Xã đông đồng bào Khmer nhất An Giang vượt khó xây dựng nông thôn mới từ thách thức kép

Nhắc đến An Giang, người ta thường nghĩ đến vùng đất biên giới đa văn hóa, và xã Ô Lâm chính là một hình ảnh tiêu biểu.

Được thành lập trên cơ sở sáp nhập ba xã (Ô Lâm, An Tức và Lương Phi – huyện Tri Tôn cũ), Ô Lâm đã tạo nên một đơn vị hành chính có quy mô lớn, sở hữu tổng diện tích gần 10.000ha, trong đó hơn 70% là đất nông nghiệp.

Một số công trình hạ tầng giao thông ở Ô Lâm được quan tâm đầu tư, phục vụ đời sống dân sinh. Ảnh: Hồng Cẩm

Điều khiến Ô Lâm trở nên đặc biệt chính là thành phần dân cư, trong tổng số 37.297 nhân khẩu, đồng bào Khmer chiếm tỷ lệ 65,4%, tập trung sinh sống tại nhiều ấp. Điểm xuất phát của Ô Lâm cũng rất khác biệt, trong khi Lương Phi đã được công nhận đạt chuẩn nông thôn mới (NTM) từ năm 2019, thì Ô Lâm và An Tức lại là các xã đặc biệt khó khăn.

Khó khăn từ điểm xuất phát

Ông Phan Thanh Lương, Chủ tịch UBND xã Ô Lâm cho biết, sau sáp nhập xã đứng trước nhiều khó khăn thách thức. Xã sản xuất nông nghiệp là chủ lực, trong đó trồng lúa chiếm 70% tổng diện tích tự; thương mại, dịch vụ, du lịch tuy có tăng trưởng (nhất là năm 2025 với tổng giá trị đạt 1.543.130 triệu đồng), nhưng vẫn còn ở quy mô nhỏ lẻ. Chính vì vậy kéo theo thu nhập người dân chưa bền vững.

Đáng chú ý, tỷ lệ hộ nghèo và cận nghèo tại Ô Lâm vẫn còn khá cao, đặc biệt trong năm 2024, con số này là 10,11% hộ nghèo và 6,18% hộ cận nghèo. Trong đó, hộ nghèo dân tộc thiểu số chiếm tới 12,49% tổng số hộ nghèo trên địa bàn, cho thấy khoảng cách phát triển rõ rệt giữa các nhóm dân cư.

Trong khi đó, thu nhập bình quân đầu người năm 2024 đạt khoảng 55,312 triệu đồng, con số này tuy phản ánh nỗ lực nhưng vẫn còn thấp so với mặt bằng chung.

"Các chỉ tiêu xã hội cũng bộc lộ rõ sự thiếu đồng bộ. Về giáo dục, tình trạng học sinh bỏ học sớm do hoàn cảnh kinh tế gia đình khó khăn vẫn còn xảy ra ở một số ấp. Về y tế, cơ sở vật chất và trang thiết bị y tế tại trạm Y tế xã còn hạn chế, chưa đáp ứng đầy đủ nhu cầu chăm sóc sức khỏe cho người dân trên địa bàn rộng lớn. Hạ tầng, có sự quan tâm đầu tư, song hệ thống hạ tầng thiết yếu vẫn chưa đồng bộ, tạo ra sự chênh lệch phát triển giữa các ấp…", Chủ tịch UBND xã Ô Lâm chia sẻ.

NTM mới chỉ đạt 8/19 tiêu chí

Chủ tịch UBND xã Ô Lâm cũng cho biết, trong giai đoạn 2021 – 2025, xã Ô Lâm đã dồn lực để tăng tốc, tập trung giải quyết những tiêu chí nền tảng. Qua rà soát, xã đã đạt được 8/19 tiêu chí NTM theo Bộ tiêu chí tỉnh An Giang.

Những tiêu chí đạt được chủ yếu là những hạng mục mang tính nền tảng như: Thủy lợi và phòng, chống thiên tai, điện, nhà ở dân cư, văn hóa, thông tin và truyền thông, hệ thống chính trị và an ninh.

Sự tập trung đầu tư đã mang lại kết quả cụ thể, trong năm 2025, xã Ô Lâm được phân bổ 1.308 triệu đồng vốn NTM, tập trung nâng cấp các công trình giao thông nông thôn (GTNT). Hai công trình điển hình là nâng cấp đường trường mẫu giáo Lương Phi (250m) và lộ GTNT đường giữa An Thành (800m) đều đã hoàn thành và đưa vào sử dụng, phục vụ đắc lực cho đi lại và sản xuất.

