Vùng này ở Nghệ An bỗng xuất hiện loài đặc sản quý, có giá tới 1 triệu đồng/kg, dân đổ xô đi câu cả ngày lẫn đêm

Sông Dinh (Nghệ An) bỗng la liệt con đặc sản - tôm càng xanh, dân rủ nhau dựng lều, trại xuyên đêm đi câu

Dòng sông Dinh hiền hòa, từ lâu đã trở thành biểu tượng cho vùng quê lúa Yên Thành, tỉnh Nghệ An, gắn liền với biết bao ký ức và cảm xúc của người dân nơi đây. Vào khoảng thời gian này, về với dòng sông, mọi người rất dễ dàng bắt gặp những cần thủ tĩnh lặng ôm cần ngồi trên dòng sông Dinh để câu tôm càng xanh.

Tầm 6h sáng, chúng tôi đi từ phía hạ lưu sông Dinh (thuộc xóm 6 Tăng Thành đến Tràn Phúc Tụ - xóm Trần Phú) hơn 1km mà đếm sơ qua hai bờ sông, có trên 100 cần thủ đang mai phục.

Mới sáng sớm, nhưng không khí nơi đây sôi động, nhộn nhịp, các cần thủ buông cần, chuyện trò râm ran; thỉnh thoảng lại có tiếng “Lên hàng” tức là một cần thủ nào đó vui mừng reo lên vì đã “cẩu” được con tôm lên bờ.

Tiếp tục men theo sông Dinh hơn 5km, chúng tôi thấy chỗ nào cũng “dày” cần thủ. Quả thực, thú câu tôm càng xanh trên sông Dinh đã tạo nên một cơn sốt hiếm thấy trên các dòng sông.

Anh Phan Huy, một thợ câu tôm cự phách ở xóm Trần Phú cho biết: “Không hiểu sao khoảng vài năm trở lại đây xuất hiện tôm càng xanh ở sông Dinh rất nhiều. Có những con to 6-7 lạng, còn lại từ 1 lạng đến 3 lạng thì nhiều vô số...

Lúc đầu chỉ có ít người câu, nhưng nay thấy bở ăn nên nhiều người đã sắm đồ nghề để đi câu. Họ đi cả ngày lẫn đêm như đi hội. Tôi cũng là một trong những người đầu tiên câu tôm ở dòng sông này. Mỗi ngày đêm tôi cũng câu được trên 2kg".

Đêm, theo chân anh Huy, chúng tôi đến tràn sông Dinh, thấy dòng sông đèn phao câu của các cần thủ sáng lấp lánh như đêm hội hoa đăng. Tại đây, cũng có trên 20 cần thủ đem cả chăn màn, dựng lều, trại, đem cả đồ ăn, thức uống để suốt đêm ngày săn tôm.

Cụ Tòng, một cần thủ gần 80 tuổi ở xã Giai Lạc, tỉnh Nghệ An phấn khởi: “Gần tháng nay, đêm nào tôi cũng đến đây câu tôm. Tôi đi câu từ nhỏ, nhưng thú câu tôm càng xanh là hay nhất. Làng tôi, có hơn ba chục người, cũng đã gia nhập “đội quân” câu tôm càng xanh. Nghề này xem ra cũng thu nhập khá gấp nhiều lần làm ruộng và phụ hồ...".

Nghề chơi cũng lắm công phu

Chia sẻ về kinh nghiệm câu tôm càng xanh, anh Phan Huy - thợ câu tôm cự phách ở xóm Trần Phú (xã Yên Thành, tỉnh Nghệ An) cho biết, câu tôm không giống với câu cá, từ cách câu, lưỡi câu đến dây cước đều khác nhau. Nếu sử dụng lưỡi câu cá để câu tôm, khả năng ngày hôm đó cần thủ ra về tay trắng.

Câu tôm càng xanh phải sử dụng lưỡi câu chuyên dụng không ngạnh. Nếu dùng lưỡi có ngạnh như cho cá, tôm khó mắc câu do miệng của chúng rất bé. Hoặc nếu chúng dính câu, việc tháo lưỡi câu ra khỏi miệng tôm khó khăn, tôm thường bị chết.

Theo anh Huy, câu tôm ban đêm hiệu quả hơn vì ban ngày tôm nó nằm trong hang hốc, bụi rậm, đêm nó mới đi kiếm ăn. Cần câu tôm là đài hay lăng xê cũng cần độ dẻo, cước bền , lưỡi câu mảnh , có đính chì để neo đúng vị trí không bị nước cuốn cuốn mồi đi.

Mồi câu tôm càng xanh là trùn đất và tép tươi. Hai loại này mùi tanh đặc trưng, tôm càng xanh rất ưa thích. Để câu tôm hiệu quả, ngoài việc chuẩn bị cần câu, lưỡi câu phù hợp thì chọn địa điểm câu, cách câu cũng rất quan trọng.

Muốn câu hiệu quả đòi hỏi cần thủ phải có kinh nghiệm. Nhìn mặt nước biết có tôm nhiều hay không để chọn điểm câu. Phải so dây gần sát đáy. Khi tôm cắn mồi, phao nháy thì cần thủ phải “nhứ” lên nhứ xuống để “nương” tôm. Giống tôm càng xanh chuyên búng ngược, nếu giật dây căng gấp quá, nó sẽ phản xạ nhanh, rất dễ sẩy. Sau đó cần thủ vừa kéo, vừa nương tôm lên bờ. Khi tôm lên khỏi mặt nước nó búng càng tách tách, sợi dây cây căng và nặng... Đây là thời khắc thú vị nhất của cần thủ câu tôm.

