Bình luận
0
Bắc Ninh và Bắc Giang, hai tỉnh thuộc vùng Kinh Bắc xưa, đều nổi tiếng với truyền thống khoa bảng lâu đời và rực rỡ, đóng góp nhiều nhân tài cho đất nước.
Bắc Ninh được mệnh danh là một trong những trung tâm khoa bảng hàng đầu của cả nước với câu ca "Một giỏ Sinh đồ, một bồ Tiến sĩ, một bị Trạng nguyên, một thuyền Bảng nhỡn".
Số lượng đỗ đạt ấn tượng: Trong lịch sử khoa cử phong kiến, Bắc Ninh có số lượng người đỗ đại khoa (Tiến sĩ) cao nhất cả nước với khoảng 669 vị, cùng với đó là 17 Trạng nguyên và hàng nghìn Cử nhân, Tú tài.
Nhiều dòng họ ở Bắc Ninh nổi tiếng về truyền thống khoa bảng, có nhiều đời đỗ đạt cao như dòng họ Nguyễn ở Kim Đôi, dòng họ Lương ở Lương Xá.
Tinh thần hiếu học được đề cao và duy trì mạnh mẽ trong cộng đồng, thể hiện qua sự quan tâm của các gia đình, dòng họ và các tổ chức khuyến học. Nhiều làng xã nổi tiếng là "làng tiến sỹ".
Di sản văn hóa khoa bảng: Bắc Ninh lưu giữ nhiều di tích liên quan đến khoa bảng như văn miếu, văn từ, bia đá ghi danh các vị đỗ đạt, thể hiện truyền thống văn hóa sâu sắc.
Đỗ ở tuổi 50 - Nguyễn Xuân Chính trở thành Trạng nguyên lớn tuổi nhất trong lịch sử khoa bảng. Trạng nguyên Nguyễn Xuân Chính quê ở xã Phù Chuẩn, huyện Đông Ngàn, nay là xã Phù Chuẩn, TP Từ Sơn, tỉnh Bắc Ninh.
Bắc Giang cũng là vùng đất có truyền thống hiếu học và khoa bảng lâu đời, sản sinh ra nhiều nhân tài đỗ đạt cao.
Các nhà khoa bảng Bắc Giang có nhiều đóng góp quan trọng trong các lĩnh vực chính trị, văn hóa, giáo dục và ngoại giao.
Tỉnh có khoảng 60 vị đỗ đại khoa trong lịch sử khoa cử phong kiến, trong đó có 19 vị được ghi danh trên Bia Tiến sĩ tại Văn Miếu - Quốc Tử Giám.
Nhiều danh nhân khoa bảng nổi tiếng xuất thân từ Bắc Giang như Nguyễn Viết Chất (khai khoa), Thân Nhân Trung ("Hiền tài là nguyên khí quốc gia"), Trạng nguyên Giáp Hải.
Sách “Lịch triều hiến chương loại chí” của sử gia Phan Huy Chú (1782-1840) chép tỉ mỉ về các kỳ thi dưới triều đại phong kiến Việt Nam, từ khoa thi đầu tiên 1075 đời Lý Nhân Tông đến khoa thi Đinh Mùi (1787) đời Lê Chiêu Thống.
Theo sách này, cả nước có 47 người được lấy đậu Trạng nguyên, trong đó, tỉnh Bắc Ninh tính theo phạm vi hành chính ngày nay có 12 người.
Ngoài ra, trong lịch sử khoa cử phong kiến, đa số các khoa thi không lấy đỗ Trạng nguyên mà chỉ cho đỗ đầu.
Tùy từng khoa, từng thời mà gọi là đỗ đầu, đình nguyên Hoàng giáp, đình nguyên Thám hoa, hoặc đình nguyên đồng Tiến sỹ.
Trong số đó, Bắc Ninh có 18 người: Lê Văn Thịnh đỗ đầu khoa thi Minh kinh bác học năm 1075; Lý Đạo Tái (Huyền Quang) đỗ đầu khoa thi Đại tỉ thủ sĩ năm 1272; Lương Thúc Kiệm đỗ đầu năm 1400; Phạm Quang Tiến đỗ đình nguyên Thám hoa năm 1562; Nguyễn Đăng (Trạng Tỏi) đỗ đình nguyên Hoàng giáp năm 1602; Phạm Công Thiện đỗ đình nguyên Hoàng giáp năm 1680; Phạm Khiêm Ích đỗ đình nguyên Thám hoa 1710...
