Chủ tịch Quốc hội Trần Thanh Mẫn: Phân quyền triệt để, bộ ngành không "ôm" việc của Hà Nội

Tinh thần là phải phân quyền triệt để

Tiếp tục Kỳ họp thứ nhất, Quốc hội khóa XVI, vào chiều 8/4, các Đại biểu Quốc hội đã thảo luận ở tổ về Dự án Luật Thủ đô (sửa đổi); Dự án Luật sửa đổi, bổ sung một số điều của Luật Thi đua, khen thưởng; Dự án Luật Tín ngưỡng, tôn giáo (sửa đổi).

Thảo luận tại Tổ 2, Chủ tịch Quốc hội Trần Thanh Mẫn cùng các đại biểu Đoàn Đại biểu Quốc hội TP.HCM bày tỏ sự nhất trí cao về sự cần thiết ban hành Luật.

Nêu lý do vì sao phải tiếp tục sửa đổi Luật Thủ đô khi luật này mới được Quốc hội sửa đổi năm 2024, Chủ tịch Quốc hội Trần Thanh Mẫn nêu rõ: Trong năm 2025, chúng ta đã ban hành 89 luật, trong số đó có những cơ chế, chính sách vượt trội hơn hẳn so với Luật Thủ đô hiện hành.

Luật Thủ đô hiện tại đã trở nên lạc hậu, không theo kịp với hệ thống luật pháp mà chúng ta vừa sửa đổi vừa qua trên cả các lĩnh vực kinh tế, xã hội. Trước đây, Bộ Chính trị đã có Nghị quyết số 15-NQ/TW về phương hướng, nhiệm vụ phát triển Thủ đô Hà Nội đến năm 2030, tầm nhìn đến năm 2045.

"Vừa qua, Bộ Chính trị đã sửa đổi Nghị quyết này và ban hành Nghị quyết mới do Tổng Bí thư Tô Lâm ký cách đây khoảng 3 tuần", Chủ tịch Quốc Hội Trần Thanh Mẫn cho biết.

Tại Kỳ họp thứ Mười, Quốc hội khóa XV, Hà Nội đã xin ý kiến và được Quốc hội nhất trí thông qua Nghị quyết số 258 về thí điểm một số cơ chế, chính sách đặc thù để thực hiện các dự án lớn, quan trọng trên địa bàn Thủ đô Hà Nội. Nghị quyết này "làm" trong 20 ngày nhưng đã giúp Hà Nội tháo gỡ vướng mắc cho một số công trình, dự án quan trọng.

Tương tự, TP.Hồ Chí Minh trước đây có Nghị quyết 54 năm 2017, sau này Quốc hội ban hành thêm các Nghị quyết 98 năm 2023 và Nghị quyết 260 năm 2025, nhưng Thành phố vẫn thấy chưa đủ "đô" để phát triển.

Chính vì vậy, việc sửa đổi Luật Thủ đô lần này cũng là tiền đề để sắp tới TP. Hồ Chí Minh xây dựng dự án Luật Đô thị đặc biệt.

Theo Chủ tịch Quốc hội Trần Thanh Mẫn, tinh thần của Luật Thủ đô lần này là phải phân cấp, phân quyền toàn diện, tối đa cho chính quyền thành phố Hà Nội theo nguyên tắc: Hà Nội quyết, Hà Nội làm, Hà Nội chịu trách nhiệm.

Chủ tịch Quốc hội Trần Thanh Mẫn cho biết, dự luật có 7 điểm nổi bật: Một là, mở rộng nguyên tắc áp dụng pháp luật (Điều 5).

Hai là, bổ sung quy định miễn trừ trách nhiệm pháp lý (khoản 2, Điều 34). Ba là, thành lập đơn vị hành chính - kinh tế đặc biệt (Điều 6). Bốn là, tăng thẩm quyền tổ chức bộ máy cho HĐND thành phố (Điều 7).

Năm là, tăng mức xử phạt vi phạm hành chính (khoản 4, Điều 14). Sáu là, cụ thể hóa việc ngừng cung cấp điện, nước để xử lý vi phạm (khoản 5, Điều 14). Bảy là, tăng trách nhiệm giải trình và công khai (khoản 6 Điều 33).

“Tinh thần là phải phân quyền triệt để. Đã nói phân quyền thì bộ, ngành Trung ương không "ôm" nữa, phải giao thẳng cho Hà Nội", Chủ tịch Quốc hội Trần Thanh Mẫn nêu rõ.

Cần xem xét Luật Thủ đô phải tháo gỡ điểm nào

Trước đó, góp ý về dự thảo Luật Thủ đô, Đại biểu Trần Văn Tuấn ghi nhận dự thảo Luật đã thể hiện khá toàn diện các cơ chế chính sách vượt trội, đồng thời thể hiện tinh thần phân cấp triệt để cho HĐND, Chủ tịch UBND - tức là phân cấp trực tiếp cho người đứng đầu những thẩm quyền của UBND và giao cho Chủ tịch UBND ở các điều về quản lý đô thị, tài chính, chính sách về đầu tư, các cơ chế ưu đãi.

Tại khoản 3, Điều 22 quy định HĐND thành phố Hà Nội quyết định các chủ trương đầu tư của dự án đầu tư công, dự án theo phương thức đối tác công tư có vốn ngân sách địa phương, mặc dù là những dự án quan trọng quốc gia, nhưng khi triển khai bằng vốn ngân sách của địa phương thì thẩm quyền thông qua chủ trương đầu tư sẽ là HĐND thành phố thay vì Quốc hội.

