Trai miệt vườn Bến Tre, nay là tỉnh Vĩnh Long làm ra thứ "nước gì" từ loại quả ngon bán khắp cả nước, cả làng phục lăn?

Dầu dừa, còn gọi là “giọt vàng” - tên gọi thân quen của người dân miền Tây - một sản phẩm nông nghiệp nhà quê, rất thân thuộc với mọi người dân Nam Bộ.

Có thời, nhà nhà đều đỏ lửa thắng dầu dừa để bán làm hương liệu, dược liệu hay thực phẩm. Thế nhưng nghề thắng (nấu) dầu dừa thủ công ở miền Tây ngày càng lụi tàn do chuyển biến của thị trường.

Trước thôi thúc khởi ngiệp và nâng tầm sản phẩm "giọt vàng", anh Nguyễn Minh Tuấn (SN 1983) - quê ấp Phú Bình, xã Phú Mỹ , huyện Mõ Cày Bắc, tỉnh Bến Tre cũ (nay là xã Phước Mỹ Trung, tỉnh Vĩnh Long mới) đã khởi nghiệp với nghề thắng dầu dừa. Sản phẩm dầu dừa của anh không còn quanh quẩn sau rặng dừa xanh.

Điều đáng quý, hành động khởi nghiệp của anh Tuấn không chỉ vực dậy nghề truyền thống Nam Bộ và nâng tầm sản phẩm dầu dừa để làm kinh tế mà còn tạo sinh kế, giải quyết nhiều việc làm, tăng thu nhập cho bà con nông dân ở xứ dừa này.

Mở công ty thắng dầu dừa

Vào thời bao cấp, khi kinh tế đất nước còn trong cảnh khốn khó, ở miền Tây, quả dừa được các mẹ, các bà lui cui nạo lấy cơm dừa, rồi vắt lấy nước cốt nấu liu riu hàng giờ để chắt lọc từng giọt dầu vàng óng rồi cho vào chai.

Mỗi mùa thu hoạch, mùi dầu dừa thơm ngậy lan khắp ngõ. Chai dầu hồn quê ấy không chỉ để nấu chè, trộn xôi, chiên bánh mà còn ủ tóc, dưỡng da, xoa bóp, giữ ấm cho trẻ...

“Tôi còn nhớ, đặc điểm dầu dừa truyền thống là mùi thơm đậm của dừa cháy nhẹ, dầu có màu vàng nhạt hoặc vàng đậm tùy mức độ nấu, đậm đặc và giàu dưỡng chất”, anh Tuấn nhớ lại.

Thế rồi, nhiều người dần bỏ nghề thắng dầu dừa vì cực quá, và vì giá trị chai dầu dừa thủ công chưa đủ lo cho gia đình. Nhưng hương thơm ngọt ngào, ấm áp của dầu dừa trở thành ký ức sâu đậm trong tâm khảm người dân chân quê miền Tây.

Từ ký ức ấy, Tuấn quyết gìn giữ và nâng tầm giọt dầu dừa theo hướng chất lượng cao bằng công nghệ khác biệt.

Tranh thủ anh Minh Tuấn đi học làm sản phẩm xanh, giảm phát thải khí nhà kính ở TP HCM, chúng tôi hẹn anh ở một quán cà phê để nghe anh kể câu chuyện làm dầu dừa thời công nghệ số bán ra thế giới chứ không quanh quẩn sau rặng dừa xanh.

Hớp vội ngụm cà phê, Minh Tuấn  kể: “Mọi người cứ hình dung thủ công là một cái nghề được tổ chức làm ở chái bếp, giờ tôi xây dựng những quy chuẩn cũng là bếp thủ công nhưng đưa vô nhà xưởng khép kính với công nhân được đeo khẩu trang, trùm tóc ngồi trong phòng sạch. Hình ảnh nghề thủ công thắng dầu dừa giờ không còn xập xệ, cũ kỹ như xưa”.  

“Trước đây, dầu dừa nấu thủ công vất vả mà dễ mất dưỡng chất. Bây giờ cũng nấu thủ công nhưng kết hợp với công nghệ, máy móc ép lạnh nên sản phẩm cho chất lượng cao, khác biệt”, anh Tuấn cho biết.

