Bình luận
0
Cuộc đời của Lê Chất, cũng giống như người bạn thân của ông là Lê Văn Duyệt, đều lập nhiều chiến công hiển hách, sau khi giúp vua Gia Long thành công mỗi người được cử trấn giữ một đầu đất nước (Lê Chất làm Tổng trấn Bắc Thành gồm toàn bộ các tỉnh miền Bắc, Lê Văn Duyệt làm Tổng trấn Gia Định gồm toàn bộ các tỉnh miền Nam), nhưng sau khi đã chết, đều bị vua xử tội, mãi nhiều năm sau mới được giải oan.
Trong thời vua Minh Mạng, nhà Nguyễn xảy ra 3 vụ đại án, đó là các vụ xử Hoàng tôn Mỹ Đường (con Hoàng thái tử Cảnh), Lê Văn Duyệt, Lê Chất. Các sử quan sau này đều cho rằng đây là ba vụ án oan.
1.
Lê Chất sinh năm 1769 (kém Lê Văn Duyệt 5 tuổi), mất năm 1826, quê ấp Bình Trị, xã Mỹ Quang, huyện Phù Mỹ, tỉnh Bình Định, được gọi là Hậu quân Chất, nguyên là danh tướng của triều Tây Sơn, từng được phong tới chức Đô đốc.
Thuở nhỏ ông theo cha là Lê Trung học văn lẫn võ. Lê Trung theo Nguyễn Huệ từ sớm, còn Lê Chất, mãi đến năm Kỷ Dậu (1789) mới được Nguyễn Nhạc (lúc này xưng là vua Thái Đức) sử dụng, phong cho chức Thủy quân Đô tùy trông coi cửa biển Thị Nại. Sau khi Quy Nhơn thuộc về vua Cảnh Thịnh, Lê Chất được toàn quyền nắm giữ thủy binh với chức vụ Thủy sư Đô đốc.
Sau khi vua Quang Trung mất, vua Cảnh Thịnh nối ngôi khi mới 9 tuổi, triều đình Tây Sơn bắt đầu lục đục vì các cuộc tranh giành quyền lực.
Nhà vua bắt giết bố, vợ Lê Chất, lại lùng bắt ông khi đó đang cầm quân tại Quảng Ngãi, khiến Lê Chất phải dùng kế “kim thiền thoát xác”, dùng thi thể người khác giả là mình, rồi trốn vào rừng núi ở Trà Bồng, Quảng Ngãi.
Sau có người dụ hàng, Lê Chất về theo hầu chúa Nguyễn Phúc Ánh, lập nhiều chiến công, tuy nhiên cũng gây nhiều hiềm khích với các đại tướng, quan lại đứng đầu triều Nguyễn như Đặng Trần Thường, Nguyễn Văn Thành, Trịnh Hoài Đức.
Bàn thờ Lê Chất tại Lăng Ông, quận Bình Thạnh, TP Hồ Chí Minh. Sau khi giúp vua Gia Long nhà Nguyễn thống nhất giang sơn, đại thần Lê Chất được cử làm Tổng trấn Bắc Thành gồm toàn bộ các tỉnh miền Bắc.
Tháng 3 năm Kỷ Mùi (1799), Nguyễn Phúc Ánh ra đánh Quy Nhơn. Lê Chất có nhiều công lao, giúp quân chúa Nguyễn hạ được thành, rồi theo Nguyễn Phúc Ánh về Gia Định.
Năm sau, khi quân chúa Nguyễn đánh nhau với Trần Quang Diệu, Võ Văn Dũng tại Bình Định, theo lời khuyên của Võ Tánh, Nguyễn Phúc Ánh kéo quân đánh ra Phú Xuân. Đến ngày 2 tháng 5 năm Tân Dậu (1801), Nguyễn Ánh chiếm được Phú Xuân.
Sau đó, Lê Chất cùng Lê Văn Duyệt được cử kéo quân vào đánh Bình Định, tuy lúc đầu bị hai tướng Tây Sơn là Trấn thủ Quảng Nam Phạm Cần Chánh và Trấn thủ Quảng Nghĩa Lê Sĩ Hoàng đánh bại, nhưng khi các tướng Tây Sơn biết tin Phú Xuân đã thất thủ, đành rút quân theo đường thượng đạo ra Bắc.
2.
Trong chiến dịch đánh ra Bắc năm 1802, Lê Chất làm Khâm sai Chưởng Hậu quân, Bình Tây tướng quân, lần lượt đánh lấy các tỉnh Nghệ An, Thanh Hóa, rồi kéo quân vào Thăng Long, bắt được vua quan nhà Tây Sơn, lập được công to, được phong tước Quận công. Khi đó, Đặng Trần Thường có lòng ghen ghét, bàn với các tướng rằng: “Chất mà được quận công thì lũ ta phải mười lần quận công”.
