3 Nghệ sĩ Nhân dân, Nghệ sĩ Ưu tú "người Hà Nội gốc" chuyên vào vai khắc khổ, hễ nhắc tên là ai cũng yêu mến

Ở thập niên 90 và những năm 2000, Nghệ sĩ Nhân dân Trần Hạnh, Nghệ sĩ Ưu tú Thu An và Nghệ sĩ Ưu tú Hoàng Yến đã để lại nhiều dấu ấn sâu đậm trên màn ảnh khi hóa thân thành những nhân vật hiền lành nhưng luôn có cuộc đời éo le và nhiều nghịch cảnh. Có khi là người nông dân chân chất mà nghèo khó, người cha – người mẹ tảo tần, lam lũ hoặc người lao động nghèo có số phận hẩm hiu…

Tuy nhiên, ít ai biết rằng, phía sau những vai diễn đầy số phận ấy, cả 3 nghệ sĩ đáng kính đều là những người Hà Nội gốc. Họ đã cống hiến trọn cuộc đời cho nghệ thuật và mỗi người có một hoàn cảnh rất riêng.

Nghệ sĩ Nhân dân Trần Hạnh – Người có gương mặt khắc khổ nhất màn ảnh

Nghệ sĩ Nhân dân Trần Hạnh sinh năm 1929. Sinh ra trong một gia đình buôn bán nhỏ ở Hà Nội, cha làm công nhân nhà máy in ở phố Nhà Thờ, mẹ là thương gia nhỏ nhưng cha qua đời sớm năm ông mới 8 tuổi. Vì thế, Nghệ sĩ Nhân dân Trần Hạnh phải tự lập từ rất sớm cùng mẹ gồng gánh cả gia đình.

Tuổi thơ của ông gắn bó với con phố Tràng Tiền, bằng việc đánh giày thuê, và cũng từ đây, những ngày sinh hoạt cùng CLB Thanh niên Hà Nội, tập kịch nói đã giúp ông bước chân vào con đường nghệ thuật. Đến với nghề sớm, có tố chất nhưng cũng chính vì cơm áo gạo tiền mà ông cũng không thể theo đuổi trọn vẹn được con đường đào tạo để trở thành diễn viên kịch.

Năm 23 tuổi, ông lập gia đình với người vợ do gia đình sắp xếp. Vừa lo cho gia đình, nhưng Nghệ sĩ Nhân dân Trần Hạnh vẫn không thể từ bỏ đam mê của ánh đèn sân khấu, vẫn tham gia những buổi tập kịch cùng CLB. Nhưng cũng chính vì gánh nặng cơm áo mà ông đành rẽ ngang, không thể tiếp tục theo học khóa đầu tiên đào tạo diễn viên của trường Sân khấu. Lúc này, ông trở về Đoàn kịch Hà Nội, vừa rèn nghề vừa kiếm sống.

Những năm 70 – 80, trên sân khấu kịch Hà Nội, Nghệ sĩ Nhân dân Trần Hạnh đã có hàng loạt vai diễn ấn tượng trong các vở “Lam Sơn tụ nghĩa”, “Tiền tuyến gọi”, “Âm mưu và tình yêu”… Sự nghiệp sân khấu đã đem lại cho ông nhiều giải thưởng tại các Liên hoan Sân khấu toàn quốc. Các vai trong các vở “Nguyễn Trãi”, “Tiền tuyến gọi”, “Hamlet” đã đem lại cho ông ba Huy chương vàng trong các vở kịch.

Tuy nhiên, ông lại được biết đến nhiều qua phim, trong đó phần lớn là vai những ông già khắc khổ, hiền lành. Đặc biệt, sinh ra và lớn lên ở Hà Nội, nhưng phần lớn các vai của ông đều là những ông già nông thôn vất vả. Từ vai diễn đầu tiên trong phim điện ảnh “Chiếc bình tiền kiếp” của Đạo diễn Nguyễn Hữu Phần, ông tiếp tục chiếm lĩnh màn ảnh qua hàng loạt phim khác như ông bí thư đảng ủy trong phim “Làng nổi”, bố An trong phim "Truyện cổ tích tuổi 17", bố Lài trong "Tướng về hưu", ông Khiển trong phim "Người cầu may", ông Lâm trong phim "Chiếc bình tiền kiếp", bố Mai trong phim "Hãy tha thứ cho em"... Năm 2019, ông được đặc cách trao tặng danh hiệu Nghệ sĩ Nhân dân vì những đóng góp bền bỉ.

Dù thường xuyên đảm nhận những vai diễn khắc khổ, nghèo khó trên màn ảnh, Nghệ sĩ Nhân dân Trần Hạnh ngoài đời vẫn luôn giữ thái độ khiêm nhường và lạc quan. Ông tham gia đóng phim cho đến những năm cuối đời, bất kể tuổi tác đã ở ngưỡng xưa nay hiếm.

Cuộc đời thực của Nghệ sĩ Nhân dân Trần Hạnh được nhiều đồng nghiệp ví von là "buồn hơn cả phim". Suốt nhiều năm ròng, ông tự tay chăm sóc người vợ bị bại liệt bằng tất cả sự tận tâm và tình yêu thương. Biến cố chưa dừng lại ở đó khi người con trai của ông cũng gặp chấn thương não nghiêm trọng sau một vụ tai nạn, khiến gánh nặng gia đình càng thêm đè nặng lên vai người nghệ sĩ già.

Tuy nhiên, khán giả chưa bao giờ thấy ông than vãn về số phận. Hình ảnh người nghệ sĩ già lầm lũi trên chiếc xe máy cũ đi đến phim trường hay ngồi bên quầy hàng nhỏ của gia đình đã trở thành biểu tượng của nghị lực sống phi thường tại Thủ đô.