Theo đó, dầu dừa được ép lạnh ≤ 60°C + lên men tự nhiên, giữ nguyên hương thơm nhẹ, màu trong suốt, giàu vitamin E, acid lauric và MCT (nhóm chất béo chuỗi trung bình). Và 100% nguyên chất, không hóa chất, không tinh luyện, không chất bảo quản để nhắm tới nhóm khách hàng cao cấp, chú trọng sức khỏe.

“Tôi không thắng dầu dừa ở nhiệt cao để có giọt dầu tinh khiết, có mùi thơm nhẹ, còn nguyên dưỡng chất”, Minh Tuấn tâm sự.

Anh Minh Tuấn cho biết, hiện cơ sở sản xuất của anh có 7 sản phẩm dầu dừa và xà bông (xà phòng) dừa. Trong đó, 2 sản phẩm dầu dừa và 5 xà bông dừa là sản phẩm OCOP 3 sao cấp quốc gia.

Theo anh Tuấn, để có được như ngày hôm nay, anh đã bao lần “lên bờ xuống ruộng”, thậm chí có lúc, anh phải đích thân đứng thắng dầu dừa.

Năm 2013, anh Tuấn mở công ty khởi nghiệp lấy tên Kim Long để giữ nghề thắng dầu dừa truyền thống. Lúc bấy giờ ở ấp Phú Bình, xã Phú Mỹ, huyện Mõ Cày Bắc, tỉnh Bến Tre (cũ) chưa ai mở công ty.

Ban đầu gặp rất nhiều khó khăn, từ khâu vận chuyển, công nghệ, đến nhân sự… nhưng bên cạnh đó cũng có thuận lợi là được chính quyền nhiệt tình ủng hộ ý tưởng này.

“Quê nhà khi đó tìm không ra nhân viên văn phòng giỏi để làm trong các khâu về tiếp thị hay là bán hàng. Muốn vậy phải tuyển người vừa làm vừa đào tạo thôi”, anh Tuấn chia sẻ.

Hỏi tại sao lại chọn sản phẩm dầu dừa để khởi nghiệp? Anh Minh Tuấn cho biết, anh ý thức đây là sản phẩm ngách của thị trường phải cố gắng rất nhiều, nhưng trái dừa có tiềm năng kinh tế lớn và sẽ phát triển tốt nếu định hướng phát triển đúng. 

Hiện mỗi ngày tại địa phương dừa thô xuất đi Thái Lan, Trung Quốc 50 - 100 container. Chưa kể, Công ty Thế Giới Việt của Thái (sản xuất sữa dừa đóng gói xuất đi Thái, Mỹ) thu mua 250 tấn cơm dừa/ngày.

“Tôi chọn khởi nghiệp từ trái dừa bởi địa phương có vùng nguyên liệu trồng dừa lớn, giá dừa ổn định. Gia đình có kinh nghiệm làm dầu dừa và quan trọng là được ba mẹ ủng hộ hết mình, cộng với ý thức giữ gìn và phát triển nghề dừa truyền thống nhằm tạo sinh kế cho bà con nông dân”, Minh Tuấn bộc bạch.

Chủ tịch UBND TPHCM Nguyễn Văn Được (áo xanh) thăm gian hàng của anh Minh Tuấn trưng bày tại sự kiện chương trình chuyển đổi xanh của TPHCM. Ảnh: T.Đ

Hiện, vùng nguyên liệu Bến Tre (cũ) có khoảng 78.000 ha dừa, trên đất phù sa giàu dinh dưỡng và độ ẩm phù hợp cho cây dừa phát triển. Nhưng để có dừa sạch sản xuất sản phẩm dầu dừa “xanh”, anh Tuấn huy động vốn và vận động bà con tự trồng dừa hữu cơ để làm nguyên liệu.

Anh chia sẻ, sản phẩm dầu dừa và xà phòng dừa của anh hiện đã bán khắp thị trường trong nước thông qua các kênh bán hàng hiện đại, như Shopee, Lazada, Tiki, OCOP Store, website kimlong.co; các shop mỹ phẩm thiên nhiên, spa, cửa hàng thuần chay ở các tỉnh, thành… Tới đây, anh sẽ tiếp tục mở rộng quy mô sản xuất để nâng sản lượng sản phẩm dầu dừa.

