TPHCM đề xuất bỏ điều kiện phải có đất ở để làm dự án nhà ở thương mại trong dự thảo Luật Đô thị đặc biệt

Sáng 8/5, Thường trực HĐND TPHCM phối hợp Trường Đại học Luật TPHCM tổ chức Hội thảo khoa học “Luật đô thị đặc biệt – đột phá thể chế cho TPHCM”, với sự tham gia của nhiều chuyên gia, nhà khoa học, đại biểu Quốc hội và lãnh đạo các sở, ngành.

Nhiều doanh nghiệp lách luật vì “điều kiện khó”

Tại hội thảo, nhiều sở ngành TPHCM đã đưa ra các kiến nghị đáng chú ý nhằm tháo gỡ điểm nghẽn về đất đai, quy hoạch và cơ chế quản trị cho siêu đô thị.

Trong tham luận về lĩnh vực quản lý đất đai, Sở Nông nghiệp và Môi trường đề xuất Luật Đô thị đặc biệt cần cho phép nhà đầu tư thực hiện dự án nhà ở thương mại mà không bắt buộc phải có sẵn đất ở trong quỹ đất dự án.

Theo sở này, quy định hiện hành đang khiến nhiều khu đất đã được quy hoạch phát triển đô thị nhưng vẫn không thể triển khai dự án vì không có dù chỉ 1m² đất ở. Điều này dẫn đến thực trạng doanh nghiệp phải tìm cách “lách luật”, làm méo mó thị trường và giảm nguồn cung nhà ở.

Sở Nông nghiệp và Môi trường cho rằng Luật Đô thị đặc biệt cần cho phép chuyển mục đích sử dụng đất để làm nhà ở thương mại chỉ dựa trên quy hoạch đô thị đã được phê duyệt và năng lực của nhà đầu tư, thay vì ràng buộc điều kiện phải có đất ở như quy định hiện nay.

Một nội dung khác được sở này kiến nghị là tháo gỡ vướng mắc đất đai cho các doanh nghiệp cổ phần hóa có nguồn gốc doanh nghiệp nhà nước.

Theo phân tích tại hội thảo, nhiều doanh nghiệp cổ phần hóa trước năm 2021 chưa có phương án sử dụng đất được phê duyệt nên không thể thực hiện thủ tục chuyển mục đích sử dụng đất, điều chỉnh quy hoạch hoặc triển khai dự án, dẫn tới nguồn lực đất đai bị “đóng băng”.

Sở đề xuất Luật Đô thị đặc biệt cho phép nhóm doanh nghiệp này được thực hiện đầy đủ quyền và nghĩa vụ về đất đai mà không bị giới hạn bởi việc có hay không có phương án sử dụng đất được phê duyệt tại thời điểm cổ phần hóa.

Bên cạnh đó, Sở Nông nghiệp và Môi trường cũng kiến nghị bổ sung cơ chế hỗ trợ tái định cư linh hoạt cho người dân không đủ điều kiện bồi thường đất ở khi bị thu hồi đất. Theo đó, người dân có thể được hỗ trợ trả góp hoặc thuê nhà ở xã hội, nhà ở thương mại do Nhà nước quản lý để ổn định cuộc sống.

Ở lĩnh vực quy hoạch, Sở Quy hoạch - Kiến trúc đề xuất Luật Đô thị đặc biệt cần thể chế hóa toàn diện mô hình phát triển đô thị theo định hướng giao thông công cộng (TOD), cho phép Thành phố chủ động xác định ranh giới các khu TOD, điều chỉnh chỉ tiêu quy hoạch và phát triển các tổ hợp đa chức năng quanh nhà ga metro.

Theo sở này, Luật cũng cần trao quyền để địa phương quyết định các chỉ tiêu quy hoạch khác với quy chuẩn kỹ thuật quốc gia tại các khu vực TOD, nhằm khai thác hiệu quả quỹ đất và thu hút nguồn lực đầu tư.

Đáng chú ý, sở này còn đề xuất hợp nhất toàn bộ hệ thống quy hoạch hiện nay thành một “Quy hoạch tổng thể TPHCM”, thay cho tình trạng chồng chéo, tồn tại song song Quy hoạch tỉnh và Quy hoạch chung thành phố.

TPHCM cần đạo luật “mạnh hơn, rộng hơn và vượt trội hơn”

Phát biểu tại hội thảo, Phó Chủ tịch UBND TPHCM Nguyễn Mạnh Cường cho biết việc xây dựng Luật Đô thị đặc biệt là nhiệm vụ mang ý nghĩa chiến lược, thể hiện sự quan tâm đặc biệt của Trung ương đối với định hướng phát triển TPHCM trong giai đoạn mới.

Theo ông Cường, địa phương đang chịu áp lực lớn nhưng cũng mang theo kỳ vọng rất lớn về một đạo luật “mạnh hơn, rộng hơn và vượt trội hơn”, đủ khả năng tạo ra không gian phát triển mới cho đô thị đầu tàu cả nước.

Ông cho biết yêu cầu phát triển của một siêu đô thị hiện đại cần cơ chế từ quản trị đô thị thông minh, khai thác dữ liệu, phát triển không gian ngầm đến cơ chế thử nghiệm chính sách và bảo vệ cán bộ dám nghĩ, dám làm.

Lãnh đạo TPHCM nhấn mạnh dự thảo Luật cần được xây dựng trên nền tảng thực tiễn của thành phố, với trọng tâm là “phân quyền thực chất” gắn với cơ chế giám sát, kiểm tra và trách nhiệm giải trình rõ ràng.

Trong khi đó, Thứ trưởng Bộ Tư pháp Nguyễn Thanh Tú cho rằng Luật Đô thị đặc biệt phải được xây dựng trên tinh thần “TPHCM vì cả nước, cả nước vì TPHCM”.

Theo ông Tú, đạo luật này cần tạo đột phá về thể chế và quản trị đô thị, tập trung vào các vấn đề chiến lược như phân quyền, quy hoạch, phát triển hạ tầng, huy động nguồn lực tư nhân, liên kết vùng và tháo gỡ các điểm nghẽn kéo dài về giao thông, ngập úng, ô nhiễm môi trường.

Thứ trưởng Bộ Tư pháp nhấn mạnh cốt lõi của Luật Đô thị đặc biệt là trao quyền mạnh mẽ và thực chất hơn cho TPHCM, HĐND Thành phố trong việc ban hành các cơ chế, chính sách phù hợp với yêu cầu thực tiễn.

“Luật cần được thiết kế với tư duy mở, đủ dư địa để TP.HCM chủ động hơn trong hợp tác công tư, phát triển hạ tầng, thu hồi đất, giải phóng mặt bằng và liên kết vùng”, Thứ trưởng cho biết.

×