12 hiệp hội đồng loạt kiến nghị tạm dừng thực hiện Nghị định 46 về kiểm tra an toàn thực phẩm trong thời gian 6 tháng

Hàng trăm nghìn tấn thực phẩm ùn ứ tại cảng

12 hội, hiệp hội ngành thực phẩm vừa gửi kiến nghị khẩn cấp tới lãnh đạo Đảng, Chính phủ, phản ánh việc Nghị định 46 áp dụng từ 26/1/2026 gây ách tắc hoạt động nhập khẩu, sản xuất, kinh doanh, nhất là với thực phẩm bao gói sẵn, nguyên liệu, bao bì và phụ gia nhập khẩu.

Theo phản ánh từ các hiệp hội, kể từ ngày 27/1/2026, nhiều lô hàng thực phẩm nhập khẩu đã không thể thông quan. Dù một phần hàng thực phẩm tươi sống đã được tháo gỡ sau các chỉ đạo khẩn, nhưng phần lớn nhóm hàng còn lại vẫn bị ách tắc. Khảo sát sơ bộ đến trưa ngày 4/2 cho thấy, riêng 4 hiệp hội đã ghi nhận khoảng 124.400 tấn hàng hóa bị kẹt tại các cảng biển.

Trong đó, Hiệp hội Bia – Rượu – Nước giải khát Việt Nam cho biết có khoảng 90.000 tấn hàng tồn; Hiệp hội Sữa Việt Nam khoảng 30.000 tấn; Hiệp hội Lương thực thực phẩm TP.HCM gần 3.000 tấn; Hiệp hội Hồ tiêu và cây gia vị Việt Nam khoảng 400 tấn.

Đại diện các hiệp hội ngành hàng nhận định, việc Nghị định 46 thay thế hoàn toàn Nghị định 15/2018/NĐ-CP đã làm thay đổi toàn bộ quy trình kiểm tra và đăng ký, khiến doanh nghiệp không kịp trở tay.

Tại hội nghị do Bộ Y tế tổ chức ngày 2/2, một số giải pháp tạm thời được đưa ra như cho phép các cơ sở kiểm nghiệm tiếp tục hoạt động đến ngày 31/3/2026, yêu cầu UBND các tỉnh, thành phố khẩn trương triển khai Nghị định 46.

Tuy nhiên, theo các hiệp hội, những biện pháp này mới chỉ xử lý được một phần nhỏ lượng hàng tồn, trong khi nguy cơ tắc nghẽn lớn vẫn hiện hữu trước và sau mốc 31/3/2026.

Theo bà Chu Thị Vân Anh - Tổng thư ký Hiệp hội Bia - Rượu - Nước giải khát Việt Nam, với quy định mới của Nghị định 46, khối lượng kiểm tra nhà nước có thể tăng gấp 10-20 lần so với trước, trong khi số lượng phòng kiểm nghiệm được chỉ định lại giảm. Điều này kéo dài thời gian thông quan, làm chi phí lưu kho, lưu bãi tăng cao và gây áp lực lớn lên dòng tiền của doanh nghiệp.

Kiến nghị tạm dừng Nghị định 46 để ổn định sản xuất, kinh doanh

Bên cạnh ách tắc thông quan, các hiệp hội cho rằng Nghị định 46 đang siết chặt tiền kiểm đối với thực phẩm nhập khẩu, trong khi nhiều vi phạm an toàn thực phẩm thời gian qua chủ yếu phát sinh ở khâu sản xuất và lưu thông trong nước. Cách tiếp cận này, theo các hiệp hội, chưa tương thích với xu hướng quản lý rủi ro và thông lệ quốc tế.

Nhiều vướng mắc cụ thể cũng được nêu ra, như yêu cầu công bố hợp quy đối với nguyên liệu, bao bì nhập khẩu để sản xuất nội bộ; giấy đăng ký công bố hợp quy chỉ có giá trị tối đa 3 năm; yêu cầu truy xuất nguồn gốc đối với toàn bộ sản phẩm, kể cả bán thành phẩm. Các hiệp hội lo ngại những quy định này làm tăng mạnh chi phí tuân thủ và có nguy cơ ảnh hưởng đến bí mật thương mại.

Đối với Nghị quyết 66.13/2026/NQ-CP, thủ tục đăng ký bản công bố sản phẩm được đánh giá là phức tạp hơn nhiều so với trước đây, thời gian thẩm định có thể kéo dài tới 90 ngày.

Một số sản phẩm phải xin đồng thời 2 loại giấy phép lưu hành, gây tốn kém lớn về thời gian và tài chính. Việc thiếu quy định xử lý các hồ sơ đã nộp trước thời điểm Nghị quyết 66 có hiệu lực cũng khiến nhiều doanh nghiệp rơi vào tình trạng bị động.

Từ những vướng mắc này, 12 hiệp hội kiến nghị Chính phủ xem xét tạm dừng hiệu lực thi hành Nghị định 46 và Nghị quyết 66 trong thời hạn 6 tháng, đồng thời cho phép tiếp tục áp dụng cơ chế quản lý theo Nghị định 15/2018/NĐ-CP.

So với Nghị quyết 09/2026/NQ-CP mà Chính phủ vừa  ban hành (quy định tạm ngưng hiệu lực đến hết ngày 15/4/2026), kiến nghị của các hiệp hội đề xuất thời gian chuyển tiếp dài hơn, ước tính đến khoảng tháng 8/2026, nhằm giảm xáo trộn cho hoạt động sản xuất, kinh doanh.

Các hiệp hội cũng đề nghị các bộ, ngành chuyên trách rà soát lại toàn bộ quy định của Nghị định 46 trên cơ sở đánh giá tác động đầy đủ, tham vấn doanh nghiệp và điều chỉnh những nội dung chưa phù hợp, đồng thời tăng cường hậu kiểm theo quản lý rủi ro.

Theo bà Lý Kim Chi, Chủ tịch Hiệp hội Lương thực thực phẩm TP.HCM, mục tiêu cuối cùng là bảo đảm an toàn thực phẩm nhưng vẫn duy trì được sự ổn định và liên tục của chuỗi cung ứng.

Trước đó, ngày 4/2, Chính phủ đã ban hành Nghị quyết số 09/2026/NQ-CP về việc tạm ngưng hiệu lực và điều chỉnh thời hạn áp dụng Nghị định số 46/2026/NĐ-CP ngày 26/01/2026 quy định chi tiết thi hành một số điều và biện pháp để tổ chức, hướng dẫn thi hành Luật An toàn thực phẩm và Nghị quyết số 66.13/2026/NQ-CP ngày 27/01/2026 quy định về công bố, đăng ký sản phẩm thực phẩm.
Cụ thể, Chính phủ quyết nghị tạm ngưng hiệu lực áp dụng Nghị định số 46/2026/NĐ-CP ngày 26/01/2026 của Chính phủ quy định chi tiết thi hành một số điều và biện pháp để tổ chức, hướng dẫn thi hành Luật An toàn thực phẩm và Nghị quyết số 66.13/2026/NQ-CP ngày 27/01/2026 của Chính phủ về công bố, đăng ký sản phẩm thực phẩm cho đến hết ngày 15/4/2026; các văn bản này sẽ tiếp tục có hiệu lực từ ngày 16/4/2026. /

×