Lấy được Thăng Long, vua Gia Long cho đổi tên thành Bắc Thành, Nguyễn Văn Thành được cử làm Tổng trấn, Lê Chất là Hiệp Tổng trấn.
Năm 1803, ở Quảng Yên có giặc cướp, Lê Chất cầm quân đi đánh, có thắc mắc với tướng Nguyễn Văn Trương là sao Tổng trấn Bắc Thành Nguyễn Văn Thành không đánh giặc, khiến Nguyễn Văn Thành bắt đầu gây lòng thù oán.
Năm 1820, vua Gia Long mất, vua Minh Mạng lên ngôi, Lê Chất vẫn được trọng dụng, được cử làm Tổng trấn Bắc Thành, con là trai Lê Hậu được cho lấy Trưởng Công chúa Nguyễn Thị Ngọc Cửu, con gái thứ tám của vua Gia Long. Con gái Lê Chất trước đó cũng được tiến vào cung làm vợ vua Minh Mạng, sinh hạ ra Quỳ Châu Quận công Miên Liên.
Lúc đương thời, Lê Chất cùng Lê Văn Duyệt là các khai quốc công thần, được vua Gia Long nể trọng. Tuy nhiên, sau khi vua Minh Mạng lên ngôi, đối xử với hai ông có phần giảm sút, có lẽ vì thế mà cả hai ông đều sinh bất mãn. Thái độ này đã gây vạ cho cả hai ông ngay cả sau khi đã chết.
Năm 1826, Lê Chất xin tạm nghỉ chức Tổng trấn Bắc thành về Bình Định lo việc tang cho mẹ, rồi mất ở quê nhà. Vua Minh Mạng nghe tin ấy, nghỉ chầu ba ngày để tỏ lòng thương xót, tặng hàm Thiếu phó, đồng thời ban cấp tiền lụa để lo đám tang Lê Chất rất hậu hĩnh.
3. Năm 1835, sau khi Lê Văn Duyệt mất 3 năm, ở Gia Định, Lê Văn Khôi là con nuôi Lê Văn Duyệt nổi dậy làm phản, chiếm thành suốt 3 năm. Vì tội phản nghịch của con, Lê Văn Duyệt đã chết cũng bị xử tội, Tả thị lang bộ Lại Lê Bá Tú mới hạch tội Lê Chất sáu tội đại ác đáng phải xử lăng trì, và mười tội lớn nữa, trong đó gồm tám tội phải xử chém, hai tội phải xử treo cổ.
Khi đình thần nghị tội, vua Minh Mạng dụ rằng: “Trước kia trẫm nghĩ hắn cùng Lê Văn Duyệt dẫu mang lòng bất thần, nhưng người ta không chịu theo, thì chắc không dám gây sự. Vả hắn là nhất phẩm đại thần, dù có mưu gian mà thần dân chưa cáo tố, thì không nỡ bắt tội. Nay đã có người tham hạch, vậy phải trái cho công, đã có triều đình pháp luật. Chuẩn cho đình thần đem mười sáu điều tội của hắn mà định rõ tội danh, vợ con cũng án luật mà nghi xử, duy con gái nào đã xuất giá cùng là cháu trai còn nhỏ thì tha”.
Các quan bàn rằng: Do Chất đã bị bắt về âm phủ nên xin truy thu bằng sắc, đào mả quan tài và chém xác bêu đầu để răn. Vợ Chất là Lê Thị Sa cũng là kẻ đồng mưu, xin xử chém ngay.
Án làm xong, đưa xuống cho các quan Đốc phủ ở các địa phương đọc và gửi ý kiến vế triều đình. Các quan ở địa phương đều tâu xin y lời nghị bàn của triều thần.
Vua Minh Mạng mới kết luận: “Lê Chất cùng với Lê Văn Duyệt, dựa nhau làm gian, tội ác đầy chứa, nhổ từng cái tóc mà tính cũng không hết, giá thử bổ áo quan giết thây cũng không là quá. Song nghĩ lại Chất tội cũng như Duyệt, trước kia Duyệt đã không bị bổ áo quan, giết thây thì nắm xương thây của Chất cũng chẳng màng bắt tội”.
