Một nơi ở Lâm Đồng, dân nấu cái gì trong 24 tiếng đồng hồ cho ra thứ "hạt tuyết mặn", "ăn dè cả năm", nhà nào chả dùng

Nấu muối thô thành những hạt trắng như tuyết

Từ những hạt muối thô sẫm màu, qua cách nấu này đã loại bỏ những tạp chất đã bám vào hạt muối và biến thành những hạt muối xốp, mịn, trắng như tuyết.

Theo các chuyên gia ẩm thực, muối sạch rất quan trọng trong những bữa ăn hàng ngày của nhiều gia đình. Và cách nấu muối trong nước sôi suốt 24g liền như trên, khác nhiều với cách hầm muối trong nồi đất truyền thống.

Cách nấu muối 24g liền hiện nay rất hiếm, ít còn ai giữ được nghề này. Ở những vùng làm muối truyền thống lớn trên địa bàn các tỉnh ven biển Nam Trung bộ, hiện nay chỉ còn một hoặc hai người giữ được nghề nấu muối biển này.

Một ngày cuối tháng 4 đầy nắng, chúng tôi tìm về cơ sở nấu muối của vợ chồng chị Phạm Thị Thanh(49 tuổi) ở xã Liên Hương, tỉnh Lâm Đồng.

Trong cái nắng nóng rát da, vợ chồng chị Thanh vẫn hì hục đút củi vào lò đang rực lửa để nấu muối.

Theo lời chị Thanh, những bao muối thô mua từ ruộng của diêm dân mang về sẽ được cho vào bồn nước sạch để rửa. Công đoạn này là làm cho muối được sạch và tan trong bồn nước.

Sau đó, nước sạch này chảy vào các bồn có sức chứa hàng trăm khối để lắng đọng rồi mới bơm lên hệ thống lọc.

Qua 6 bồn lọc, nước muối sạch mới chảy vào chảo nấu. Lúc này, lò phải đỏ lửa và phải được đun sôi liên tục trên 24g liền thì nước mới được bốc hơi, muối sẽ nằm dưới đáy chảo (chảo làm bằng Inox).

Muối nấu trong nhiệt độ cao, liên tục 24g đã giúp loại bỏ các tạp chất không có lợi đã bám vào hạt muối thô…

Sau đó vợ chồng chị Thanh dùng cào, gom muối lại, rồi vớt để trên hệ thống rổ cho khô. Cuối cùng là cho vào hồ (bê tông) khoảng 1 tuần, muối khô, thành những hạt muối xốp mịn trắng như tuyết. Suốt quá trình này không hề sử dụng bất cứ hóa chất nào... 

"Kể cho anh nghe ngắn vậy chứ quy trình và thời gian làm một mẻ muối rất tốn nhiều công sức. Ngoài vợ chồng tôi ra thì có khoảng 5 người thợ khác cùng thực hiện các công đoạn từ đầu đến thành phẩm. Phải mất gần 10 ngày mới xong một mẻ muối…”, chị Thanh chia sẻ.

Quyết giữ nghề nấu muối sạch

Theo lời chị Thanh, cả vùng biển Tuy Phong – Phan Rí Cửa hiện nay, chỉ còn mỗi gia đình chị còn làm nghề nấu muối này.  

Gia đình chị quyết tâm giữ nghề nấu muối truyền thống một phần là góp thêm đầu ra cho bà con diêm dân. Quan trọng nhất là nâng cao giá trị của hạt muối biển, để tốt cho sức khỏe người tiêu dùng...

Dẫn chúng tôi tham quan những hồ chứa muối trắng như tuyết, chị Thanh cho biết, cách đây, hơn 25 năm, trong một lần vào TP.HCM thăm người thân, tình cờ vợ chồng chị học được kỹ thuật nấu muối biển độc đáo, quý giá này của những người lớn tuổi.

Sau đó, hai vợ chồng chị về vùng biển Tuy Phong tìm nguồn muối thô, thuê đất để làm cơ sở nấu muối biển cho đến hôm nay.

Muối xốp gia đình chị Thanh nấu có vị mặn dịu nhẹ hơn muối thô mặn chát. Trung bình, 1,2 tấn muối thô sau khi nấu còn khoảng 1 tấn muối xốp.

