"Làn gió mới" trên rẻo cao Tuyên Quang: Khi chính sách thành điểm tựa thoát nghèo

Những con số biết nói về sự đổi thay

Vùng đồng bào dân tộc thiểu số và miền núi tỉnh Tuyên Quang vốn có xuất phát điểm thấp, địa hình chia cắt và đời sống còn nhiều khó khăn. Tuy nhiên, sau 4 năm triển khai quyết liệt Chương trình, diện mạo nông thôn miền núi nơi đây đã có những bước chuyển mình mạnh mẽ.

Hiệu quả rõ rệt nhất nằm ở thước đo thu nhập. So với năm 2021, thu nhập bình quân đầu người tại vùng đồng bào dân tộc thiểu số đã tăng thêm 11,6 triệu đồng/người/năm. Đây là một bước tiến dài, phản ánh sự chuyển dịch từ sản xuất tự cung tự cấp sang sản xuất hàng hóa.

Song song với đó, tỷ lệ hộ nghèo trong vùng đồng bào dân tộc thiểu số giảm bình quân trên 5%/năm, vượt mục tiêu Thủ tướng Chính phủ giao và cao hơn mức giảm nghèo chung của cả nước.

Cái nghèo đang dần lùi xa khi cơ sở hạ tầng thiết yếu được đầu tư đồng bộ. Đến nay, 100% xã có đường đến trung tâm được cứng hóa, 100% thôn có đường ô tô đến trung tâm.

Điện, đường, trường, trạm không còn là giấc mơ xa vời mà đã hiện hữu, với 97% nhà văn hóa thôn đạt chuẩn và tỷ lệ học sinh tiểu học đến trường đạt 99,7%. Đặc biệt, 45 xã đã ra khỏi địa bàn khó khăn, dự kiến đến hết năm 2025 sẽ cơ bản hoàn thành mục tiêu này.

Từ hỗ trợ cần câu đến an cư

Thành công của Tuyên Quang không chỉ đến từ việc rót vốn, mà từ cách thức triển khai đa dạng các dự án thành phần nhằm giải quyết những nhu cầu bức thiết nhất của bà con vùng đồng bào dân tộc thiểu số: "An cư" rồi mới "lạc nghiệp".

Dự án 1 về giải quyết tình trạng thiếu đất ở, nhà ở, đất sản xuất và nước sinh hoạt đã mang lại mái ấm cho 3.338 hộ nghèo (đạt 102,6% kế hoạch) và hỗ trợ nước sinh hoạt phân tán cho gần 37.000 hộ. Khi nỗi lo về nơi ăn chốn ở được giải tỏa, người dân mới có thể yên tâm phát triển kinh tế.

Đòn bẩy kinh tế mạnh mẽ nhất nằm ở Dự án 3 về phát triển sản xuất nông, lâm nghiệp bền vững. Tỉnh Tuyên Quang đã hỗ trợ khoán bảo vệ rừng cho hơn 3.700 hộ gia đình, trồng mới hơn 5.500 ha rừng sản xuất.

Tư duy sản xuất cũng đang thay đổi thông qua việc hỗ trợ xây dựng 20 mô hình khởi nghiệp và triển khai các dự án phát triển sản xuất theo chuỗi giá trị.

Không chỉ chú trọng kinh tế, các giá trị văn hóa cũng được bảo tồn song hành với phát triển du lịch. Dự án 6 đã giải ngân hơn 164 tỷ đồng để khôi phục văn hóa truyền thống, hỗ trợ trang thiết bị cho nhà văn hóa thôn, tạo tiền đề cho du lịch cộng đồng phát triển.

Bên cạnh những gam màu sáng, thẳng thắn nhìn nhận, việc triển khai chương trình vẫn còn những "nốt trầm". Tiến độ giải ngân vốn, đặc biệt là vốn sự nghiệp, còn chậm và tỷ lệ chưa cao. Cụ thể, Dự án 2 về quy hoạch sắp xếp dân cư mới chỉ giải ngân được 1,7% vốn sự nghiệp.

Nguyên nhân khách quan đến từ việc đây là một chương trình lớn, tích hợp nhiều chính sách, hệ thống văn bản hướng dẫn từ Trung ương ban đầu còn chậm và chưa đồng bộ.

Tuy nhiên, cũng cần nhìn nhận nguyên nhân chủ quan từ năng lực của cán bộ cấp cơ sở còn hạn chế, lúng túng trong tổ chức thực hiện, việc rà soát đề xuất nhu cầu chưa sát thực tế dẫn đến phải điều chỉnh nhiều lần.

Hướng tới giai đoạn 2026-2030, tinh gọn và tập trung

Để Chương trình thực sự là động lực phát triển bền vững trong giai đoạn tiếp theo (2026 - 2030), Tuyên Quang đã đề xuất những thay đổi mang tính chiến lược. Đó là sự tinh gọn từ 10 dự án thành phần xuống còn 05 dự án trọng điểm, tập trung vào hạ tầng, sản xuất, nguồn nhân lực và bảo tồn văn hóa.

Tuyên Quang đặt ra mục tiêu của Chương trình trong giai đoạn mới: Phấn đấu thu nhập bình quân của người dân tộc thiểu số bằng 1/2 bình quân chung của cả nước, giảm tỷ lệ hộ nghèo dân tộc thiểu số xuống dưới 10% và cơ bản không còn xã, thôn đặc biệt khó khăn. Phấn đấu 70% số xã vùng đồng bào dân tộc thiểu số và miền núi đạt chuẩn nông thôn mới.

Đồng thời, định hướng chuyển dịch cơ cấu lao động mạnh mẽ, với mục tiêu 40% lao động người dân tộc thiểu số biết làm các ngành nghề công nghiệp, dịch vụ vào năm 2030.

Trên 85% số xã, thôn bản vùng đồng bào dân tộc thiểu số có đủ cơ sở hạ tầng đáp ứng yêu cầu phát triển kinh tế - xã hội và đời sống của người dân.

Hành trình thoát nghèo ở vùng cao Tuyên Quang đang đi đúng hướng. Những kết quả đạt được giai đoạn 2021-2025 đã khẳng định tính ưu việt của Chương trình.

Dù con đường phía trước còn nhiều khó khăn về cơ chế và năng lực thực thi, nhưng với sự quyết liệt của chính quyền và sự đồng lòng của người dân, chúng ta có cơ sở để tin tưởng vào một giai đoạn mới mà ở đó, cái đói, cái nghèo sẽ chỉ còn là quá khứ trên những bản làng vùng cao xứ Tuyên. Qua đó, góp phần hoàn thành mục tiêu giảm tỷ lệ hộ nghèo theo chuẩn quốc gia bình quân 3-4%/năm theo chỉ tiêu Nghị quyết Đại hội đại biểu Đảng bộ tỉnh lần thứ I, nhiệm kỳ 2025-2030.

×