Tỉnh Bắc Giang có 4 người thi đỗ Trạng nguyên. Trong lịch sử khoa cử ở nước ta, những người đi thi mà đỗ đầu khoa thi do vua trực tiếp chấm tuyển được gọi là Trạng nguyên.
Sau Trạng nguyên là bảng nhãn, sau bảng nhãn là thám hoa, còn lại có các tiến sĩ. Ở Bắc Giang trong thời phong kiến từ thời Lý (thế kỷ XI) đến cuối thời Nguyễn (8/1945) có 58 vị tiến sĩ. Trong số đó có 4 vị trạng nguyên là: Đào Sư Tích, Đoàn Xuân Lôi, Giáp Hải và Nguyễn Đình Tuân.
Như vậy, sau sáp nhập tỉnh Bắc Ninh, Bắc Giang, tỉnh hợp nhất mang tên mới Bắc sẽ có tổng cộng 16 vị Trạng nguyên.
Theo sử sách nước ta, từ thế kỷ XI đến thế kỷ XXI (1075-1919), các triều đình phong kiến đã tổ chức 183 khoa thi, lấy đỗ 3415 người hiện chỉ còn giữ được danh sách 2898 vị.
Trạng nguyên Lương Thế Vinh, tự là Cảnh Nghị, hiệu là Thụy Hiên, ông sinh ngày 1 tháng 8 năm Tân Dậu (1441) trong một gia đình nông dân có học ở làng Cao Hương, huyện Thiên Bản, nay là thôn Cao Phương, xã Liên Bảo, huyện Vụ Bản, tỉnh Nam Định. Ảnh minh họa: NXB Kim Đồng.
Trong số đó, tỉnh Nam Định có 88 vị đỗ đại khoa với 5 vị Trạng Nguyên. Đó là trạng nguyên: Nguyễn Hiền, Đào Sư Tích, Lương Thế Vinh, Vũ Tuấn Chiêu, Trần Văn Bảo.
Các kỳ thi dưới triều đại phong kiến Việt Nam, từ khoa thi đầu tiên 1075 đời Lý Nhân Tông đến khoa thi Đinh Mùi (1787) đời Lê Chiêu Thống, tỉnh Hà Nam không có ai đỗ Trạng nguyên.
Hiện tại, theo các tài liệu lịch sử và danh sách các Trạng nguyên Việt Nam, không thấy ghi nhận về vị Trạng nguyên nào có quê quán ở Ninh Bình.
Tuy nhiên, Ninh Bình là một vùng đất giàu truyền thống văn hiến và hiếu học, đã có nhiều người đỗ đạt cao trong các kỳ thi khoa cử thời phong kiến, đóng góp vào sự phát triển của đất nước.
Như vậy, sau sáp nhập tỉnh Ninh Bình, Hà Nam, Nam Định, tỉnh Ninh Bình sẽ có 5 vị Trạng nguyên, bằng với số vị Trạng nguyên của tỉnh Nam Định trước thời điểm hợp nhất, sáp nhập.
Người cha vĩ đại nhất không phải là người mang về nhiều tiền nhất, mà là người biết lúc nào con cần mình nhất và sẵn sàng buông bỏ tất cả để trở về.
Chia sẻ
Diệu Ly – con gái thứ hai của Hoa hậu Diệu Hoa vừa được tuyển dụng vào Apple Canada sau khi tốt nghiệp chương trình thạc sĩ tại Đại học McGill.
Chia sẻ
Vụ trả đũa do Nga thực hiện bằng hệ thống tên lửa Oreshnik để đáp lại các vụ tấn công của Ukraine nhằm vào dinh thự Tổng thống Nga Putin đã gây ra những phản ứng chính trị dữ dội, khi giới phân tích nhắm đến NATO và Tổng thống Ukraine Zelensky.
Chia sẻ
Tào Tháo là vị lãnh đạo Tam quốc nhận được nhiều lời ca tụng nhất. Đó là bởi vì Tào Tháo chiếm nhiều đất nhất, sự nghiệp có vẻ như thành công nhất, đặc biệt là ở trên khía cạnh quân sự.
Chia sẻ
Lấy cảm hứng từ lịch sử và những cuộc chiến, tiểu thuyết trinh thám “Những bóng ma trở lại” của tác giả Đan Mạch Thomas Bo Pedersen vừa được ra mắt tại Hà Nội hôm 9/1. Tác giả và nhà xuất bản ở Đan Mạch nơi cho ra đời bản gốc của cuốn tiểu thuyết quyết định dành toàn bộ lợi nhuận từ cuốn sách cho các nạn nhân chất da cam của Việt Nam.
