Có đàn gia súc hàng triệu con, các tỉnh miền núi phía Bắc tổ chức phòng chống rét, cảnh báo sớm qua khuyến nông số

Vẫn còn tình trạng nông dân thả rông trâu bò, không dự trữ thức ăn vào mùa đông

Phát biểu khai mạc toạ đàm, ông Nguyễn Thái Bình, Phó Giám đốc Sở Nông nghiệp và Môi trường tỉnh Lào Cai cho biết: Tổng đàn gia súc hiện có hơn 1,5 triệu con; 13,1 triệu con gia cầm các loại. Toàn tỉnh có 1.176 cơ sở chăn nuôi đạt quy mô chăn nuôi trang trại theo quy định của Luật Chăn nuôi; có 8 chuỗi liên kết chăn nuôi gia súc, gia cầm; 51 cơ sở chăn nuôi trang trại ứng dụng công nghệ cao đang phát triển tốt.

Thời gian qua, tỉnh Lào Cai đã chỉ đạo các sở, ngành, địa phương, Chi cục Chăn nuôi và Thú y tập huấn, hướng dẫn các biện pháp phòng chống đói, rét và chuẩn bị vật tư, thức ăn, củng cố chuồng trại bảo vệ vật nuôi cho người dân.

Nhờ đó, nhận thức của người chăn nuôi trên địa bàn tỉnh đã được nâng lên rõ rệt, đặc biệt là sau các đợt rét kéo dài những năm trước. Nhiều hộ dân đã chủ động dự trữ thức ăn, che chắn chuồng trại, áp dụng các biện pháp kỹ thuật trong chăm sóc và nuôi dưỡng vật nuôi mùa đông.

Việc nắm bắt thông tin dự báo thời tiết được cập nhật kịp thời và cảnh báo đến người dân thông qua hệ thống loa truyền thanh, nhóm Zalo, Facebook... giúp công tác phòng, chống rét cho đàn gia súc được triển khai đồng bộ và hiệu quả hơn.

Điều kiện phát triển chăn nuôi của tỉnh ngày càng được cải thiện, với hệ thống chuồng trại được đầu tư kiên cố, bán kiên cố, nhiều hộ đã áp dụng mô hình chăn nuôi an toàn sinh học, chăn nuôi theo hướng hàng hóa và quy mô trang trại, góp phần nâng cao sức đề kháng cho đàn vật nuôi, giảm thiểu rủi ro khi thời tiết bất lợi.

Người chăn nuôi đã chủ động trồng cỏ để cung cấp thức ăn xanh, chế biến, bảo quản thức ăn ủ chua và rơm khô dự trữ trong mùa đông.

Tuy nhiên, theo ông Nguyễn Thái Bình, Phó Giám đốc Sở Nông nghiệp và Môi trường tỉnh Lào Cai, điều kiện tự nhiên và địa hình của tỉnh Lào Cai còn nhiều bất lợi đối với công tác phòng, chống rét. Nhiều xã vùng cao ở độ cao 1.200 – 2.000m thường xuất hiện rét đậm, rét hại, sương muối, băng tuyết, có thời điểm nhiệt độ xuống dưới 0°C.

Địa bàn rộng, giao thông đi lại khó khăn khiến việc vận chuyển thức ăn cho gia súc không kịp thời, trong khi thời tiết lạnh kéo dài làm cỏ trồng sinh trưởng kém, bị chết ảnh hưởng đến nguồn thức ăn dự trữ cho đàn gia súc.

Mặc dù công tác tuyên truyền, hướng dẫn kỹ thuật đã được tăng cường, song nhận thức và tập quán chăn nuôi của một bộ phận người dân còn hạn chế.

Ở nhiều địa phương, đặc biệt là vùng đồng bào dân tộc thiểu số vùng cao, người dân vẫn còn tập quán chăn thả rông trâu, bò ngoài rừng hoặc bãi chăn tự nhiên, không làm chuồng trại kiên cố, chưa chủ động dự trữ thức ăn cho mùa đông.

Khi xảy ra rét đậm, rét hại, việc đưa đàn gia súc về nuôi nhốt, che chắn và chăm sóc thường bị động, dẫn đến thiệt hại về vật nuôi vẫn xảy ra hàng năm.

