Chánh án TANDTC Nguyễn Hoà Bình: Người chưa thành niên không tự nguyện sửa sai thì sẽ truy tố, xét xử

Tránh để lợi dụng chính sách nhân đạo đối với người chưa thành niên

Cơ bản thống nhất với tờ trình của Chính phủ và báo cáo thẩm tra của Ủy ban Tư pháp về dự án Luật Tư pháp người chưa thành niên, đại biểu Nguyễn Thị Ngọc Xuân (đoàn Bình Dương) cho rằng, để đảm bảo thống nhất trong chính sách xử lý chuyển hướng người chưa thành niên vi phạm pháp luật, kiến nghị bổ sung vào Điều 37 dự thảo luật nhóm người từ đủ 12 tuổi đến dưới 14 tuổi là đối tượng được áp dụng biện pháp xử lý chuyển hướng.

Theo đại biểu, nếu dự thảo luật bỏ sót đối tượng từ đủ 12 tuổi đến dưới 14 tuổi để áp dụng 12 biện pháp xử lý chuyển hướng là "rất nguy hiểm".

Theo số liệu báo cáo, tình hình người dưới 18 tuổi phạm tội và bị hại trong các vụ án hình sự năm 2021 cho thấy, tình hình tội phạm do người chưa thành niên thực hiện ngày càng diễn biến phức tạp, có tính chất nghiêm trọng và thường tập trung vào những tội như trộm cắp, cướp giật tài sản, các tội xâm phạm tính mạng, sức khỏe con người, các tội về ma túy.

Đặc biệt hơn là nhóm đối tượng vi phạm pháp luật từ đủ 12 tuổi trở lên đang có dấu hiệu gia tăng. Vì vậy, đại biểu kiến nghị bổ sung đối tượng này vào chính sách xử lý chuyển hướng người chưa thành niên vi phạm pháp luật.

Đại biểu Nguyễn Thị Việt Nga (đoàn Hải Dương) cho rằng, việc xây dựng một hệ thống quy định pháp luật về tư pháp đối với người chưa thành niên là rất phù hợp với xu hướng chung của thế giới và thể hiện tính nhân văn, tiến bộ của hệ thống pháp luật Việt Nam.

Tuy nhiên, trước xu hướng tội phạm trẻ hóa như hiện nay, đại biểu cho rằng nên cân nhắc cẩn trọng trong việc xây dựng từng quy định của đạo luật này.

"Để đảm bảo khi luật được ban hành vừa đảm bảo tính nhân văn, tạo điều kiện cho người chưa thành niên phạm tội nhận thức, khắc phục, sửa chữa sai lầm nhưng vẫn phải có tính giáo dục, răn đe nghiêm khắc", bà Nga nói.

Theo báo cáo của các cơ quan chức năng, tình trạng trẻ hóa tội phạm đang là vấn đề khá nhức nhối hiện nay. Nhiều vụ án được gây ra bởi người chưa thành niên phạm tội mà thủ đoạn và hậu quả để lại vô cùng to lớn, có những vụ gây rúng động xã hội.

Bà Nga cho hay, trước thực tế như vậy mà pháp luật không có những biện pháp, hình phạt phù hợp, nghiêm khắc, đảm bảo tính công bằng sẽ khiến nhân dân bức xúc, mất niềm tin. Thậm chí, dẫn tới tình trạng nhiều đối tượng thanh niên lợi dụng chính sách nhân đạo đối với người chưa thành niên để lôi kéo, xúi giục, thuê mướn họ thực hiện những hành vi phạm tội và điều này rất đáng lo ngại.

Về các biện pháp xử lý chuyển hướng quy định tại Điều 36 dự thảo. Điều 36 quy định 12 biện pháp xử lý chuyển hướng, trong đó có 3 biện pháp theo đại biểu cần cân nhắc kỹ về tính khả thi. Đó là các biện pháp "cấm tiếp xúc với người có nguy cơ dẫn đến người chưa thành niên phạm tội mới", "hạn chế khung giờ đi lại" và "cấm đến địa điểm có nguy cơ dẫn đến người chưa thành niên phạm tội mới".

"Những biện pháp này nghe rất hợp lý, nhưng thực tế để đi vào thực hiện hiệu quả lại vô cùng khó khăn. Chúng ta không thể có nhân lực để hàng ngày, hàng giờ giám sát việc gặp ai, đi tới đâu và đi vào những khung giờ nào của những người chưa thành niên, trong khi các biện pháp này theo quy định của dự thảo là thời gian áp dụng ít nhất từ 3 tháng cho tới 1 năm", bà Nga phân tích.

Và để những biện pháp này có tính khả thi và hiệu quả, theo đại biểu phải quy định rất rõ. Đặc biệt là việc chuẩn bị nguồn nhân lực và những trang thiết bị để phục vụ nhiệm vụ giám sát việc thực hiện các biện pháp xử lý chuyển hướng của người chưa thành niên phạm tội.

Giúp người chưa thành niên phạm tội sửa chữa sai lầm

Giải trình, làm rõ những băn khoăn về quy định chuyển hướng, Chánh án Tòa án nhân dân tối cao Nguyễn Hòa Bình cho biết, theo Luật Hình sự hiện hành thì người 12 đến 14 tuổi phạm việc gì cũng không phải là tội phạm.

"Mục tiêu của xử lý chuyển hướng là các cháu phải tự nguyện và thấy được thiếu sót của mình để thành tâm sửa chữa chứ không ép buộc. Trong trường hợp các cháu đứng trước 2 sự lựa chọn, một là đã tình nghi phạm tội rồi đang bị buộc tội hoặc đồng ý xử lý chuyển hướng; hai là đồng ý điều tra truy tố xét xử thông thường và ra tòa, luật sẽ cho các cháu lựa chọn. "Tôi tin cả phụ huynh, cả các cháu đều lựa chọn phương án xử lý chuyển hướng.

Việc cho phép chuyển hướng là cơ hội xã hội, luật pháp đưa ra. Nếu như các cháu không tự nguyện sửa chữa khuyết điểm thì kích hoạt quy trình điều tra, truy tố xét xử thông thường", ông Bình cho hay.

Về việc cấm đến địa điểm và tiếp xúc với người có nguy cơ phạm tội mới, ông Bình cho rằng phải làm rõ cấm như thế nào, cấm khung giờ nào, phụ thuộc vào vi phạm của các cháu.

"Nếu các cháu vi phạm như ăn cắp ở siêu thị thì cấm các cháu đến siêu thị, nếu các cháu vi phạm xâm hại tình dục trẻ em thì cấm các cháu đến nơi có các cháu nhỏ là trẻ em, nếu các cháu vi phạm ma túy thì cấm các cháu đến các địa điểm phức tạp về ma túy, vũ trường hay tiếp xúc với các đối tượng như vậy", ông Bình nói và cho biết điều này phụ thuộc vào hành vi của các cháu, cho nên không thể nói được là cấm gì.

×