"Nghề câu tôm khá thú vị nhưng cũng nguy hiểm. Đêm hôm sông nước lỡ sẩy chân xuống sông, không biết bơi thì nguy lắm. Điều nữa là các loài rắn độc như cạp nong, hổ mang, đêm chúng thường thích ánh đèn và đi xuống dòng sông kiếm mồi, lỡ bị nó mổ cho một phát thì “đứt”.

Đêm hôm trước anh Trường Sơn ở xóm 2, đang ngồi câu, nghe phì phì đàng sau, giật mình ngoảnh lại thì thấy một chú hổ mang bành phồng mang như chiếc bát tô. Anh hoảng hốt lao xuống sông và bơi qua bờ bên kia. Thật hú vía", anh Huy kể lại.

Con đặc sản có giá trị kinh tế cao

Tôm càng xanh sông Dinh thịt thơm ngon, bổ dưỡng, có giá trị kinh tế cao. Loài tôm này được xem là đặc sản, là vua trong các loài tôm. Phần lớn những người đi câu mang “chiến lợi phẩm” của mình về nhà giúp mâm cơm gia đình thêm ấm cúng.

Nhưng cũng có nhiều người đã kiếm cơm bằng nghề câu tôm này. Anh Công, một thợ câu tôm ở xã Giai Lạc cho biết, mỗi ngày anh câu được khoảng 1-2kg tôm càng xanh, bán được giá 500.000 đồng kg. Tính ra, một ngày anh câu được "lộc" sông 500 - 1 triệu đồng. Số tiền này đối với một nông dân là không hề nhỏ.

Nhiều cần thủ cho biết biết lượng tôm càng xanh mỗi ngày khai thác được lên đến vài tạ, tôm có trọng lượng từ 2-10 con/kg.

Sau khi đi câu về, thợ câu thường mang chiến lợi phẩm ra chợ bán cho tiểu thương, giá bán tùy loại. Tôm loại 1 từ 3-5 lạng/con, có giá 700.000-1.000.000 đồng/kg; còn tôm loại 2-3 lạng/con có giá 400.000 - 500.000 đồng/kg. Trừ tất cả chi phí cho một lần đi câu, cần thủ có thể bỏ túi 1-2 triệu đồng/ngày; bữa nào may mắn thu nhập gấp 2-3 lần.

Hiện nay, câu tôm càng xanh được xem như thú giải trí dân dã được nhiều người không phân biệt tuổi tác, địa vị xã hội, yêu thích và đam mê. Nắm bắt được tâm lý này, một số người đã tận dụng ao, hồ để thả tôm cho các cần thủ đến thư giãn.

Điển hình như hồ câu anh Đăng ở Quang Đồng, anh Quý xã Yên Thành… Mặc dù những hồ câu này đang bắt đầu xây dựng, nhưng hứa hẹn là điểm đến thú vị để các cần thủ thả hồn trong niềm đam mê giải trí với thú câu tôm dân dã này.

Lý giải tôm càng xanh xuất hiện ở sông Dinh

Về việc có rất nhiều tôm càng xanh xuất hiện ở sông Dinh, người bảo do Sở Tài nguyên và Môi trường (nay là Sở Nông nghiệp và Môi trường) cùng Chi cục Thủy sản Nghệ An thả để cân bằng sinh thái. Kẻ thì nói đợt lũ lịch sử năm 2022, có một vài đầm tôm nuôi càng xanh ở Quỳnh Lưu và Đô Lương bị ngập, nên tôm đã theo dòng nước đi khắp nơi và sinh sản, nhất là đợt lũ lụt tháng 7 năm 2025, nhiều địa phương bị ngập nặng, nên tôm càng theo đó đi đến sông Dinh nơi có môi trường thuận lợi để sinh trưởng.

Trao đổi vấn đề này với chúng tôi, ông Mai Hồng Phong - Chi Cục trưởng Chi cục Thủy sản và Kiểm ngư Nghệ An cho biết: “Cơ quan chức năng chỉ thả cá bản địa để cân bằng sinh thái ở các dòng sông và hồ đập lớn chứ chưa thả tôm.

Việc tôm càng xanh xuất hiện nhiều ở sông Dinh chủ yếu do đây là môi trường sống tự nhiên lý tưởng (nước chảy, nền đáy sạch) và tập tính di cư đặc biệt: lớn lên ở nước ngọt nhưng cần nước lợ để sinh sản. Ngoài ra, sự hồi phục môi trường nước và hoạt động nuôi trồng và phát tán tự nhiên cũng giúp loài này phổ biến tại các dòng sông.

Tôm càng xanh là loài tôm quý có giá trị kinh tế cao. Phát hiện này rất có giá trị về kinh tế, môi trường, hiện các cơ quan chuyên môn của Nghệ An đang tiếp tục theo dõi, nghiên cứu, bảo vệ loài tôm quý hiếm này".

Hiện tượng xuất hiện nhiều tôm càng xanh ở sông Dinh là điều đáng mừng, nhưng hiện nay có rất nhiều kích thủ, dùng kính điện và chài quét bát quái để đánh bắt tôm càng xanh.

Trước hiện tượng này, anh Nguyễn Thọ Huy xóm Trung Dinh, xã Yên Thành (Nghệ An) - một cần thủ, bức xúc: Với đà tận bắt tận diệt như thế này, nếu các cơ quan chức năng không có biện pháp bảo vệ và các loài thủy sinh dưới sông Dinh sẽ bị cạn kiệt và tuyệt chủng. Hủy hoại môi sinh, đồng nghĩa với việc hủy hoại môi trường sống, làm mất cân bằng sinh thái, hiểm họa thật khôn lường.

×