Trước sáp nhập, đây là một trong các thị xã có thời gian hoạt động ngắn nhất, nay là điểm du lịch hot nhất ở Sơn La

Trước sáp nhập, thị xã Mộc Châu là một trong các thị xã có thời gian hoạt động ngắn nhất

Chính thức được thành lập từ ngày 1/2/2025, thị xã Mộc Châu là một trong những thị xã có thời gian hoạt động ngắn nhất từng được ghi nhận.

Sau 5 tháng hoạt động, thực hiện mô hình chính quyền địa phương 2 cấp, thị xã Mộc Châu kết thúc hoạt động. Trên địa bàn thị xã Mộc Châu trước đây thành lập 7 đơn vị hành chính cấp xã, gồm 3 xã: Đoàn Kết, Lóng Sập, Chiềng Sơn và 4 phường: Mộc Châu, Mộc Sơn, Vân Sơn, Thảo Nguyên.

Cụ thể, ngày 14/11/2024, Ủy ban Thường vụ Quốc hội ban hành Nghị quyết số 1280/NQ-UBTVQH15, có hiệu lực từ ngày 1/2/2025, trong đó có nội dung về thành lập thị xã Mộc Châu, tỉnh Sơn La và thành lập, sắp xếp các đơn vị hành chính cấp xã thuộc thị xã Mộc Châu.

Theo Nghị quyết, từ ngày 1/2/2025, thị xã Mộc Châu được thành lập trên cơ sở toàn bộ diện tích tự nhiên là 1.072,09 km2 và quy mô dân số là 148.259 người của huyện Mộc Châu.

Thị xã Mộc Châu giáp các huyện Bắc Yên, Phù Yên, Vân Hồ, Yên Châu của tỉnh Sơn la và nước Cộng hòa Dân chủ Nhân dân Lào.

Sau khi thành lập, thị xã Mộc Châu có 15 đơn vị hành chính cấp xã, gồm 08 phường: Bình Minh, Cờ Đỏ, Đông Sang, Mộc Lỵ, Mộc Sơn, Mường Sang, Thảo Nguyên, Vân Sơn và 07 xã: Chiềng Chung, Chiềng Hắc, Chiềng Khừa, Chiềng Sơn, Đoàn Kết, Lóng Sập, Tân Yên.

Ngày 12/4/2025, theo Nghị quyết 60-NQ/TW, thị xã Mộc Châu chính thức kết thúc hoạt động từ ngày 01/7/2025.

Đến ngày 16/06/2025, Ủy ban Thường vụ Quốc hội ban hành Nghị quyết số 1681/NQ-UBTVQH15 về việc sắp xếp các đơn vị hành chính cấp xã của tỉnh Sơn La năm 2025. Nghị quyết có hiệu lực thi hành từ ngày được thông qua.

Theo đó, trên địa bàn thị xã Mộc Châu trước đây, thành lập 7 đơn vị hành chính cấp xã, gồm 3 xã: Đoàn Kết, Lóng Sập, Chiềng Sơn và 4 phường: Mộc Châu, Mộc Sơn, Vân Sơn, Thảo Nguyên.

Dù có thời gian hoạt động ở cấp thị xã ngắn, thị xã Mộc Châu có lịch sử phát triển lâu đời, gắn với lịch sử dựng nước và giữ nước, những dấu mốc lớn trong của ngành nông nghiệp Việt Nam.

Thời Nhà Lê

Tên gọi Mộc Châu xuất hiện từ thời Nhà Lê, thế kỷ XV. Năm 1434, thời Lê Thánh Tông, triều đình công nhận địa giới đất Mường Sang (nay là tỉnh Sơn La) và đổi tên thành Mộc Châu, thuộc Phủ Gia Hưng, xứ Thanh Hoa.

Mỗi khi có rối loạn ở vùng Tây Bắc như sự kiện các tù trưởng nổi dậy chống đối triều đình, không chịu cống nạp… thì triều đình đều cử lực lượng dân binh ở Mộc Châu đi đánh dẹp hoặc phối hợp cùng quân triều đình.

Năm 1435, Ai Lao đem quân sang tranh châu Mã Giang (vùng huyện sông Mã) và châu Mộc. Triều đình cử phụ đạo Mộc Châu là Xa Khả Tham (Xâm) và con là Xa Miên đem quân chống lại.

Thời Pháp thuộc

Dưới thời Pháp thuộc, trong những ngày đầu khảo sát vùng Tây Bắc, công sứ Sevenier cũng đánh giá rất cao về tiềm năng của cao nguyên Mộc Châu.

Người Pháp đã suy tính nhiều dự án để khai thác tiềm năng của vùng đất Mộc Châu sau khi xây dựng xong tuyến đường 41 và con đường Mộc Châu - Sầm Nưa nhằm biến nơi đây trở thành một thị trấn quan trọng trên ngã ba tuyến đường Hà Nội - Hòa Bình - Lai Châu và Sầm Nưa.