Chia sẻ
Cơ quan Cảnh sát điều tra Công an tỉnh Đồng Tháp chính thức khởi tố vụ án, khởi tố bị can và ra lệnh bắt tạm giam tài xế xe khách Nguyễn Đức Tín về hành vi gây rối trật tự công cộng.
Chia sẻ
Sức khỏe của nghệ sĩ Quang Bình ngày càng giảm sút sau cơn tai biến. Hiện anh phải ngồi xe lăn, gần như không thể tự đi lại.
Chia sẻ
Chiều 10/1, tại Hà Nội, Bộ Công an tổ chức Hội nghị Lấy ý kiến cử tri nơi công tác đối với người được dự kiến giới thiệu ứng cử ĐBQH khoá XVI.
Chia sẻ
Hoa hậu Biển Việt Nam là cuộc thi phát hiện ra nhiều người đẹp đạt giải cao quốc tế, trong đó Á hậu 2 Hoa hậu Biển Việt Nam Nguyễn Phương Khánh đã đăng quang Miss Earth (Hoa hậu Trái Đất) năm 2018.
Chia sẻ
Ngày 10/1, Ngân hàng Nông nghiệp và Phát triển nông thôn Việt Nam (Agribank) phối hợp cùng đoàn đại biểu các tỉnh, thành phố, doanh nghiệp và cơ quan báo chí đến thăm, chúc Tết nhân dân, cán bộ, chiến sĩ và các lực lượng đang làm nhiệm vụ trên đảo Thổ Chu, tỉnh An Giang.
Chia sẻ
Ở cuộc đọ sức tại lượt trận thứ 2 bảng B VCK U23 châu Á 2026, U23 Nhật Bản nhẹ nhàng đánh bại U23 UAE với tỷ số 3-0 để mở toang cánh cửa vào tứ kết.
Chia sẻ
U23 Hàn Quốc đã đánh bại U23 Lebanon 4-2 ở lượt trận thứ hai bảng C VCK U23 châu Á 2026 dù gặp nhiều khó khăn trong màn rượt đuổi tỷ số khá kịch tính.
Chia sẻ
Phạm vi lãnh thổ của Vương quốc Bột Hải tương ứng với phần lãnh thổ của nước Đông Phù Dư (ngày nay là hai tỉnh Cát Lâm, Liêu Ninh của Trung Quốc) và một phần vùng Viễn Đông của Nga.
Chia sẻ
Sách giáo khoa ghi tác giả bài thơ Nam quốc sơn hà là "khuyết danh" đang khiến nhiều tài khoản mạng xã hội bức xúc. Tuy nhiên, các nhà nghiên cứu khẳng định đây là lựa chọn thận trọng và chính xác.
Chia sẻ
Với nhiều người dân khó khăn tại xã Tân Vĩnh Lộc, Tết này dường như ấm áp hơn khi nhận được sự tiếp sức kịp thời từ những tấm thẻ bảo hiểm y tế và các buổi thăm khám bệnh, cấp thuốc miễn phí ngay tại địa phương.
Chia sẻ
Đã rõ thời điểm thủ môn Trần Trung Kiên 1m91 rời HAGL? HLV Di Biagio đánh giá cao U23 Việt Nam; Ronaldo đổi địa điểm tổ chức đám cưới; HLV Solskjaer chuẩn bị đàm phán với M.U; Barcelona muốn giữ chân Rashford.
Chia sẻ
Nam bệnh nhân 51 tuổi ở Thái Nguyên bị sốc nhiễm khuẩn nguy kịch, suy đa tạng, nhiều bệnh nền, nguy cơ tử vong lên đến 90% đã hồi sinh, trở lại cuộc sống sinh hoạt bình thường nhờ sự nỗ lực cứu chữa của các y, bác sĩ Bệnh viện Bạch Mai.
Chia sẻ
Sở Y tế TP.HCM vừa có văn bản khẩn gửi UBND phường Bến Thành yêu cầu phối hợp giải quyết dứt điểm các trường hợp trẻ bị bỏ rơi đã lớn nhưng chưa có giấy khai sinh và bảo hiểm y tế tại Bệnh viện Từ Dũ.
Chia sẻ
Ông Phạm Anh Tuấn - Chủ tịch UBND tỉnh Gia Lai cho rằng, Gia Lai có đầy đủ tiềm năng, lợi thế để duy trì mức tăng trưởng hai con số trong 10 năm tới, với sức hút đầu tư ngày càng lớn, khát vọng từ người dân và quyết tâm cao từ lãnh đạo.
