Vùng U Minh là vựa cá đồng, loại cá giàu protein này, dân Cà Mau làm kiểu gì mà nay là đặc sản đạt sao OCOP?

Đổi đời nhờ nghề làm mắm cá lóc đồng

Với hơn 50 năm gắn bó với nghề làm mắm cá lóc đồng, trải qua 3 thế hệ, gia đình chị Trần Huyền Đang, ngụ ấp 4, xã Nguyễn Phích, tỉnh Cà Mau được ví như là “biểu tượng” của nghề làm mắm. Đặc biệt hơn khi vào năm 2024, sản phẩm mắm cá lóc đồng của gia đình chị Đang được công nhận đạt chuẩn OCOP 3 sao cấp tỉnh.

“Nghề làm mắm được ngoại chỉ dẫn lại cho mẹ tôi, và mẹ tôi chỉ dẫn lại cho tôi”, chị Đang nói và cho biết, giờ đây khi sản phẩm mắm cá lóc đồng của gia đình được công nhận đạt chuẩn OCOP, bản thân chị mong muốn quảng bá sản phẩm đặc trưng của địa phương mình cho nhiều người biết đến, nhằm gìn giữ nghề truyền thống của ông bà để lại.

Để cho ra sản phẩm ngon, có chất lượng tốt nhất, chị Đang chọn nguyên liệu là cá lóc đồng vùng U Minh Hạ có trọng lượng từ 100 gram đến 1 kg/con.

Hiện tại, mỗi tháng cơ sở của chị Đang cung cấp cho thị trường trong và ngoài tỉnh hơn 1 tấn mắm cá lóc đồng các loại; riêng dịp Tết nguyên Đán, nhu cầu cung ứng sản phẩm này tại cơ sở của chị Đang tăng gấp đôi so với ngày thường.

“Giá bán mỗi kg mắm cá lóc đồng từ 140 đến 180 nghìn đồng/kg đã mang lại nguồn thu đáng kể cho gia đình tôi trong các năm qua”, chị Đang nói.

Theo chị Đang, để sản phẩm của mình ngày càng được biết đến nhiều hơn, cơ sở của chị còn tận dụng sự phát triển của các nền tảng mạng xã hội như Facebook, Zalo, TikTok… để quảng bá sản phẩm. Với cách làm này, sản phẩm mắm cá lóc đồng của gia đình chị Đang được thực khách ở các tỉnh miền Bắc, miền Trung biết đến, liên hệ đặt mua.

Cũng là nông dân sống với nghề làm mắm truyền thống, gia đình chị Nguyễn Thị Tứ, ngụ xã Khánh Lâm, tỉnh Cà Mau đã thoát nghèo, vươn lên làm giàu.

“Trước đây, làm mắm chỉ để dành ăn cho lâu, không ai nghĩ con mắm có thể đem lại nguồn thu nhập cao như hiện nay”, chị Tứ vui mừng cho biết.

Hiện tại, gia đình chị Tứ cung ứng ra các chợ đầu mối trong tỉnh Cà Mau mỗi tháng cũng trên dưới 1 tấn mắm cá đồng các loại, đem về nguồn thu vài chục triệu đồng/tháng.

“Cá rô, cá sặc, cá phi… đều có thể chế biến thành mắm được, nhưng ngon nhất vẫn là cá lóc đồng, vì mắm cá lóc đồng có thể chế biến lại thành những món ăn trứ danh khác, mà đặc biệt là món lẩu mắm”, chị Tứ nói và cho biết, 2 người con dâu của chị cũng được mẹ chồng truyền lại cho nghề làm mắm, nhờ đó mà cuộc sống gia đình ngày càng được cải thiện tốt hơn.

Nghề làm mắm cá lóc phải có bí quyết riêng

Nhiều người làm mắm có tay nghề mấy chục năm ở Cà Mau cho biết, để có được sản phẩm ngon, mỗi người làm nghề đều có một bí quyết riêng.

“Nhìn chung, mắm ở Cà Mau có 2 loại là mắm chua và mắm mặn. Đối với người làm mắm mặn thì có mục đích bảo quản được lâu từ năm này sang năm khác, càng lâu con mắm càng ngon; riêng nghề làm mắm chua thì chỉ cần thời gian trên dưới 1 tháng là ăn được”, chị Tứ chia sẻ.

Bà Nguyễn Mỹ Ba, ngụ xã Thới Bình, tỉnh Cà Mau khẳng định rằng, tuy mỗi người làm nghề có những bí quyết khác nhau, nhưng nhìn chung, nghề này cũng có những điểm tương đồng.

“Muốn làm mắm thì phải có nguyên liệu là cá, muối hột, thính và đường. Trong đó, thính được chế biến từ gạo rang trên lửa cho đến khi hạt gạo có màu vàng đậm, mùi thơm ngon”, bà Ba cho biết.

Theo bà Ba, thính còn được xem là nguyên liệu không thể thiếu của nghề làm mắm. Con mắm ngon hay không phụ thuộc vào chất lượng của thính…

Những người làm nghề mắm truyền thống này cho biết, cá sau khi được làm sạch sẽ được cho vào chung với muối hột để ướp rồi để khoảng vài ngày, nhằm làm cho muối hột thấm đều vào cá, sau đó sẽ trộn đều cá với nước đường, rồi ướp thính lên.

“Sau khi hoàn tất các công đoạn, cá được bỏ vào lu, khạp và được gài lại kính bằng mo cau nhằm không cho cá nổi lên, sau đó thì nấu nước muối đổ vào cho ngập mặt mo cao, rồi để 5 đến 6 tháng là có thể ăn được”, bà Nguyễn Mỹ Ba cho biết.

Ông Huỳnh Hoàng Tương - Phó Chủ tịch xã Nguyễn Phích, tỉnh Cà Mau cho biết từ xa xưa, mắm là thức ăn không thể thiếu trong các bữa cơm quê ở Cà Mau nói riêng, và vùng Nam bộ nói chung, ngày nay, sản phẩm này có nhiều tiềm năng để phát triển kinh tế gia đình.

“Chính quyền xã sẽ phối hợp với các ngành chức năng mở các lớp tập huấn cho người dân làm nghề trên địa bàn, nhằm từng bước xây dựng thương hiệu sản phẩm OCOP mắm cá lóc đồng U Minh ngày càng phát triển, đem lại lợi ích kinh tế nhiều hơn cho người dân”, ông Tương nói.

×