Đại biểu Trần Văn Tuấn đề nghị phải nghiên cứu thêm một số nội dung.

Cụ thể, khoản 3 đối với dự án đầu tư theo quy định tại khoản 4 Điều 3 của Luật Thủ đô cần áp dụng cơ chế, chính sách đặc biệt khác với quy định của luật hay các nghị quyết của Quốc hội, thì UBND thành phố báo cáo Chính phủ thực hiện.

Cùng đó, Đại biểu Trần Văn Tuấn cho rằng, tại khoản 8 Điều 7, dự thảo luật quy định thẩm quyền của HĐNQ và Chủ tịch UBND đối với doanh nghiệp có vốn đầu tư Nhà nước thuộc phạm vi quản lý của TP.Hà Nội cần phải xem xét.

Theo ông Tuấn, ở đây đang quy định HĐND TP.Hà Nội quyết định danh mục doanh nghiệp do Nhà nước nắm giữ cổ phần vốn góp, thực hiện đầu tư vốn vào các doanh nghiệp. Tiếp đó, Chủ tịch UBND TP.Hà Nội quyết định đầu tư vốn vào doanh nghiệp theo danh mục thuộc HĐND quy định.

“Tôi cho rằng, nội dung trên không phù hợp, cần phải mở rộng thêm ngoài danh mục đầu tư vốn, còn phải thêm mục doanh nghiệp thoái vốn. Bởi chúng ta đầu tư vốn, thì phải có thoái vốn”, ông Tuấn đề nghị.

Ông Tuấn cho rằng, những danh mục đầu tư vốn và thoái vốn cần phải bổ sung và lưu ý khi quyết định danh mục có phần vốn cổ phần của Nhà nước dưới 50% (đang hoạt động theo Luật Doanh nghiệp), Nhà nước không thể nào can thiệp vào những doanh nghiệp này thông qua người đại diện vốn trực tiếp để xử lý các vấn đề quan trọng.

“Nếu thiết kế Luật như này là áp cơ chế hành chính vào sẽ rất khó triển khai. Bởi dù có phần vốn Nhà nước góp vốn nhưng không được chi phối, phải hoạt động theo luật doanh nghiệp do Hội đồng cổ đông quyết định. Vì vậy cần phải xem xét sửa điều này để quy định rõ phần vốn Nhà nước trên và dưới 50%, thẩm quyền của người đại diện phần vốn”, ông Tuấn đề nghị.

Đại biểu Võ Hoàng Ngân cho rằng, mặc dù là đã có nhiều thể chế pháp luật dành cho Thủ đô, nhưng qua quản lý, triển khai vẫn còn nhiều điểm nghẽn.

Dẫn ví dụ về tình trạng ô nhiễm môi trường, trong đó có ô nhiễm không khí luôn nằm ở "top" cao, đại biểu cho rằng, cần phải có cơ chế thật quyết liệt để Hà Nội đủ thẩm quyền giải quyết những điểm nghẽn về vấn đề ô nhiễm môi trường, về giao thông, ngập nước, vấn đề an toàn đô thị, phòng cháy chữa cháy, vấn đề ảnh hưởng thiên tai, biến đổi khí hậu...

Tất cả những cái đó đòi hỏi một thể chế phải trọn vẹn, phân cấp, phân quyền đầy đủ để giải quyết. Đây là nhu cầu thực tiễn, cho thấy rất cần thiết phải có Luật Thủ đô sửa đổi.

Đại biểu Võ Hoàng Ngân nêu quan điểm, Điều 5 là điều đột phá nhất trong dự thảo Luật, trong đó có nội dung quy định: Trường hợp văn bản quy phạm pháp luật của cơ quan nhà nước ở Trung ương (bao gồm cả văn bản quy định cơ chế, chính sách áp dụng cho các đối tượng, địa phương khác) ban hành sau ngày Luật Thủ đô, văn bản thi hành Luật Thủ đô có hiệu lực thi hành, có quy định cơ chế, chính sách ưu đãi hoặc thuận lợi hơn quy định tại Luật Thủ đô, văn bản thi hành Luật Thủ đô, thì việc áp dụng sẽ do HĐND thành phố Thủ đô quyết định.

"Như vậy, Hà Nội có lợi thế, quyền rất cao ở đây. Đây là một điều đột phá và nên giữ như vậy ở trong luật", đại biểu Võ Hoàng Ngân đề xuất.

Trong khi đó, Đại biểu Phạm Khánh Phong Lan bày tỏ thắc mắc: Tại sao tuổi thọ của Luật lại ngắn quá.

"Tôi đã được tham gia Luật Thủ đô từ năm 2016, đến 2024 Luật Thủ đô đã phải sửa đổi và bây giờ là năm 2026 (tức là chỉ 2 năm sau) Luật Thủ đô lại tiếp tục phải sửa đổi. Tôi đồng ý về việc phải sửa đổi để cởi trói các quy định, tuy nhiên, các luật của chúng ta ban hành xong, các địa phương lại đề xuất sửa đổi. Chúng ta đang tự buộc mình rồi lại tìm giải pháp gỡ ra”, bà Lan cho hay.

Theo bà Lan, cần phải xem xét Luật Thủ đô cần phải tháo gỡ điểm nào, nhân tiện chúng ta cũng tháo gỡ cho các đô thị khác.

×