“Kết quả kinh tế - xã hội năm 2025 cho thấy nỗ lực vượt bậc của chính quyền và người dân Ô Lâm, mở ra những tín hiệu tích cực. Đó là tỷ lệ hộ nghèo hiện còn 8,04%, giảm 2,07% so với năm 2024. Đây là một thành tích đáng kể, có được nhờ việc triển khai hiệu quả các Chương trình MTQG giảm nghèo bền vững. Các dự án đã hỗ trợ 213 căn nhà cho hộ khó khăn và triển khai các mô hình hỗ trợ sinh kế, chăn nuôi bò giống, nấu đường thốt nốt... Thu nhập bình quân đầu người đạt 58,92 triệu đồng (tăng so với năm trước). Tỷ lệ người dân tham gia BHYT đạt 98%...”, ông Phan Thanh Lương chia sẻ.

Mặc dù đạt được những thành quả ban đầu, Ô Lâm vẫn còn 11/19 tiêu chí chưa đạt. Đây là những chướng ngại lớn nhất, tập trung vào những lĩnh vực cần nguồn vốn lớn và sự thay đổi về tư duy sản xuất: Tiêu chí thu nhập, nghèo đa chiều, lao động, tổ chức sản xuất, giao thông, Trường học, cơ sở hạ tầng thương mại nông thôn, giáo dục, y tế và môi trường.

“Khó khăn lớn nhất của xã trong xây dựng NTM là nguồn lực tài chính. Vốn từ các Chương trình MTQG thường phân bổ nhỏ lẻ, dàn trải và chậm giải ngân, không đủ để đầu tư các công trình trọng điểm. Vốn đối ứng từ địa phương hầu như không có khả năng cân đối, do xuất phát điểm của xã quá thấ”, Chủ tịch UBND xã Ô Lâm chia sẻ.

Bên cạnh đó, năng lực cán bộ cơ sở còn nhiều hạn chế (trình độ chuyên môn, quản lý chưa đồng đều), thiếu hụt lớn về kỹ thuật (xây dựng, môi trường, chuyển đổi số). Số lượng biên chế ít nhưng công việc nhiều do kiêm nhiệm nhiều mảng, dẫn đến quá tải và hiệu quả chưa cao.

Một rào cản mang tính xã hội sâu sắc là xã đông đồng bào dân tộc Khmer. Trình độ kỹ năng nghề, khả năng tiếp cận công nghệ một bộ phận người dân trong xã còn yếu, khiến người dân khó có thể đóng góp kinh phí hoặc tham gia tích cực vào các mô hình kinh tế mới.

Tiềm năng văn hóa và định hướng nhóm 3 mở ra cơ hội cho Ô Lâm

Mặc dù khó khăn, xã Ô Lâm vẫn có lợi thế độc đáo, được thể hiện rõ trong định hướng phát triển mới. Với việc Bộ tiêu chí NTM giai đoạn 2026 - 2030 dự kiến phân loại xã thành 3 nhóm, Ô Lâm có thể thuộc xã nhóm 3 (khu vực III, đặc biệt khó khăn), với tỷ lệ nghèo đa chiều mục tiêu được đặt ở mức ≤13% đến năm 2030. Tỷ lệ nghèo đa chiều hiện nay của xã là 16,29%, cho thấy mục tiêu này là khả thi nếu duy trì đà giảm nghèo như năm 2025.

Đặc biệt, tiềm năng phát triển kinh tế nông thôn gắn với văn hóa là điểm sáng. Với đặc trưng xã cộng đồng Khmer đông đảo, nhiều chùa chiền, lễ hội và phong tục tập quán đặc trưng, Ô Lâm có tiềm năng lớn để phát triển du lịch cộng đồng.

Hiện tại, xã có như mô hình du lịch sinh thái Vườn trên mây – Ngọa Long Sơn, đã đạt chuẩn OCOP về sản phẩm du lịch sinh thái. Điểm du lịch này hiện là điểm đến của du khách trong vùng, nhất là giới trẻ. Đây là hướng đi bền vững, giúp tăng thu nhập và bảo tồn bản sắc.

Để Ô Lâm sớm về đích NTM, ông Phan Thanh Lương đề nghị Trung ương, tỉnh quan tâm bố trí nguồn vốn đủ mạnh, có tính đột phá, ưu tiên cho các xã vùng đồng bào dân tộc thiểu số, đặc biệt khó khăn. Tăng cường tập huấn, đào tạo cán bộ cơ sở; bố trí thêm cán bộ chuyên trách để hỗ trợ công tác triển khai chương trình. Quan tâm đầu tư hạ tầng thiết yếu (giao thông, điện, nước sạch, trường học, trạm y tế) để đáp ứng yêu cầu phát triển bền vững.

Đề nghị có cơ chế, chính sách riêng cho xã vùng đồng bào dân tộc nói chung, hỗ trợ phát triển sản xuất, đa dạng sinh kế, nâng cao chất lượng giáo dục và y tế gắn với chính sách hỗ trợ ngôn ngữ, văn hóa và nguồn lực đầu tư hạ tầng thiết yếu. Bên cạnh đó, cần bổ sung tiêu chí riêng về gìn giữ bản sắc văn hóa dân tộc thiểu số, điều chỉnh một số tiêu chí theo hướng mềm dẻo, lộ trình dài hơn...

×