Nghề nấu dầu dừa tạo công ăn việc làm, thu nhập tốt hơn cho lao động nông thôn

Anh Minh Tuấn cho biết, hiện doanh nghiệp của anh có khoảng 30 người vừa nhân viên chính thức vừa cộng tác viên ăn sản phẩm, đa số là lao động địa phương. Hơn 50%  khâu thắng dầu dừa, làm xà phòng dừa vẫn còn thủ công, nhưng anh không muốn cơ giới hóa sản xuất hơn nữa, bởi lẽ đồng nghĩa với việc anh sẽ cắt giảm nhân công sản xuất, là bà con mất việc làm.

“Tôi đầu tư thiết bị sản xuất để nâng giá trị sản phẩm, đáp ứng nhu cầu ngày càng cao của thị trường. Nhưng thiết bị, công nghệ sẽ không thay thế con người. Tôi chấp nhận đi ngược vì muốn tạo thêm nhiều việc làm cho lao động địa phương”.

“Thiết bị tôi đầu tư chỉ thay thế những khâu mà con người không làm được, hoặc quá vất vả. Ví dụ như ngày xưa mình nạo dừa bằng tay thì bây giờ cái máy nó xay để nhanh hơn, đỡ mất sức hơn hay khâu khuấy trộn nấu… thì vẫn dùng sức người. Còn khâu thắng dầu dừa, một mẻ dầu dừa thắng xong mất 4-5 tiếng và tôi vẫn đốt bằng củi chứ không dùng gas. Đốt bằng củi để tận dụng củi dừa, nhánh dừa khô… người dân bán cho mình. Vậy là giải quyết lao động nhàn rỗi ở nông thôn chứ còn gì”, Minh Tuấn thổ lộ.

Minh Tuấn tiết lộ thêm sắp tới sẽ mở rộng quy mô sản xuất dầu dừa, phát triển ngành sữa dừa. “Vì là doanh nghiệp vừa và nhỏ nên tôi đi chắc chắn từng bước. Tuy sản lượng không lớn (mỗi năm thu mua từ 750.000 - 800.000 trái dừa), nhưng nó vẫn góp một phần giảm chảy máu tài nguyên, nâng giá trị cây trái bản địa và tạo công ăn việc làm cho người dân địa phương”, anh Tuấn tâm sự và chia sẻ thêm, hiện ở nông thôn vẫn còn nhiều loại nông sản rất cần những người trẻ có kiến thức đầu tư, khởi nghiệp để khai thác và nâng cao giá trị.

“Tôi hy vọng câu chuyện kinh doanh của mình - một nguời xuất thân gia đình làm nông khó khăn, không bằng cấp - có thể truyền cảm hứng cho các bạn trẻ ở nông thôn hoặc trở về nông thôn xây dựng, phát triển kinh tế nông thôn vừa cho bản thân, vừa cho cộng đồng. Ban đầu sẽ có khó khăn, nhưng nếu kiên định và đủ lòng yêu quê hương, tôi tin sẽ thành công”, Minh Tuấn thổ lộ.

Ông Cao Minh Trang - Phó Chủ tịch UBND xã Phước Mỹ Trung, tỉnh Vĩnh Long (sau sáp nhập 3 tỉnh Bến Tre, Vĩnh Long, Trà Vinh)- cho biết, mặc dù quy mô còn khiêm tốn nhưng doanh nghiệp của anh Nguyễn Minh Tuấn mở ra hướng đi mới để bà con nông dân giàu lên từ tài nguyên bản địa. Bên cạnh đó, công ty còn thực hiện rất tốt các chính sách an sinh xã hội ở địa phương. Lúc đầu, Công ty Kim Long chỉ giải quyết được 5-6 lao động địa phương nhưng giờ đã hơn 30 lao động rồi. "Chúng tôi hy vọng nhiều bạn trẻ cũng nuôi khát vọng khởi nghiệp trên chính quê hương mình như anh Tuấn", ông Trang chia sẻ.

×