Nghệ sĩ Ưu tú Thu An – Người có nụ cười hiền hậu nhất màn ảnh

Nghệ sĩ Ưu tú Thu An sinh năm 1922. Bà vốn là văn công của đoàn 308 và đến với điện ảnh một cách khá tình cờ. Vai diễn đầu tiên đánh dấu sự nghiệp điện ảnh của bà là vai Can trong phim “Chung một dòng sông” sản xuất năm 1959 của đạo diễn Nguyễn Hồng Nghi và Phạm Kỳ Nam.

Dù xuất thân phố thị nhưng bà lại hóa thân cực ngọt vào vai những người phụ nữ nông thôn trong “Sao tháng Tám”, “Tướng về hưu”, “Quán trúc đào”, “Người mẹ”, “Tội và tình” và đặc biệt là vai mẹ chồng trong bộ phim truyền hình nổi tiếng “Mẹ chồng tôi”, “Vị đắng tình yêu”...

Trong “Mẹ chồng tôi”, hình ảnh người mẹ chồng nhân hậu, thấu hiểu và bảo vệ con dâu giữa những định kiến khắt khe của thời đại đã giúp bà phá vỡ mọi khuôn mẫu về mối quan hệ mẹ chồng - nàng dâu căng thẳng thường thấy.

Trong suốt sự nghiệp diễn xuất, Nghệ sĩ Ưu tú Thu An thường xuyên được giao các vai như người mẹ chịu thương chịu khó, là hậu phương vững chắc cho con cái; người bà hiền từ, luôn bao bọc và dạy dỗ cháu con bằng những triết lý nhân sinh giản dị; người phụ nữ nông thôn mang đậm vẻ đẹp của sự lam lũ nhưng giàu lòng trắc ẩn.

Bà diễn mà như không diễn bởi sự hồn hậu dường như đã sẵn con người bà khiến những vai diễn của bà rất gần gũi, chân thật.

Ngoài đời, Nghệ sĩ Ưu tú Thu An có một khuôn mặt "phúc hậu như bà tiên trong truyện cổ tích". Đôi mắt hiền từ, nụ cười ấm áp và giọng nói nhẹ nhàng của bà luôn khiến mọi người cảm mến ngay từ lần gặp đầu tiên. Những năm tháng cuối đời, bà vẫn giản dị với quán trà nhỏ và vườn cây cảnh trên phố Hoàng Hoa Thám (Hà Nội). Bà yêu cây cảnh, yêu những giá trị truyền thống và sống một cuộc đời mẫu mực đúng như những nhân vật mà bà đã hóa thân. Sự khiêm nhường ấy càng làm cho công chúng thêm yêu mến và kính trọng bà hơn.

Nghệ sĩ Ưu tú Hoàng Yến – Người mẹ cam chịu lấy bao nước mắt khán giả

NSƯT Hoàng Yến sinh năm 1933, là "con gái phố cổ" chính hiệu khi lớn lên tại số nhà 27 Hàng Bạc. Bà đam mê điện ảnh nên đã đăng ký theo học và trở thành diễn viên khóa I của Trường Điện ảnh (nay là trường Đại học Sân khấu – Điện ảnh Hà Nội) cùng thời với Phi Nga, Đức Lưu, Lịch Du, Thanh Thủy, Thụy Vân…

Năm 1956, bà công tác tại Đoàn kịch – điện ảnh của Xí nghiệp phim truyện Việt Nam (nay là Hãng Phim truyện Việt Nam). Bà tham gia ngay từ những bộ phim đầu tiên của điện ảnh Việt Nam, với vai mẹ cô Thơ trong phim “Vườn cam” (1958) của đạo diễn Phạm Văn Khoa.

Dù mang nét đẹp thanh lịch, nhẹ nhàng nhưng bà lại dành cả sự nghiệp để hóa thân vào vai những bà mẹ Việt Nam đôn hậu, suốt đời vì chồng vì con.

Nghệ sĩ Ưu tú Hoàng Yến tham gia diễn xuất trong nhiều bộ phim nổi tiếng của điện ảnh và truyền hình Việt Nam như “Kim Đồng”, “Người về đồng cói”, “Em bé Hà Nội”, “Cô giáo vùng cao”, “Làng Vũ Đại ngày ấy”, “Số đỏ”, “Bao giờ cho đến tháng mười”, “Cây bạch đàn vô danh”, “Giông tố”, “Ngày ấy bên bờ sông Lam”, “Bông sen”, “Bà và cháu”, “Hoa xuyến chi”, “Quà năm mới”, “Người ở bến sông”, “Bà già trúng số độc đắc”...

Vai diễn để đời nhất của bà chính là vai bà Vi trong bộ phim “Của để dành”. Hình ảnh người mẹ già yếu, luôn âm thầm chịu đựng và hy sinh cho những đứa con đã lấy đi nước mắt của biết bao thế hệ khán giả. Khác với những vai diễn đau khổ trên phim, ngoài đời bà có một gia đình hạnh phúc, êm ấm bên người chồng là đạo diễn và các con nối nghiệp cha mẹ.

Hoàng Yến được Chủ tịch nước trao tặng danh hiệu Nghệ sĩ Ưu tú vào năm 1997 (đợt IV).

Nghệ sĩ Ưu tú lập gia đình với đạo diễn Nguyễn Hồng Minh (công tác tại Ban Văn nghệ, Đài Truyền hình Việt Nam) và có 3 người con. Những năm cuối đời bà ít tham gia diễn xuất mà sống cùng con cháu tại phố Quang Trung.

×