Sáp nhập thôn, tổ dân phố năm 2026: Trưởng thôn sau sáp nhập có bắt buộc phải có bằng đại học?

Không bắt buộc Trưởng thôn phải có bằng đại học

Luật sư Hoàng Anh Sơn – Đoàn luật sư TP. Hồ Chí Minh cho biết: Điều 11 Thông tư hợp nhất số 08/2022/VBHN-BNV năm 2022 của Bộ nội vụ quy định, Trưởng thôn, Tổ trưởng tổ dân phố và Phó Trưởng thôn, Tổ phó tổ dân phố phải là người có hộ khẩu thường trú và cư trú thường xuyên tại địa bàn; từ đủ 21 tuổi trở lên; có sức khỏe, nhiệt tình, tinh thần trách nhiệm; có phẩm chất chính trị, đạo đức tốt và được nhân dân tín nhiệm.

Đáng chú ý, quy định hiện hành chỉ yêu cầu người giữ chức danh Trưởng thôn, Tổ trưởng tổ dân phố “có kiến thức văn hóa, năng lực, kinh nghiệm và phương pháp vận động, tổ chức nhân dân”, chứ không đặt ra điều kiện bắt buộc phải có bằng đại học, cao đẳng hay trung cấp.

Như vậy, pháp luật hiện nay không quy định Trưởng thôn phải có trình độ đại học. Người dân nếu đáp ứng các tiêu chuẩn chung, được cộng đồng tín nhiệm và bầu đúng quy trình thì vẫn có thể đảm nhiệm chức danh này dù trình độ học vấn không phải đại học.

Trên thực tế, tại nhiều địa phương sau sáp nhập thôn, tổ dân phố, tiêu chí lựa chọn Trưởng thôn thường được cân nhắc dựa trên uy tín xã hội, khả năng vận động quần chúng, kinh nghiệm hòa giải, tinh thần trách nhiệm và hiểu biết thực tiễn địa bàn hơn là bằng cấp.

Theo Điều 10 Thông tư hợp nhất số 08/2022/VBHN-BNV năm 2022 của Bộ nội vụ Trưởng thôn có nhiều nhiệm vụ quan trọng như triệu tập và chủ trì hội nghị thôn; tổ chức thực hiện các công việc do nhân dân bàn và quyết định; phản ánh kiến nghị của người dân tới chính quyền cấp xã; phối hợp với Mặt trận Tổ quốc và các đoàn thể vận động nhân dân tham gia phong trào tại địa phương.

Ngoài ra, Trưởng thôn còn có quyền được phân công nhiệm vụ cho Phó Trưởng thôn; được tham gia tập huấn, bồi dưỡng nghiệp vụ; được chính quyền cấp xã cung cấp thông tin, tài liệu phục vụ hoạt động quản lý cộng đồng dân cư.

Điều 13 Thông tư hợp nhất số 08/2022/VBHN-BNV năm 2022 của Bộ nội vụ cũng xác định, Trưởng thôn là người hoạt động không chuyên trách ở thôn, tổ dân phố và được hưởng phụ cấp hằng tháng theo mức do HĐND cấp tỉnh quyết định.

Tuy nhiên, Bộ Nội vụ đang xây dựng dự thảo Nghị định về tổ chức và hoạt động của thôn, tổ dân phố, trong đó có Tiêu chuẩn của Trưởng thôn trong giai đoạn mới. Do đó, có thể quy định về tiêu chuẩn của Trưởng thôn sẽ có những thay đổi trong thời gian tới.

Sáp nhập thôn, tổ dân phố năm 2026 phải đáp ứng điều kiện gì?

Theo luật sư Hoàng Anh Sơn: Điều 7a, Thông tư hợp nhất số 08/2022/VBHN-BNV năm 2022 của Bộ nội vụ quy định, trường hợp thôn, tổ dân phố có quy mô hộ gia đình dưới 50% mức tối thiểu theo quy định thì phải thực hiện sáp nhập với đơn vị liền kề.

Theo quy định hiện hành, quy mô hộ gia đình tối thiểu của thôn, tổ dân phố được xác định theo từng vùng miền.