Sau đó, vua cho Tổng đốc Bình Phú (kiêm hai tỉnh Bình Định và Phú Yên) là Vũ Xuân Cẩn san bằng mồ mả của Lê Chất rồi dựng tấm bia đá lên đó, khắc lớn mấy chữ “Gian thần Lê Chất phục pháp xứ” (nơi gian thần Lê Chất chịu hình pháp). Vợ Lê Chất là Lê Thị Sa và các con là Lê Cận, Lê Trương, Lê Kỵ bị án trảm giam hậu.
Gia sản của Lê Chất bị tịch thu, tính ra được 22.000 quan tiền, vua hạ lệnh cho sung công, rồi cho Tổng đốc Hà Ninh là Đặng Văn Hòa đem tiền ấy cứu cấp cho dân nghèo 12 tỉnh Bắc Kỳ.
Người con gái Lê Chất tuy làm vợ vua sinh hoàng tử, cũng bị giam cho đến chết. Con Lê Chất là Lê Hậu lấy công chúa (cô ruột vua Minh Mạng) nhưng đã chết nên không liên quan.
Lê Cận, Lê Trương, Lê Kỵ bị xử chém năm 1838. Lê Thị Sa bị đưa về nguyên quán làm nô tì, cháu của Lê Chất là bọn Lê Luận được giảm tội, đày lên Cao Bằng để làm lính, đến năm Thiệu Trị thứ nhất (1841), gặp kỳ ân xá mới được tha về.
Mãi đến khi vua Tự Đức lên ngôi (1847), Đại học sĩ Vũ Xuân Cẩn mới dâng biểu xin gia ơn con cháu Thái tử Cảnh, cùng xin bổ dụng con cháu các đại thần Nguyễn Văn Thành, Lê Văn Duyệt, Lê Chất. Vua nghe cảm động, cho thi hành cả. Đến năm 1868 vua Tự Đức mới truy phong cho ông chức Tả đồn Đô Thống chế.
Cuộc đời của cha con Lê Chất mang nhiều bi kịch của, cả hai ông đều lập được nhiều công trạng phục vụ cho chủ của mình, song cuối đời đều bị các vua sau đối xử bất công, tàn nhẫn. Lê Trung bị vua Cảnh Thịnh chém đầu, Lê Chất bị Minh Mạng cho san bằng mồ mả, đều là những nỗi oan thiên cổ.
Ngày hội Ẩm thực diễn ra từ 21/2 đến 1/3 tại Công viên Thùy Vân (phường Vũng Tàu, TP.HCM), mở ra không gian thưởng thức đặc sản, trải nghiệm văn hóa ẩm thực phục vụ người dân và du khách dịp đầu năm.
Chia sẻ
Năm Bính Ngọ, những người thuộc các con giáp khác nhau sẽ gặp phải những cơ hội và thách thức khác nhau trong sự nghiệp, các mối quan hệ và tài chính.
Chia sẻ
Những ngày cuối đông đầu xuân, khi màn sương mỏng còn bảng lảng trên những sườn núi, bản Chu Va (xã Bình Lư, tỉnh Lai Châu) bỗng "thức giấc" và sáng bừng lên bởi sắc trắng tinh khôi của hoa mận. Lữ khách ngỡ như lạc vào một "miền tuyết trắng" cổ tích ngay dưới chân dãy Hoàng Liên Sơn hùng vĩ.
Chia sẻ
Vui Xuân, đón Tết, các nhà giàn duy trì nghiêm chế độ trực sẵn sàng chiến đấu; phân công lực lượng canh gác đúng quy định; tăng cường quan sát, phát hiện sớm mục tiêu trên không, trên biển; không để bị động, bất ngờ trước mọi tình huống.
Chia sẻ
Theo Chủ tịch UBND TP Hà Nội Vũ Đại Thắng, Thủ đô sẽ chuyển dịch từ tư duy “đô thị quay lưng vào sông" sang "đô thị hướng sông; đồng thời thực hiện lộ trình giãn dân ra khỏi nội đô để giảm tải áp lực cho lõi di sản.
Chia sẻ
Khác với sự câu nệ về lễ nghi, phong bao lì xì của người dân TP.HCM từ lâu đã mang một phong vị riêng: phóng khoáng, thực tế nhưng cũng đầy ắp nghĩa tình của một vùng đất hào sảng.
Chia sẻ
CLB CAHN sẽ làm khách trước Tampines Rovers tại lượt về vòng 1/8 AFC Champions League Two 2025/2026 và thầy trò HLV Mano Polking được đánh giá có khả năng chiến thắng khá cao.
Chia sẻ
Mỗi dịp Tết đến, Xuân về, tại các bản làng xứ Mường của tỉnh Phú Thọ, tiếng người cười nói rộn ràng bên những con lợn "đụng" khơi dậy không khí Tết ấm áp, đậm tình làng nghĩa xóm.