Nguồn thức ăn dự trữ cho gia súc mùa đông còn thiếu và chưa đa dạng. Một số hộ thuộc hộ cận nghèo, nghèo thiếu vốn, thiếu lao động nên không thể chủ động chuẩn bị nguồn thức ăn và vật tư dự phòng trước mùa rét....

Do đó, tỉnh Lào Cai đề nghị Bộ Nông nghiệp và Môi trường tham mưu Chính phủ có cơ chế hỗ trợ đặc thù về kinh phí cho các hộ chăn nuôi tại vùng cao, biên giới của tỉnh trong việc xây dựng, kiên cố hóa chuồng trại và mua sắm vật tư thiết yếu, nhằm nâng cao khả năng phòng chống thiên tai, đảm bảo vệ sinh môi trường và thúc đẩy chăn nuôi phát triển ổn định, bền vững.

Tiếp tục xây dựng các mô hình chăn nuôi trâu, bò an toàn tại các xã vùng cao, giúp người dân học tập, tiếp cận và áp dụng quy trình chăn nuôi an toàn sinh học. Qua đó, nâng cao hiệu quả sản xuất, tăng thu nhập và thúc đẩy phát triển kinh tế ở khu vực đồng bào dân tộc thiểu số và vùng biên giới của tỉnh.

Tại buổi toạ đàm, cán bộ Trung tâm Khuyến nông Quốc gia đã nêu những kết quả nổi bật trong công tác phòng, chống rét cho gia súc, như: Mô hình ứng dụng tiến bộ kỹ thuật trong phòng, chống rét đậm, rét hại cho bò tại các tỉnh miền núi phía Bắc tập trung vào việc cải tạo và che chắn chuồng trại nhằm hạn chế gió lùa, giữ ấm cho vật nuôi; hướng dẫn dự trữ và chế biến thức ăn thô xanh.

Mô hình sản xuất, chế biến và bảo quản thức ăn thô xanh cho gia súc mùa đông giúp các hộ chủ động nguồn thức ăn mùa đông thông qua phát triển vùng cỏ nguyên liệu và tận dụng phụ phẩm nông nghiệp.

Ứng dụng công nghệ và thông tin dự báo thời tiết sớm trở thành giải pháp quan trọng giúp nông dân chủ động phòng chống thiệt hại.

Trung tâm Khuyến nông Quốc gia đã triển khai hệ thống cảnh báo rét sớm qua khuyến nông số, Zalo, Website để truyền tải thông tin kịp thời đến các hộ chăn nuôi để chủ động các giải pháp phòng, chống rét cho gia súc.

Ngoài ra, giai đoạn 2022-2025, công tác đào tạo và truyền thông về phòng chống rét đậm, rét hại được triển khai đồng bộ tại các tỉnh miền núi phía Bắc, gắn với Đề án “Nâng cao nhận thức cộng đồng và Quản lý rủi ro thiên tai dựa vào cộng đồng đến năm 2030” và Chương trình Mục tiêu quốc gia xây dựng nông thôn mới...

Để nâng cao hiệu quả công tác phòng, chống rét cho gia súc tại miền núi phía Bắc, Trung tâm Khuyến nông Quốc đã đề ra các nhóm giải pháp đó là: Tập trung cải tiến, hoàn thiện các mô hình chuồng trại ấm vào mùa đông, mát vào mùa hè, phù hợp điều kiện địa hình, nguồn vật liệu và tập quán từng vùng; đổi mới mạnh mẽ công tác truyền thông khuyến nông; kết hợp linh hoạt mạng xã hội, hệ thống truyền thanh cơ sở và các video hướng dẫn thao tác tại hiện trường, giúp kiến thức kỹ thuật đến với nông dân nhanh hơn, trực quan hơn và dễ áp dụng hơn.

Trong những năm gần đây, hiện tượng biến đổi khí hậu và thời tiết cực đoan đang diễn biến ngày càng phức tạp, đặc biệt tại các tỉnh miền núi phía Bắc.