Chia sẻ
Theo tử vi ngày mai, 3 con giáp nào sẽ thành công trong việc xua tan nghèo khó và thu hút tài lộc, đạt được bước nhảy vọt về tài sản trong năm 2026.
Chia sẻ
Nữ ca sĩ, diễn viên Nana - được mệnh danh "mỹ nhân đẹp nhất thế giới", bị cảnh sát thẩm vấn sau khi nghi phạm cướp của khởi kiện.
Chia sẻ
Mới đây, Công ty Cổ phần Nông nghiệp BAF Việt Nam đã được vinh danh tại Lễ công bố VNR500 – Top 500 Doanh nghiệp lớn nhất Việt Nam & VNR FUTURE 100 – Top 100 Doanh nghiệp kiến tạo tương lai Việt Nam năm 2025, do Vietnam Report phối hợp cùng Báo VietNamNet tổ chức.
Chia sẻ
Chính quyền Trump một lần nữa đe dọa sẽ giành quyền kiểm soát Greenland, bằng con đường mua lại hoặc sử dụng sức mạnh quân sự nhằm “răn đe các đối thủ của chúng ta ở khu vực Bắc Cực”. Tham vọng của ông Trump đối Greenland đã đặc biệt gây quan ngại đối với Đan Mạch và các đồng minh NATO khác của Mỹ.
Chia sẻ
Thứ trưởng Bộ Ngoại giao Lê Thị Thu Hằng đã có thư chúc mừng nhân dịp PGS Nguyễn Thành Vinh được nhật báo The Australian vinh danh là nhà nghiên cứu có ảnh hưởng nhất Úc trong lĩnh vực hóa hữu cơ.
Chia sẻ
Những quyết định thay người sắc sảo giúp U23 Việt Nam hạ U23 Kyrgyzstan 2-1 tiếp tục khẳng định tài năng của HLV Kim Sang-sik. Thành công liên tiếp cho thấy khả năng đọc trận đấu của nhà cầm quân 49 tuổi.
Chia sẻ
Những ngày đầu năm 2026, không khí lạnh tăng cường xảy ra rét đậm, rét hại, nhiệt độ ban đêm và sáng sớm tại vùng cao xuống thấp. Trước diễn biến thời tiết khắc nghiệt, chính quyền cùng người dân xã Đồng Tiến (tỉnh Hà Tĩnh), đồng bộ triển khai các biện pháp phòng, chống đói rét nhằm bảo vệ đàn trâu, bò, hạn chế thiệt hại.
Chia sẻ
Lần đầu thưởng thức, du khách Hà thành nhận xét món này giống món thịt băm ngoài Bắc, nhưng hương vị thơm ngon, đậm đà hơn nhiều bởi được chế biến từ tiết vịt và thịt vịt.
Chia sẻ
Năm 2025 khép lại với những kỷ lục chưa từng có, tạo tiền đề để ngành du lịch bước vào năm 2026 với một tư duy mới: không chỉ chạy đua về số lượng khách mà tập trung vào chiều sâu trải nghiệm, đa dạng hóa thị trường và tối ưu hóa nguồn thu trên mỗi đầu khách.
Chia sẻ
NSƯT Lê Tứ, một "fan cứng" của bóng đá Việt Nam đặt niềm tin vào U23 Việt Nam ở Vòng chung kết U23 châu Á 2026, anh tin vào “ma thuật” của HLV Kim Sang-sik sẽ tạo nên kỳ tích Thường Châu một lần nữa.
Chia sẻ
Tại Kiev, trả lời cho câu hỏi nếu được "bắt cóc" lãnh đạo thế giới bất kỳ nào đó, ông sẽ chọn ai, Bộ trưởng Quốc phòng Anh John Healey nói với tờ Kyiv Independent rằng, ông sẽ “bắt giữ" Tổng thống Nga Putin.
Chia sẻ
Thời sự 
Thế giới 
Nhà nông 
Hội và Cuộc sống 
Đại đoàn kết dân tộc 
Kinh tế 
Thể thao 
Văn hóa - Giải trí 
Xã hội 
Bạn đọc 
Nhà đất 
Media 
Chuyển động Sài Gòn 
Pháp luật 
Dân Việt trò chuyện 
Gia đình 
Đông Tây - Kim Cổ 
Hà Nội hôm nay 
Radio Nông dân 
Doanh nghiệp 
Đăng nhập
Phương Đông (T/H)