Chia sẻ
Tết Bính Ngọ 2026, người tuổi Tỵ nên chọn hướng và giờ xuất hành nào để khởi đầu năm mới may mắn, thuận lợi và hanh thông? Dưới đây là những thông tin tham khảo hữu ích.
Chia sẻ
Viện Lúa Đồng bằng sông Cửu Long (ĐBSCL) từng gửi 17 giống lúa sang Triều Tiên để trồng thử nghiệm, tập trung vào các giống chịu mặn, chịu hạn và năng suất cao phù hợp với điều kiện khí hậu khắc nghiệt tại Triều Tiên.
Chia sẻ
Tưởng đôi mắt bị mù, phải sống trong bóng tối nhưng sau 41 ngày chiến đấu, anh Phạm Văn L. đã tìm lại được ánh sáng, vui đón Tết Bính Ngọ với gia đình.
Chia sẻ
Sở hữu đôi mắt sáng, khuôn mặt điển trai, có chất diễn riêng, Tuấn Trần khiến nhiều trái tim thiếu nữ thổn thức, tuy nhiên khi hỏi về chuyện tình cảm, tiêu chí chọn người yêu, nam diễn viên chia sẻ với Dân Việt, anh không tính toán quá nhiều mà thuận theo chữ duyên.
Chia sẻ
Với mục tiêu không để bất kỳ trẻ em nào trong độ tuổi 3-5 tuổi bị bỏ lại phía sau, TP.HCM vừa chính thức ban hành kế hoạch triển khai Nghị định 277/2025/NĐ-CP của Chính phủ. Không chỉ tập trung rà soát từng phường xã, thành phố còn tung ra loạt chính sách "trải thảm" nhằm giải quyết triệt để bài toán thiếu hụt giáo viên mầm non.
Chia sẻ
Theo PGS.TS Lê Hoàng Sơn, Phó Viện trưởng Viện Công nghệ Thông tin (ĐHQG Hà Nội), trong kỷ nguyên kinh tế tri thức, giá trị của khoa học không chỉ nằm ở số lượng công bố quốc tế mà phải được đo bằng khả năng tạo ra sản phẩm, dịch vụ và tác động trực tiếp tới tăng trưởng kinh tế.
Chia sẻ
Rời bỏ những bản vẽ kỹ thuật và công thức kinh doanh khô cứng, Nguyễn Thành Paven chọn dấn thân vào những cánh rừng già, nơi chỉ có tiếng thú hoang và sự tĩnh lặng của đại ngàn. Ở tuổi 32, chàng đạo diễn trẻ gốc Quảng Ngãi đang kiên trì theo đuổi một con đường không dành cho số đông: Làm phim tài liệu thiên nhiên theo lối quan sát thuần túy.
Chia sẻ
Nhân dịp năm mới Bính Ngọ 2026, Đại tướng Lương Tam Quang, Ủy viên Bộ Chính trị, Bộ trưởng Bộ Công an đã trả lời phỏng vấn báo chí về phương hướng triển khai chương trình hành động thực hiện Nghị quyết Đại hội XIV của Đảng.
Chia sẻ
Theo phóng viên TTXVN tại Cuba, ngày 13/2, tại trụ sở của Công ty nông nghiệp Cítricos Caribe S.A ở thủ đô La Habana, đại diện chính phủ và doanh nghiệp sản xuất lúa gạo AgriVMA của Việt Nam đã bàn giao 250 tấn gạo viện trợ không hoàn lại cho phía Cuba, theo một thỏa thuận giữa Bộ Nông nghiệp và Môi trường Việt Nam và Bộ Nông nghiệp Cuba.
Chia sẻ
Dịp Tết Bính Ngọ 2026, trở về Đức Hòa, tỉnh Long An trước đây, nay thuộc tỉnh Tây Ninh - miền đất từng đào luyện những con ngựa đua làm dậy sóng Trường đua Phú Thọ. Tiếng vó vang bóng một thời, nơi loài ngựa đua "làm mưa làm gió", nay chỉ còn trong ký ức những người vẫn lặng lẽ giữ lửa.
Chia sẻ
Dù cho số người Việt sinh sống và làm việc ở 'Cường quốc Hoa hậu' này không nhiều nhưng Tết Bính Ngọ năm nay, mọi người lại quây quần cùng nhau để chuẩn bị.
Chia sẻ
Đền Xà là ngôi đền cổ tọa lạc ở bờ Nam sông Cầu, trên bãi bồi tại ngã ba Xà - nơi hợp lưu của sông Cà Lồ và sông Cầu trước khi đổ về Lục Đầu Giang.