Các đợt rét đậm, rét hại kéo dài, thường xuất hiện trong giai đoạn từ tháng 11 đến tháng 2 năm sau. Nhiệt độ trung bình nhiều ngày xuống dưới 10°C, một số khu vực giảm tới 0°C, gây tác động trực tiếp đến sản xuất chăn nuôi, đặc biệt đối với đàn trâu, bò.

Thiệt hại về vật nuôi diễn ra trên diện rộng, có hộ mất toàn bộ đàn gia súc, ảnh hưởng lớn đến sinh kế, nguồn lực sản xuất và đời sống của người dân vùng cao.

Theo thống kê của các địa phương, trong các đợt rét mạnh những năm gần đây, thiệt hại về gia súc lên tới hàng nghìn con, tập trung ở các tỉnh như Hà Giang (cũ), Lào Cai, Lai Châu, Sơn La, Yên Bái (cũ), Cao Bằng.

Theo tổng hợp các báo các địa phương, trong đợt rét đậm tháng 2/2022 ước tính hơn 1.000 con gia súc bị chết tại các tỉnh miền núi phía Bắc. Tương tự, đợt rét tháng 1/2024 đã khiến hơn 630 con gia súc thiệt hại ở 9 tỉnh miền núi Bắc Bộ và Bắc Trung Bộ.

Tại toạ đàm, Viện Chăn nuôi (Bộ Nông nghiệp và Môi trường) cũng đã giới thiệu thêm một số tiến bộ kỹ thuật mới trong chăn nuôi gia súc được Bộ Nông nghiệp và Môi trường công nhận như: Tiến bộ kỹ thuật bò lai hướng thịt giữa bò đực Senepol và bò cái lai Zebu”; tiến bộ kỹ thuật bò lai hướng thịt giữa bò đực Senepol và bò cái Brahman thuần; tiến bộ kỹ thuật mức protein thô thấp và cân đối tối ưu các axit amin thiết yếu tiêu hóa hồi tràng tiêu chuẩn trong khẩu phần ăn cho gà thịt và gà trứng thương phẩm lông màu.

Để giảm thiểu rủi ro trong chăn nuôi, người chăn nuôi cần thực hiện đồng bộ các biện pháp chuẩn bị tốt chuồng trại, thức ăn, vật liệu chống rét, theo dõi thời tiết; độn chuồng, đốt lửa chống rét cho đàn gia súc.

Nâng cao nhận thức của nông dân, chủ động ứng phó

Tham luận tại buổi toạ đàm, ông Bùi Hồng Anh, Phó Chủ tịch UBND xã Trạm Tấu, tỉnh Lào Cai cho rằng, xã Trạm Tấu cách trung tâm tỉnh Lào Cai 90 km, được thành lập trên cơ sở sát nhập của 4 xã cũ gồm Trạm Tấu, Pá Hu, Pá Lau, Túc Đán, huyện Trạm Tấu, tỉnh Yên Bái cũ. Đến nay, trên địa bàn xã có 14.030 con gia súc; gia cầm 39.500 con.

Để chủ động các biện pháp ứng phó với diễn biến bất thường của thời tiết trong việc triển khai các biện pháp phòng, chống đói, rét, dịch bệnh cho đàn vật nuôi vụ vào mùa đông hằng năm UBND xã đã ban hành các văn bản, chỉ đạo các phòng ban, chuyên môn xuống tận thôn, bản để hướng dẫn, kiểm tra, đôn đốc việc tổ chức thực hiện phòng, chống đói rét, dịch bệnh cho đàn vật nuôi.

Hướng dẫn người chăn nuôi sửa chữa, che chắn chuồng trại, đảm bảo phòng, chống rét và đủ điều kiện vệ sinh; có kế hoạch dự trữ, bảo quản, chế biến nguồn thức ăn cho trâu, bò...

Chia sẻ về những khó khăn ở vùng cao, ông Bùi Hồng Anh, Phó Chủ tịch UBND xã Trạm Tấu thông tin thêm: Một bộ phận người dân chưa chủ động phòng chống đói, rét, dịch bệnh cho đàn gia súc, không thực hiện tiêm phòng vaccine cho đàn vật nuôi, một số thôn còn hiện tượng thả rông trâu, bò ở bãi chăn thả trong những ngày rét đậm, rét hại chưa chủ động quản lý chăm sóc đàn gia súc, chuồng trại không được che chắn.