Gia chị Thanh bán sỉ tại chỗ giao động từ 4 triệu đến 4,5 triệu đồng/tấn, tùy theo thời điểm. Các doanh nghiệp thu mua muối này về để chế biến thực phẩm, ướp hải sản, làm gia vị và các loại muối tiêu, muối ớt, muối vừng…  

Công xuất lò nấu của gia đình chị Thanh có thể đạt tới 100 tấn/tháng nếu có khách đặt hàng. Tuy nhiên, hiện nay trung bình mỗi tháng, cơ sở gia đình chị Thanh chỉ làm khoảng 40 tấn muối xốp vì đơn hàng ngày bị ít đi.

Chị Thanh có thuê 2 thợ chính nấu muối và mức lương trả hàng tháng giao động khoảng 8 đến 9 triệu đồng, tùy theo lượng sản phẩm làm được của mỗi người khác nhau. Riêng những lúc cao điểm cần đóng gói thị thuê thêm khoảng 3 người nữa.

“Dẫu làm cực khổ, nhưng sau khi bán muối xốp và trừ các khoảng chi phí, mỗi tấn muối vợ chồng tôi chỉ lời khoảng 500.000 đồng.

Do quá yêu cái nghề truyền thống này và muốn nâng tầm và chất lượng hạt muối, nên vợ chồng tôi cố gắng bám trụ. Gia đình cũng muốn nâng tầm đầu tư dây chuyền hiện đại nhưng nguồn vốn hạn hẹp, nên chưa thể thực hiện. Gia đình tôi rất hy vọng nghề nấu muối này sẽ phát triển mạnh hơn trong thời gian tới để sản phẩm của bà con diêm dân có thêm đầu ra, tăng thu nhập…”, chị Thanh tâm sự.

Nhiều bà con diêm dân lớn tuổi ở xã Liên Hương, tỉnh Lâm Đồng cho biết, ở địa bàn huyện Tuy Phong, tỉnh Bình Thuận cũ nơi có nghề làm muối biển truyền thống lâu đời với diện tích rộng hàng trăm ha, nhiều nhất là những cánh đồng muối ở Vĩnh Hảo. Nơi đây nổi tiếng với sản xuất muối tinh và cung cấp cho chính thị trường phía Nam.

Tuy nhiên, người làm nghề nấu muối xốp như vợ chồng chị Thanh hiện nay rất hiếm, hầu như không có ai làm. Trước đây, vùng biển Tuy Phong – Phan Rí Cửa cũng có vài hộ làm nghề muối hầm bằng cánh bỏ muối vào trong nồi đất, rồi đặt lên lò lửa để hầm từ 12 đến 24 giờ.

Trong quá trình này, hạt muối sẽ nổ lách tách và dần chuyển sang dạng bột mịn. Khi muối đã chín hoàn toàn, hạt muối chuyển sang màu trắng đục (trắng ngà), tơi xốp và mịn như sương. Cách nấu muối hầm trong nồi đất là phương pháp thủ công giúp muối biển thô trở nên tinh khiết, có vị mặn dịu… Nhưng do cực nhọc, vất vả mà lãi không nhiều nên bà con đã bỏ nghề làm muối hầm trong nồi đất.

Muối nấu trong 24 tiếng đồng hồ có lợi cho người tiêu dùng

Theo nhận định của các chuyên gia dinh dưỡng, muối nấu theo phương pháp của vợ chồng chị Thanh rất có lợi cho sức khỏe. Loại muối này không những dùng nêm nếm thức ăn, làm muối ớt, muối tiêu, muối lạc, muối vừng… mà còn giúp thanh tâm, giải độc khi kết hợp với ngải cứu, gừng, sả, tía tô tạo ra những món ăn thực dưỡng, dưỡng sinh tốt...

Còn muối hầm(muối nung trong nồi đất) ngon là nhờ độ mịn cao, vị mặn dịu, ít tạp chất và giàu khoáng chất tự nhiên. Loại muối hầm cũng giúp hỗ trợ tiêu hóa, cân bằng kiềm-axit, ổn định thần kinh và tốt cho tim mạch nếu sử dụng đúng cách.

×