Chia sẻ
Trong văn hóa Việt Nam, ngựa (ngọ) không chỉ là một loài vật nuôi thông thường mà còn mang ý nghĩa sâu sắc trong tín ngưỡng, thi ca và nghệ thuật.
Chia sẻ
HLV Mai Đức Chung rất có duyên và gắn bó sâu sắc với bóng đá nữ Việt Nam, nhưng cũng sắp đến thời điểm ông cần nghỉ ngơi thực sự và LĐBĐ Việt Nam (VFF) cần tìm “thuyền trưởng” mới phù hợp.
Chia sẻ
Nguyễn Tiến Linh tái phát chấn thương, Nguyễn Xuân Son sa sút phong độ, hàng công khát bàn. HLV Kim Sang-sik sẽ đặt niềm tin vào ai cho ĐT Việt Nam?
Chia sẻ
Trong bối cảnh đô thị hóa diễn ra nhanh, người tiêu dùng Việt đang thay đổi cách nhìn về nội thất. Thay vì mua từng món đồ rời rạc, nhiều gia đình ưu tiên những giải pháp có thể đáp ứng đồng thời 3 tiêu chí: thẩm mỹ – đa năng – chăm sóc sức khỏe. Đây cũng là hướng phát triển mà Nội thất Ngọc Việt đang theo đuổi khi tập trung vào nhóm sản phẩm tùy biến, tích hợp công nghệ, phù hợp nhu cầu sống hiện đại.
Chia sẻ
Ở tuổi U70, Nghệ sĩ Ưu tú Thanh Quý vẫn tự lái xe máy đến phim trường, bền bỉ theo đuổi đam mê diễn xuất. Nữ nghệ sĩ trải lòng về hành trình vượt qua bệnh tật, biến cố tâm lý và khát khao làm mới bản thân sau nhiều năm gắn bó với nghệ thuật.
Chia sẻ
Dù giao dịch tăng gần 8% trong năm 2025, thị trường bất động sản vẫn đối mặt nghịch lý khi giá bán leo thang 20 - 40% nhưng lực hấp thụ vẫn đuối, khiến tồn kho dự án và hàng trăm nghìn tỷ đồng “găm” trong doanh nghiệp tiếp tục phình to.
Chia sẻ
Gửi từ đất liền, những lời chúc năm mới 2026 kết tinh từ niềm tin yêu cùng lòng biết ơn sâu sắc dành cho các chiến sĩ biển đảo kiên cường. Giữa không khí rộn ràng của ngày đầu Xuân Bính Ngọ, triệu trái tim người dân Việt cùng hướng về nơi đầu sóng ngọn gió, cầu mong các anh luôn mạnh khỏe, vững vàng tay súng để biển trời Tổ quốc mãi bình yên.
Chia sẻ
Bà Ma Ly (71 tuổi, xã Quảng Lập, Lâm Đồng) vẫn đang từng ngày, từng giờ nỗ lực bảo tồn nghề làm gốm của người Churu ở địa phương, các sản phẩm cũng được du khách yêu thích, đón nhận.
Chia sẻ
Trong tiếng chim gọi mùa, trong sắc đào, sắc mai rực rỡ, trong nhịp sống đang hối hả tinh thần mới, dường như ai cũng cảm nhận rõ một dòng chảy mới đang hình thành - Xuân này, đất nước bước nhanh hơn. Nhanh trong tư duy, mạnh trong hành động, và vững vàng trong niềm tin hướng tới một Việt Nam phát triển, phồn vinh, hạnh phúc, hùng cường.
Chia sẻ
Mang sự đặc trưng của loài tuấn mã, không ít doanh nhân tuổi Ngọ đã trở thành những 'vị thuyền trưởng' tại nhiều tập đoàn lớn. Dấu ấn của họ được khắc họa rõ nét qua những cột mốc tăng trưởng và tầm nhìn chiến lược dài hạn, đưa doanh nghiệp vươn tầm và phát triển theo thời gian.
Chia sẻ
Thời sự 
Thế giới 
Nhà nông 
Hội và Cuộc sống 
Đại đoàn kết dân tộc 
Kinh tế 
Thể thao 
Văn hóa - Giải trí 
Xã hội 
Bạn đọc 
Nhà đất 
Media 
Chuyển động Sài Gòn 
Pháp luật 
Dân Việt trò chuyện 
Gia đình 
Đông Tây - Kim Cổ 
Hà Nội hôm nay 
Radio Nông dân 
Doanh nghiệp 
Đăng nhập
Lê Tiên Long