Cụ thể, đối với khu vực Đồng bằng sông Hồng, thôn phải có từ 300 hộ gia đình trở lên; tổ dân phố phải có từ 350 hộ gia đình trở lên, riêng TP. Hà Nội phải từ 450 hộ gia đình trở lên.

Tại khu vực miền Trung, thôn phải có tối thiểu 250 hộ gia đình; tổ dân phố từ 300 hộ gia đình trở lên.

Đối với khu vực miền Nam, thôn phải có từ 350 hộ gia đình; tổ dân phố từ 400 hộ gia đình trở lên, riêng TP. Hồ Chí Minh từ 450 hộ gia đình trở lên.

Trong khi đó, các tỉnh trung du và miền núi phía Bắc được áp dụng mức thấp hơn, với thôn từ 150 hộ và tổ dân phố từ 200 hộ gia đình trở lên.

Ngoài yếu tố quy mô dân số, pháp luật còn yêu cầu việc sáp nhập phải xem xét đặc thù địa lý, phong tục tập quán, điều kiện giao thông và sự ổn định đời sống cộng đồng dân cư.

Điều 7a, Thông tư hợp nhất số 08/2022/VBHN-BNV năm 2022 của Bộ nội vụ quy  định, đề án sáp nhập chỉ được thông qua khi có trên 50% cử tri hoặc cử tri đại diện hộ gia đình tại từng thôn, tổ dân phố đồng ý.

Điều 8a, Thông tư số 14/2018/TT-BNV nêu rõ, quy trình sáp nhập thôn, tổ dân phố được thực hiện tương tự quy trình thành lập mới. UBND cấp xã sẽ xây dựng đề án, tổ chức lấy ý kiến người dân, hoàn thiện hồ sơ trình HĐND cấp xã thông qua trước khi chuyển cấp huyện, Sở Nội vụ thẩm định và trình HĐND cấp tỉnh quyết định.

Đáng chú ý, sau sáp nhập, việc đặt tên hoặc đổi tên thôn, tổ dân phố cũng phải lấy ý kiến nhân dân. Pháp luật quy định tên mới không được trùng với tên đơn vị đã có trong cùng địa bàn cấp xã.

Người dân trực tiếp tham gia quyết định việc sáp nhập

Điều 6 Thông tư hợp nhất số 08/2022/VBHN-BNV năm 2022 của Bộ nội vụ quy định, hội nghị thôn, tổ dân phố được tổ chức ít nhất mỗi năm 2 lần và có thể họp bất thường khi cần thiết.

Hội nghị chỉ được tiến hành khi có trên 50% số cử tri hoặc cử tri đại diện hộ gia đình tham dự. Đây cũng là nơi người dân trực tiếp biểu quyết nhiều vấn đề quan trọng liên quan tới cộng đồng dân cư, trong đó có việc sáp nhập, đổi tên hoặc thành lập mới thôn, tổ dân phố.

Theo quy định hiện hành, người dân không chỉ tham gia biểu quyết đề án sáp nhập mà còn có quyền giới thiệu, ứng cử hoặc bầu Trưởng thôn, Tổ trưởng tổ dân phố.

Điều 12 Thông tư hợp nhất số 08/2022/VBHN-BNV năm 2022 của Bộ nội vụ quy định, Ban công tác Mặt trận thôn, tổ dân phố sẽ phối hợp với Chi ủy Chi bộ giới thiệu nhân sự để hội nghị cử tri bầu Trưởng thôn, Tổ trưởng tổ dân phố. Tuy nhiên, cử tri tại hội nghị cũng có quyền tự ứng cử hoặc giới thiệu thêm người ứng cử theo quy định.

Sau khi có kết quả bầu cử, UBND cấp xã sẽ ra quyết định công nhận chức danh Trưởng thôn, Tổ trưởng tổ dân phố.

Hiện nay, nhiệm kỳ của Trưởng thôn, Tổ trưởng tổ dân phố có thể là 2,5 năm hoặc 5 năm tùy quy định thống nhất của từng địa phương. Trong trường hợp khuyết chức danh hoặc mới thành lập đơn vị sau sáp nhập, Chủ tịch UBND cấp xã có thể cử Trưởng thôn lâm thời nhưng thời hạn không quá 6 tháng cho đến khi tổ chức bầu chính thức.

×