Từ vụ cháy chung cư ở Hong Kong, Việt Nam cần có tiêu chuẩn cho công trình đang thi công?

Tòa nhà chục năm tuổi và rủi ro tích tụ: Khi cải tạo nhà ở biến thành “điểm mù” quản lý

Thảm kịch tại Wang Fuk Court có hàng trăm người mất tích và thiệt mạng đã khiến thị trường xây dựng và vận hành chung cư châu Á phải giật mình nhìn lại. Điều khiến lực lượng cứu hỏa Hong Kong bất ngờ nhất là tốc độ lan lửa “vượt ngoài dự đoán”, chỉ trong vài phút đã cháy lan dọc toàn bộ mặt đứng tòa nhà.

Lý giải hiện tượng lửa bùng phát từ một block nhưng nhanh chóng lan sang ba block liền kề, ông Lê Viết Hải, Chủ tịch Công ty CP Tập đoàn Xây dựng Hòa Bình cho rằng, cấu trúc quây giàn giáo tre liên hoàn chính là “cầu dẫn lửa” nguy hiểm nhất. Khi toàn bộ hệ thống được phủ cùng một lớp bạt và lưới nhựa dễ cháy, các khe hở giữa giàn giáo và mặt đứng tạo thành đường dẫn gió liên tục.

Một khi ngọn lửa bùng phát, gió lùa sẽ đẩy nhiệt và khói chạy dọc toàn bộ mặt ngoài, lan qua giàn giáo chung sang các block kế cận chỉ trong vài phút.

Tại giàn giáo tre?

Ông Bùi Trung Dung, Nguyên Cục trưởng Cục Quản lý hoạt động xây dựng, Bộ Xây dựng cho rằng, một trong những yếu tố đang gây tranh cãi nhiều nhất tại Hong Kong là việc sử dụng giàn giáo tre. Nhiều người đánh giá đây là vật liệu lỗi thời.

Kiến trúc sư Phạm Thanh Tùng, Chánh văn phòng Hội KTS Việt Nam giải thích rằng, giàn giáo tre được sử dụng rộng rãi ở Hong Kong và Trung Quốc do truyền thống lâu đời, nguồn cung địa phương dồi dào và khả năng thích ứng cao.

Theo ông Tùng, tre có ưu điểm nhẹ, linh hoạt và lắp dựng nhanh. “Một đoạn tre dài 7 m chỉ nặng khoảng 9 kg, trong khi thanh thép cùng kích thước nặng tới 17 kg. Về chi phí, tre rẻ hơn rất nhiều: Một đoạn 7 m giá khoảng 2 USD, nhôm là 20 USD và thép tới 112 USD,” ông Tùng cho biết.

Tuy nhiên, vụ cháy vừa qua cho thấy rủi ro lớn khi giàn giáo tre bao quanh các công trình ở khu vực có mật độ dân cư cao. Giàn giáo có thể đã được sử dụng lâu ngày, khô, rất dễ bắt lửa, trong khi khu vực xảy ra cháy lại hạn chế tiếp cận cho lực lượng cứu hỏa.

“Việc đánh giá ưu nhược điểm phải dựa trên quy mô và phương án thi công cụ thể. Không thể kết luận chỉ vì tre mà xảy ra cháy lan. Vấn đề mấu chốt ở Hong Kong là lớp che phủ và quy trình giám sát,” ông Tùng nói.

Nhận định này cũng nhận được sự đồng thuận của giới chuyên môn bởi tại Việt Nam, giàn giáo thép tuy phổ biến nhưng lớp lưới và bạt nhựa mới là yếu tố dễ gây cháy nhất.

Vật liệu dễ cháy - “kẻ giấu mặt” trong thảm kịch

Một chi tiết đáng chú ý trong vụ cháy Wang Fuk Court (Hong Kong) là cảnh sát phát hiện nhiều tấm xốp polystyrene bịt kín cửa sổ và lỗ thông gió ở các căn hộ. Loại vật liệu này cháy rất nhanh, tạo khói đen đặc và làm giảm mạnh tầm nhìn khi xảy ra sự cố.

Ông Bùi Trung Dung cho biết, polystyrene thường được cư dân tự ý sử dụng để chắn bụi và tiếng ồn trong quá trình thi công mặt ngoài. “Người dân thường chỉ quan tâm chống bụi, chống nắng, ít khi nghĩ đến an toàn cháy nổ. Xốp nhẹ, rẻ, dễ dán nhưng gặp nhiệt độ cao là tan chảy ngay. Điều đáng nói là khói của nó cực kỳ độc,” ông Dung phân tích.

Tình trạng cư dân tự bịt cửa sổ khi tòa nhà quây giàn giáo cũng rất phổ biến ở Hà Nội và TP. HCM. Lượng bụi và tiếng ồn dồn vào bên trong khiến nhiều người chọn giải pháp khóa kín tất cả các khe hở, vô tình làm mất đường thoát khói và tạo “phòng nén nhiệt” khi có cháy.

Rủi ro này đang bị xem nhẹ vì nó xuất phát từ hành vi nhỏ lẻ của cư dân, nhưng chính sự nhỏ lẻ đó lại có thể là nguyên nhân khiến hậu quả trở nên nghiêm trọng.

Theo ông Dung, Việt Nam cần sớm bổ sung quy định về các loại vật liệu được phép và không được phép trong giai đoạn thi công cải tạo mặt ngoài. Những thứ như polystyrene phải nằm trong nhóm kiểm soát chặt chẽ.

Giàn giáo tre hay thép: Vấn đề không chỉ nằm ở vật liệu

Dù giàn giáo tre vốn quen thuộc tại nhiều công trình tại Hong Kong, giới chuyên gia cho rằng trong các dự án cải tạo chung cư cao tầng, loại vật liệu này không còn phù hợp.

Tuy nhiên, ông Dung nhấn mạnh rằng: “Chúng ta đang tập trung vào vật liệu tre - thép, nhưng bài học quan trọng nhất từ vụ Hong Kong là quy trình giám sát thi công. Ba người liên quan đã bị bắt không phải vì giàn giáo tre, mà vì sự cẩu thả trong giám sát.”

Vị Nguyên Cục trưởng cho rằng Việt Nam cần có tiêu chuẩn PCCC cho tòa nhà, nhưng chưa có tiêu chuẩn cho tòa nhà đang thi công, sửa chữa. Sự khác biệt này rất lớn vì tòa nhà đang thi công là một công trình tạm thời, độ rủi ro cao hơn hẳn.

Ngoài ra cũng cần xây dựng bộ tiêu chuẩn riêng cho giai đoạn thi công mặt ngoài, bao gồm quy định về vật liệu che phủ chống cháy, lưới giàn giáo, mật độ bao bọc tối đa, số lượng khoang hở và lối tiếp cận cứu hộ.

Đồng quan điểm, kiến trúc sư Ngô Viết Nam Sơn cảnh báo, Việt Nam ở các khu vực đông đúc, cao tầng cần kiểm tra định kỳ hệ thống phòng cháy, không chỉ dừng lại ở phê duyệt hồ sơ ban đầu. Nhiều nước như Bắc Mỹ còn bổ sung họng chữa cháy tại chỗ hoặc lấy nước từ bể trên cao để xử lý đám cháy ngay từ thời điểm đầu.

×