Công tác chủ động giám sát, phát hiện dịch bệnh còn rất hạn chế, nhiều nơi chưa nắm bắt kịp thời, chậm báo cáo tình hình dịch bệnh.

Trên địa bàn xã dân cư sống rải rác, không tập trung, xã giáp ranh với nhiều phường, xã do vậy khó khăn trong việc kiểm soát lợn, các sản phẩm của lợn từ địa phương khác đưa vào xã.

Hiện nay, không có lực lượng cán cán bộ thú Y xã lên công tác phòng, chống dịch chủ yếu là sự phối hợp với viên chức của Trạm Dịch vụ, hỗ trợ nông nghiệp Trạm Tấu, Trưởng thôn, do đó, gặp nhiều khó khăn trong công tác phòng, chống, dập dịch tại cơ sở.

Ông Bùi Hồng Anh mong muốn Trung ương, tỉnh cần có chính sách hỗ trợ người dân phát triển chăn nuôi bền vững ở vùng cao; hỗ trợ máy cắt cỏ, chế biến thức ăn cho người dân chăn nuôi; tăng cường đội ngũ cán bộ khuyến nông cơ sở...

Tại chương trình toạ đàm, các đại biểu tham dự đã nêu lên nhiều ý kiến tâm huyết về những vấn đề về khó khăn trong quá trình chăn nuôi gia súc bền vững ở vùng cao; công tác tập huấn kỹ thuật chăn nuôi, phòng chống rét, nhất là chăn nuôi gia súc vỗ béo; các giải pháp phòng, chóng đói, rét cho đàn gia súc; một số chính sách khuyến khích người dân chăn nuôi, chính sách hỗ trợ người dân trong chăn nuôi và khi đàn gia súc bị thiệt hại do thiên tai, thời tiết...

Theo đó, những câu hỏi, khó khăn, vướng mắc đã được các chuyên gia, lãnh đạo Trung tâm Khuyến nông Quốc gia, Sở Nông nghiệp và Môi trường... giải đáp, tháo gỡ, định hướng cho các đại biểu, bà con nông dân hiểu rõ hơn.

Phát biểu kết luận toạ đàm, ông Hoàng Văn Hồng, Phó Giám đốc Trung tâm Khuyến nông Quốc gia tiếp thu các ý kiến của bà con nhân dân, cán bộ khuyến nông cơ sở, đồng thời đề nghị Trung tâm khuyến nông tỉnh Lào Cai tham mưu cho Sở Nông nghiệp và Môi trường tỉnh triển khai thực hiện những mô hình chế biến thức ăn trong chăn nuôi giúp bà con tích luỹ thức ăn tốt hơn.

Cùng với đó, để phát triển chăn nuôi bền vững, chống chọi tốt với thời tiết, người dân cần lựa chọn con giống có sức đề kháng tốt, phù hợp với khí hậu từng vùng miền. Tích cực theo dõi tình hình thời tiết trên các phương tiện thông tin đại chúng để chủ động phòng, chống rét cho đàn vật nuôi.

Về chuồng trại chăn nuôi, bà con cần che chắn kín nhưng phải lưu ý để thông gió; việc đốt sưởi ấm cho gia súc phải đảm bảo an toàn trong công tác phòng cháy, sức khoẻ trâu, bò...

Trước đó ngày 20/11, các đại biểu tham dự toạ đàm giải pháp phòng chống rét cho gia súc tại các tỉnh miền núi phía Bắc đã đến tham quan mô hình chăn nuôi trâu, bò an toàn bền vững tại xã Quy Mông, tỉnh Lào Cai.
Tại đây, cán bộ khuyến nông đã hướng dẫn kỹ thuật che chắn chuồng trại nhằm hạn chế gió lùa, giữ ấm cho vật nuôi; hướng dẫn dự trữ và chế biến thức ăn thô xanh (ủ chua, ủ rơm xử lý urea, tận dụng phụ phẩm); bổ sung dinh dưỡng, khoáng - vitamin để nâng cao sức đề kháng; tổ chức chăm sóc, nuôi dưỡng theo quy trình phù hợp điều kiện thời tiết mùa đông.

×