Ngày 24/02/1936, Toàn quyền Đông Dương và Thống sứ Bắc kỳ đã đích thân lên khánh thành tuyến đường nối thị trấn Mộc với Sầm Nưa. Đây là công sức, ý chí của nhân dân Mộc Châu đã bất chấp hiểm nguy để đào đường, xây cầu qua dãy núi đá hiểm trở ở biên giới Việt – Lào.

Đặc biệt, chính quyền thuộc địa còn xây dựng kế hoạch chuyển 10.000 dân từ đồng bằng lên Mộc Châu.

Kháng chiến chống thực dân Pháp

Trong suốt gần 7 năm kháng chiến (1946 – 1952), Tỉnh ủy Sơn La đã lãnh đạo quân dân ra sức củng cố, phát triển và xây dựng vùng Mộc Hạ (vùng hạ huyện Mộc Châu, nay là huyện Vân Hồ) trở thành căn cứ địa cho các cơ quan đầu não, hậu phương lớn của cuộc kháng chiến chống thực dân Pháp ở Sơn La.

Nằm trên cửa ngõ tiến vào Tây Bắc và Thượng Lào, Mộc Châu trở thành địa bàn đứng chân của Tỉnh ủy Sơn La và huyện ủy Mộc Châu, nơi xuất phát tiến công của các đơn vị bộ đội chủ lực khi mở các chiến dịch ở Tây Bắc và cả trên đất bạn Lào.

Trong suốt gần 7 năm kháng chiến (1946 – 1952), Tỉnh ủy Sơn La đã lãnh đạo quân dân ra sức củng cố, phát triển và xây dựng vùng Mộc Hạ (vùng hạ huyện Mộc Châu, nay là huyện Vân Hồ) trở thành căn cứ địa cho các cơ quan đầu não, hậu phương lớn của cuộc kháng chiến chống Pháp ở Sơn La. Nằm trên cửa ngõ tiến vào Tây Bắc và Thượng Lào, Mộc Châu trở thành địa bàn đứng chân của Tỉnh ủy Sơn La và huyện ủy Mộc Châu, nơi xuất phát tiến công của các đơn vị bộ đội chủ lực khi mở các chiến dịch ở Tây Bắc và cả trên đất bạn Lào.

Từ sau năm 1954-nay

Dù trong thời chiến, nhân dân Mộc Châu vẫn đẩy mạnh sản xuất và chiến đấu, xây dựng cuộc sống mới.

Năm 1958, Nông trường Mộc Châu được thành lập, đánh dấu bước khởi đầu với việc xây dựng cơ sở sản xuất nông nghiệp, đặc biệt là trồng chè và chăn nuôi bò sữa. Đây là nền tảng kinh tế chính của khu vực, với nhà máy sản xuất chè lớn phục vụ cả thị trường trong nước và xuất khẩu, đồng thời là nơi cung cấp sữa bò lớn nhất Việt Nam.

Ngày 15/11/1968, thị trấn Nông trường Mộc Châu chính thức được thành lập theo Quyết định số 632-NV của Bộ Nội vụ. Đây là bước ngoặt quan trọng, chuyển đổi khu vực này từ một nông trường thành đơn vị hành chính cấp thị trấn.

Ngày 26/2/1980, Hội đồng Chính phủ ban hành Quyết định số 60-CP, sáp nhập toàn bộ xã Chờ Lồng và hai bản Bó Bun, Chiềng Đi thuộc xã Phiêng Luông vào thị trấn Nông trường Mộc Châu, mở rộng diện tích và dân số của thị trấn.

Năm 2019, đô thị Mộc Châu với phạm vi ranh giới hai thị trấn Mộc Châu và Nông trường Mộc Châu đã được Bộ Xây dựng công nhận đạt tiêu chí đô thị loại IV theo Quyết định số 532/QĐ-BXD ngày 17/6/2019. Đây là dấu mốc khẳng định sự phát triển về hạ tầng và kinh tế của thị xã Mộc Châu.

Sáp nhập thành công, Mộc Châu tiếp tục thu hút hàng triệu lượt du khách, có 17 dự án du lịch, dịch vụ, tổng mức đầu tư gần 3.800 tỷ đồng

Sau sáp nhập, thực hiện mô hình chính quyền 2 cấp, Mộc Châu vẫn là điểm du lịch thu hút hàng triệu lượt khách. Chỉ trong dịp nghỉ Tết Nguyên đán Bính Ngọ 2026, Mộc Châu đã đón trên 100.000 lượt khách.

Sức hấp dẫn của Mộc Châu đến từ hệ sinh thái đa dạng, cảnh quan đặc trưng của vùng thảo nguyên rộng lớn với nhiều điểm đến nổi tiềng như Ngũ Động bản Ôn, thác Dải Yếm, đỉnh Pha Luông, rừng thông bản Áng, cùng các đồi chè, vườn đào, vườn mận và trang trại bò sữa...

