đàn Tính, múa Xòe, khèn Mông... giữ trọn vẹn lửa ấm cho các ngày hội văn hóa miền biên thùy. Bà con cũng chủ động khôi phục các nghề truyền thống như dệt thổ cẩm, làm gốm, rèn, vừa giữ nghề vừa tạo sinh kế vững chắc thông qua mô hình du lịch cộng đồng.

Nguồn vốn và các dự án lớn đầy tính nhân văn của Nhà nước là bệ đỡ vững chắc, nhưng chính những cá nhân xuất sắc, những cán bộ cắm bản và già làng trưởng bản lại là chất xúc tác, là chiếc cầu nối vững vàng nhất để đưa chủ trương vào thực tiễn cuộc sống. Họ khơi dậy lòng tự hào dân tộc, đánh thức nội lực trong mỗi người dân, biến sức mạnh văn hóa thành sức mạnh kinh tế - xã hội.

Sự bình yên, khởi sắc và những câu chuyện đẹp tựa cổ tích đời thực đã được chúng tôi thể hiện qua Loạt bài “Lửa ấm miền phên giậu” như sự tích “Quẩy ăn lá hồi” đang dệt nên một diện mạo mới cho các bản làng vùng cao Cao Bằng. Khi lòng dân đã thuận, khi những “ngọn lửa ấm” miền biên cương vẫn tiếp tục cháy và lan tỏa, thì dẫu núi cao, đèo dốc đến đâu cũng sẽ bị khuất phục.

Loạt 5 kỳ: “Lửa ấm miền phên giậu” của Nhóm tác giả Đỗ Doãn Hoàng, Nguyễn Thanh Sơn của Báo Nông thôn Ngày nay đã vinh dự được Hội đồng Giải báo chí Quốc gia lần thứ XX - năm 2025 trao giải B hạng mục tin, bài phản ánh, phỏng vấn Báo in.

×