Từ loại quả gội đầu của bà thủa xưa, một người Bắc Kạn, nay là Thái Nguyên trồng theo cách mới mà khá giả hẳn lên

Trồng bồ kết hữu cơ mở hướng phát triển nông nghiệp xanh ở Thái Nguyên

Xuất phát từ mong muốn đóng góp cho quê hương, anh Đỗ Thanh Biên, tổ dân phố 1B, phường Bắc Kạn, tỉnh Bắc Kạn trước đây (nay là tỉnh Thái Nguyên) đã mạnh dạn chuyển từ lĩnh vực thú y sang phát triển nông nghiệp. Sau nhiều năm làm việc tại Tây Nguyên, anh tích lũy được kinh nghiệm sản xuất quy mô lớn, từng đưa cây bời lời về trồng trên diện tích hàng trăm ha.

Tuy nhiên, trong quá trình canh tác, anh nhận ra cây bồ kết một loại cây bản địa lại sở hữu nhiều ưu thế vượt trội: dễ trồng, ít sâu bệnh, đặc biệt phù hợp với điều kiện thổ nhưỡng vùng trung du miền núi phía Bắc. Quan trọng hơn, đây là loại cây có thể phát triển theo hướng hữu cơ mà vẫn đảm bảo hiệu quả kinh tế.

“Tôi chọn làm nông nghiệp sạch vì không chỉ nghĩ đến lợi nhuận mà còn muốn giữ đất, giữ môi trường cho lâu dài”, anh Biên chia sẻ.

Từ đó, anh bắt đầu xây dựng mô hình trồng bồ kết theo tiêu chuẩn hữu cơ, tuyệt đối không sử dụng phân bón hóa học, thuốc bảo vệ thực vật hay các loại phân vô cơ. Thay vào đó, người trồng áp dụng phương pháp canh tác tự nhiên, tận dụng nguồn phân hữu cơ, tạo hệ sinh thái cân bằng, giúp cây sinh trưởng bền vững.

Một trong những động lực lớn để anh Biên theo đuổi mô hình này là mong muốn bảo tồn nguồn gen cây bồ kết bản địa. Trước đây, người dân thường khai thác tự nhiên theo kiểu tận thu, chặt cây lấy quả khiến nhiều diện tích bị suy giảm.

Từ năm 2017, anh bắt đầu nghiên cứu, chọn lọc giống từ những cây khỏe mạnh, ưu tiên hạt giống đơn tính để đảm bảo tỷ lệ ra quả cao. Quy trình ươm giống được thực hiện bài bản, kiểm soát chặt chẽ từ khâu chọn hạt đến chăm sóc cây con.

Hiện nay, không chỉ cung cấp giống, anh Biên còn triển khai mô hình liên kết sản xuất: hỗ trợ cây giống, hướng dẫn kỹ thuật canh tác hữu cơ và thu mua sản phẩm sau thu hoạch cho bà con trong vùng. Nhờ đó, người dân giảm được chi phí đầu tư ban đầu, đồng thời yên tâm gắn bó lâu dài với mô hình.

Theo tính toán, cây bồ kết bắt đầu cho thu hoạch từ năm thứ 4 và ổn định từ năm thứ 6 trở đi. Với phương pháp canh tác hữu cơ, sản phẩm bồ kết được thị trường ưa chuộng, giá bán ổn định, mang lại thu nhập đáng kể cho người trồng.

Liên kết sản xuất bồ kết giúp hàng trăm hộ dân tăng thu nhập bền vững

Điểm nổi bật của mô hình là cơ chế bao tiêu sản phẩm rõ ràng. Anh Biên đứng ra thu mua toàn bộ sản phẩm cho các hộ liên kết, giúp người dân không còn nỗi lo “được mùa mất giá”.

Đến nay, mô hình đã thu hút khoảng 400 hộ dân tham gia với diện tích khoảng 400ha. Nếu tính cả các hộ trồng tự phát, tổng diện tích bồ kết trồng theo mô hình của anh Biên ước tính lên tới gần 1.000ha.

Không chỉ dừng lại ở phạm vi trong tỉnh, mô hình còn lan rộng sang nhiều địa phương khác như Tuyên Quang, thậm chí cả Tây Nguyên, tạo thành vùng nguyên liệu quy mô lớn.

Đặc biệt, cây bồ kết có thể trồng xen với các loại cây khác như chè, loại cây trồng chủ lực của Thái Nguyên giúp tận dụng đất đai, tăng độ che phủ và cải thiện hệ sinh thái canh tác. Đây là một trong những yếu tố quan trọng trong phát triển nông nghiệp tuần hoàn, giảm thiểu tác động tiêu cực đến môi trường.

Hướng đi phù hợp với xu thế nông nghiệp xanh

Không chỉ người dân địa phương, mô hình trồng bồ kết hữu cơ còn thu hút sự quan tâm của nhiều nhà đầu tư từ các tỉnh, thành khác. Anh Hà Đức Phần (Đồng Nai) là một trong những người mạnh dạn “Bắc tiến” để phát triển mô hình này.

Sau quá trình tìm hiểu thị trường, anh Phần quyết định ra Thái Nguyên thuê đất, đầu tư 7ha để trồng hơn 2.000 cây bồ kết và sẵn sàng mở rộng diện tích nếu có điều kiện.

“Ở quê tôi, Bình Phước cũ (nay là tỉnh Đồng Nai) là vùng trồng tiêu, điều lớn nhưng việc lạm dụng thuốc bảo vệ thực vật khiến tôi khá lo ngại. Khi tìm hiểu mô hình bồ kết ở đây, tôi thấy đây là hướng đi rất tích cực: không sử dụng hóa chất, thân thiện với môi trường, lại đảm bảo an toàn cho chính người trồng. Đó là lý do tôi quyết định đầu tư lâu dài”, anh Phần chia sẻ.

Mô hình trồng bồ kết hữu cơ có nhiều lợi thế: ít phụ thuộc vào hóa chất, chi phí đầu vào thấp, đồng thời góp phần cải tạo đất, bảo vệ nguồn nước và đa dạng sinh học.

Thực tế cho thấy, cây bồ kết gần như không phát sinh sâu bệnh, phù hợp với điều kiện tự nhiên, giúp giảm thiểu tối đa việc can thiệp bằng hóa chất. Điều này không chỉ bảo vệ môi trường mà còn tạo ra sản phẩm an toàn, đáp ứng nhu cầu ngày càng cao của thị trường.

Từ một ý tưởng xuất phát từ tâm huyết cá nhân, mô hình trồng bồ kết hữu cơ của anh Đỗ Thanh Biên đang dần trở thành hướng phát triển kinh tế hiệu quả cho nhiều hộ dân tại Thái Nguyên.

Không chỉ mang lại thu nhập ổn định, mô hình còn góp phần thay đổi tư duy sản xuất từ canh tác truyền thống sang nông nghiệp xanh, bền vững. Việc gắn sản xuất với bao tiêu sản phẩm đã giải được bài toán đầu ra, tạo niềm tin để người dân mạnh dạn đầu tư lâu dài.

Trong bối cảnh ngành nông nghiệp đang hướng tới mục tiêu phát triển bền vững, giảm phát thải và bảo vệ môi trường, những mô hình như của anh Biên không chỉ mang ý nghĩa kinh tế mà còn là lời giải cho bài toán phát triển hài hòa giữa con người và thiên nhiên.

×