Xã Hồng Vũ, tỉnh Hưng Yên (địa phận Kiến Xương trước đây), món đặc sản gỏi cá gì mà 9 người ăn 10 người khen bén miệng?

Không cầu kỳ mâm cao cỗ đầy, đĩa gỏi cá mè tươi rói, hòa quyện cùng thính gạo rang, lá sung, lá đinh lăng, lá vọng cách...

và bát sốt chấm, đủ để gắn kết cả gia đình trong những ngày đầu xuân.

Gỏi cá Vũ Thắng, Kiến Xương (Thái Bình trước đây) không chỉ là món ăn, mà còn là câu chuyện Tết của sự sum vầy và gìn giữ hương vị truyền thống qua bao thế hệ.

Về với xã Hồng Vũ, tỉnh Hưng Yên (địa phận huyện Kiến Xương, tỉnh Thái Bình trước đây) điều níu chân du khách không chỉ là sự chân chất, hiền hòa của người dân nơi đây mà còn bởi hương vị ẩm thực mang đậm dấu ấn làng quê Bắc Bộ.

Trong kho tàng món ngon nơi đây, gỏi cá mè được xem như “tinh hoa” ẩm thực của một vùng quê bình dị nhưng đầy tinh tế trong cách giữ gìn hương vị truyền thống.

Theo lời người dân địa phương, muốn thưởng thức gỏi cá mè đúng vị, phải tìm đến những gia đình làm nghề lâu năm.

Ghé thăm nhà bà Phạm Thị Thuận, người phụ nữ được cho là rất khéo tay trong chế biến các món ăn, nhất là món gỏi cá. Bà Thuận chia sẻ: Món gỏi cá là món ăn dân dã đã có từ lâu của người dân địa phương. Chúng tôi thường sử dụng cá mè, được nuôi thả tự nhiên tại ao của mỗi gia đình.

Với sự khéo léo, tỉ mỉ và kinh nghiệm truyền đời, chúng tôi thường chọn những con cá tươi, còn sống, lấy phần thịt giữa săn chắc, sau đó thái mỏng, rửa bằng nước riềng để giữ độ ngọt và khử mùi tanh tự nhiên.

Điểm làm nên hồn cốt riêng của gỏi cá mè Vũ Thắng chính là bát giấm mẻ, thứ sốt chấm tưởng quen mà lạ.

Giấm được nấu từ thịt ba chỉ băm nhuyễn, mẻ cơm đủ độ chua, riềng xay và gia vị vừa vặn, ủ than trong nhiều giờ, rồi trộn cùng lạc, vừng rang thơm.

Khi thưởng thức, vị chua thanh, ngọt dịu, béo bùi hòa quyện cùng cá tươi và các loại lá thơm, tạo nên dư vị khó quên, sâu lắng.

Gỏi cá mè Vũ Thắng cuốn hút thực khách không chỉ bởi vị ngọt thanh của cá tươi mà còn ở sự hoà quyện tinh tế giữa ẩm thực và kinh nghiệm dân gian được chắt lọc qua nhiều thế hệ.

Người dân nơi đây hiểu rõ đặc tính “vị hàn” của cá nên đã khéo léo kết hợp món gỏi cá với nhiều loại lá gia vị phong phú, sẵn có trong vườn nhà như: Lá mơ lông, đài bi, lá sung, sắn thuyền, lá chanh, đinh lăng, vọng cách...

Mỗi loại lá mang một hương vị, công dụng riêng, góp phần cân bằng vị giác và hỗ trợ tiêu hóa. Trong số đó, lá vọng cách được xem là điểm nhấn không thể thiếu, tạo nên bản sắc riêng cho gỏi cá mè Vũ Thắng.

Cây vọng cách được trồng nhiều trong vùng, lá có mùi thơm đậm, khi ăn cùng gỏi cá tạo nên dư vị rất đặc trưng. Với người dân địa phương, hương thơm của vọng cách đã trở thành một phần ký ức quê hương; chỉ cần bắt gặp mùi lá thoảng trong gió cũng đủ gợi lên hình ảnh mâm gỏi cá giản dị mà ấm cúng.

Trước kia gỏi cá mè thường chỉ được làm vào khoảng tháng 3 âm lịch, khi thời tiết thuận lợi và các loại lá gia vị phát triển xanh tốt.

Món ăn chủ yếu xuất hiện trong những dịp sum họp gia đình, đãi khách quý. Ngày nay, cùng với nhu cầu thưởng thức ẩm thực truyền thống ngày càng cao, gỏi cá mè được chế biến quanh năm, đặc biệt phổ biến trong các dịp lễ, tết, khi con cháu trở về, quây quần bên mâm cơm gia đình, cùng thưởng thức hương vị mộc mạc nhưng đậm đà tình đất, tình người Vũ Thắng.

Anh Nguyễn Văn Hùng, hiện đang sinh sống tại Hà Nội cho biết: Gỏi cá mè là món “kén người” ăn, lần đầu thưởng thức có thể còn bỡ ngỡ, nhưng khi đã quen thì hương vị ấy sẽ đọng lại rất lâu.

Chính vì thế, mỗi dịp trở về quê, anh đều mua gỏi cá mè để đãi bạn bè, như một cách giới thiệu nét ẩm thực độc đáo của làng quê mình.

Với anh, gỏi cá mè không chỉ là món ăn, mà còn là ký ức gia đình, là sợi dây kết nối những người con xa quê với hương vị thân thương nơi chôn nhau cắt rốn.

Gỏi cá mè Vũ Thắng được kết tinh từ những sản vật bình dị của đồng quê, gắn bó với đời sống ẩm thực của người dân nơi đây qua nhiều thế hệ.

Tuy mộc mạc nhưng món ăn lại đòi hỏi sự chỉn chu trong từng công đoạn. Khi ăn, người thưởng thức phải tự tay xếp từng lớp lá gia vị, khéo léo cuốn thành dáng chóp nhỏ, đặt miếng cá mỏng ở giữa rồi điểm thêm chút giấm mẻ sánh mịn.

Chính sự hòa quyện tinh tế ấy đã tạo nên dư vị rất riêng: Vị ngọt tươi của cá, hương riềng cay ấm, mùi thơm của lá vườn quyện cùng vị chua dịu, béo bùi của giấm mẻ... Tất cả làm nên một món ăn đậm đà bản sắc, gợi nhớ trọn vẹn hương vị quê nhà với mỗi người con xa quê.

×