Cùng với đó, trong thời gian qua, Mộc Châu tích cực thu hút đầu tư nhiều khu, điểm du lịch hấp dẫn, như: Rừng thông bản Áng, thác Dải Yếm, Happy land, phố đi bộ, chợ đêm Mộc Châu... Đặc biệt, Khu du lịch Mộc Châu Island tại xã Mường Sang là khu vui chơi hiện đại bậc nhất vùng Tây Bắc, với những trò chơi lần đầu tiên có tại Tây Bắc, Sơn La.

Sau gần 2 năm triển khai, ngày 28/5/2022, điểm du lịch Mộc Châu Island chính thức đi vào hoạt động với sự kiện khởi đầu là khánh thành Cầu kính Bạch Long - được công nhận là cây cầu kính dài nhất thế giới, với độ dài 632m.

Mộc Châu không chỉ có lợi thế về cảnh quan thiên nhiên mà còn có bề dày về văn hóa. Đây là vùng đất sinh sống lâu đời của 12 dân tộc. Đến Mộc Châu, du khách có thể trải nghiệm các nét văn hóa đa sắc của các dân tộc, tìm hiểu các giá trị văn hóa truyền thống, đặc trưng, tiêu biểu của từng dân tộc, từ nhà ở truyền thống, trang phục, ẩm thực, đến lễ hội, hoạt động văn hóa cộng đồng; được hòa mình vào các Lễ hội hoa xuân, Hết Chá, Cầu mưa, Ngày hội văn hóa các dân tộc...

Đặc biệt, cuộc thi “Hoa hậu bò sữa” là sự kiện độc đáo chỉ có ở Mộc Châu, đã trở thành dấu ấn riêng của vùng cao nguyên này...

Liên tiếp 3 năm từ 2022 đến 2025, Mộc Châu giành hạng mục giải thưởng “Điểm đến thiên nhiên khu vực hàng đầu Thế giới”. Đặc biệt, ngày 22/4/2024, Bộ trưởng Bộ Văn hóa, Thể thao và Du lịch đã ký Quyết định số 1077/QĐ-BVHTTDL về việc công nhận Khu du lịch quốc gia Mộc Châu, tỉnh Sơn La.

Những sự kiện này đã góp phần quảng bá hình ảnh Mộc Châu, thu hút nhiều doanh nghiệp du lịch, khách du lịch trong nước và quốc tế quan tâm.

Trong năm 2024, huyện thu hút gần 2,6 triệu lượt khách du lịch, doanh thu xã hội đạt trên 3.367 tỷ đồng. Trên địa bàn thị xã Mộc Châu có 17 dự án thuộc lĩnh vực du lịch, dịch vụ, với tổng mức đầu tư 3.761 tỷ đồng; 5 dự án đầu tư tại Khu du lịch quốc gia Mộc Châu với tổng mức đầu tư trên 1.330 tỷ đồng.

Hạ tầng du lịch tại Mộc Châu tiếp tục được hoàn thiện, cơ bản đáp ứng nhu cầu của du khách. Trên địa bàn thị xã trước đây có 295 cơ sở lưu trú (gồm 10 khách sạn từ 1–3 sao, 1 khách sạn 4 sao, 1 resort 3 sao), hơn 410 cơ sở dịch vụ ăn uống, mua sắm; 16 khu, điểm, bản du lịch; trên 20 doanh nghiệp và hợp tác xã hoạt động trong lĩnh vực du lịch, lữ hành. Công suất sử dụng phòng bình quân đạt khoảng 60%, riêng mùa cao điểm thường xuyên đạt 100%.

Song song với phát triển du lịch, nông nghiệp Mộc Châu cũng chuyển mình theo hướng hiện đại, tạo nền tảng cho du lịch nông nghiệp. Trên địa bàn thị xã Mộc Châu có hơn 11.400 ha cây ăn quả, gần 3.000 ha rau, hơn 2.100 ha chè.

Các doanh nghiệp, HTX, hộ dân chú trọng ứng dụng khoa học kỹ thuật vào sản xuất với 486 cơ sở ứng dụng tưới tiết kiệm cho hơn 610 ha; 141 cơ sở đầu tư nhà kính, nhà lưới với diện tích hơn 100 ha.

Cùng với đó, thị xã có hơn 1.120 ha cây ăn quả, rau màu các loại được công nhận đạt tiêu chuẩn VietGAP, GlobalGAP; 24 mã số vùng trồng phục vụ xuất khẩu góp phần giúp giá trị sản xuất trên 1 ha đất canh tác đạt gần 80 triệu đồng.

(Nguồn thông tin tham khảo: Cổng thông tin điện tử tỉnh Sơn La, Báo và Phát thanh, truyền hình Sơn La).

×