TS.Nguyễn Sĩ Đại lần đầu chia sẻ về lý do khi viết bài thơ “Nông dân”

Tại “Lễ kỷ niệm 80 năm Quốc khánh (2/9/1945-2/9/2025): "8 thập kỷ nông dân đồng hành cũng đất nước" diễn ra sáng nay (27/8) tại Báo NTNN/Dân Việt, khi được hỏi về giá trị cốt lõi nào đã giúp người nông dân trở thành chỗ dựa vững chắc của Tổ quốc, TS văn học, nhà báo, nhà thơ Nguyễn Sĩ Đại - Nguyên Phó Chủ tịch Hội Nhà văn TP Hà Nội cho rằng đây là một vấn đề lớn, và cần một cái nhìn sâu sắc, vượt qua những đánh giá thông thường.

TS văn học Nguyễn Sĩ Đại bày tỏ: “Tôi rất xúc động khi nghe bài diễn văn khai mạc của đồng chí Chủ tịch Hội Nông dân Việt Nam Lương Quốc Đoàn tại buổi lễ kỷ niệm hôm nay. Không chỉ là câu chữ mà tôi thấy ở đó giọng đọc, và cả tình cảm của anh gửi ở đó rất sâu lắng. Và tình cảm của anh Lương Quốc Đoàn đối với người nông dân như chúng ta đã thể hiện bao nhiêu cũng không hết.

Chúng ta có thể so sánh người nông dân với bất cứ cái gì vĩ đại nhất, đó là người mẹ. Tôi thậm chí so sánh họ với vị thánh, như Thánh Gióng. Trong bối cảnh đất nước lâm nguy, câu chuyện Thánh Gióng từ một cậu bé ở làng quê trở thành anh hùng cứu nước là một thông điệp mạnh mẽ. Và cho thấy, những người anh hùng chân chính, những người có thể gánh vác sứ mệnh cứu quốc, có thể được tìm thấy ngay tại những vùng đất đồng ruộng, làng quê.

Tiến sĩ văn học Nguyễn Sĩ Đại cũng đưa ra một quan điểm lý luận độc đáo, khác với một số học thuyết phương Tây. Ông cho rằng, ở Việt Nam, giai cấp nông dân chính là “người mẹ”, "giai cấp mẹ" đẻ ra tất cả mọi giai cấp. Mọi giai cấp, sau khi hoàn thành sứ mệnh của mình, đều trở về với hậu cứ là nông thôn. "Vì thế, nông thôn không chỉ sinh ra những người anh hùng mà còn là nơi nuôi dưỡng họ đời đời"- ông khẳng định.

Đóng góp của người nông dân không chỉ là sự hy sinh, là "đổ máu", mà còn là sản xuất ra những giá trị tinh thần vô giá. Trong công cuộc đổi mới của đất nước đã bắt đầu từ đổi mới trong nông nghiệp, từ những nghị quyết táo bạo tại các địa phương như Yên Thành.

Nông dân luôn là những người đi đầu trong đổi mới. Họ đổi mới trong nông nghiệp, thậm chí đổi mới cả trong ngoại giao, với những câu tục ngữ như “bán anh em xa mua láng giềng gần"…

Những câu ca dao, tục ngữ của người Việt, được sáng tạo bởi chính người nông dân, đã trở thành kho tàng tri thức vô giá, dạy chúng ta cách sống, cách đối nhân xử thế và cả cách quản lý đất nước. Tôi cho rằng, người nông dân chính là người sáng tạo ra văn hóa Việt, là cội nguồn của bản sắc dân tộc.

Ông Nguyễn Sĩ Đại cho biết: "Bài thơ “Nông dân” được tôi viết vào cuối năm 1989. Khi viết bài thơ “Nông dân”, tôi ở tuổi 35 và mới cưới vợ được vài tháng. Tôi nhớ cái đêm viết bài thơ này trời rét và mưa rất lớn. Cứ mỗi khi trời mưa, tôi lại nhớ mẹ, nhớ làng quê da diết. Tôi nghĩ đến cảnh những làng quê Việt sấp ngửa luống cày, tận hiến đến những đứa con cuối cùng cho đất nước nhưng sau mọi cuộc chiến tranh, người được chính quyền, hưởng bổng lộc lại chưa bao giờ là người nông dân. Thậm chí, có người nói: “Nông dân không tư tưởng”.

Và những câu thơ đầu tiên hiện lên trong đầu tôi:

“Có người nói nông dân không tư tưởng

Nông dân làm cản trở bánh xe lăn”.

Cụm từ “Có người” là tôi muốn nhắc đến những người chỉ lý luận suông, theo đuôi mà không hiểu biết, không có tình cảm gì với nông dân. “Có người” cũng có ý chỉ người làm cách mạng theo một mục tiêu nào đó chứ không phải vì số phận con người.

Tôi quyết định lấy hiện thực sinh động để chống lại những giáo điều, bênh vực cho người nông dân cả về quyền lợi vật chất và giá trị tinh thần.

Xuyên suốt chiều dài lịch sử, người nông dân hy sinh nhưng không có sự đền đáp tương xứng.

Tôi đã thấy nông dân suốt một đời làm lụng

Nuôi cái ăn chung trên mảnh đất khô cằn.

Tôi đã thấy trên chiến trường ngã xuống

Những nông dân áo lính, máu tươi ròng

Chết tưới đất, sống ngày cày xới đất

Không bổng lộc nào theo đến luỹ tre xanh.

Bài thơ “Nông dân” được viết xong cũng là lúc trời sáng. Tôi thấy vô cùng mãn nguyện vì như trút được một gánh nặng đè nén trong lòng bấy lâu".

Cố Tổng Bí thư Nguyễn Phú Trọng đã khẳng định, lực lượng nông dân là lực lượng trực tiếp và trụ cột. Với tôi, nông dân là người nuôi dưỡng đời đời, sản xuất ra giá trị tinh thần.

Mọi người hãy trân trọng nông thôn, trân trọng người nông dân. Nông thôn chính là là bản sắc của nước Việt. Nếu đánh mất bản sắc đó, chúng ta sẽ đánh mất chính mình. Hãy trân trọng nông thôn, trân trọng người nông dân và yêu quý Tổ quốc mình. Đó không chỉ là sự tri ân, mà còn là cách để chúng ta gìn giữ và phát triển bền vững đất nước.

×