Bình luận
0
Cuộc đời của Lê Chất, cũng giống như người bạn thân của ông là Lê Văn Duyệt, đều lập nhiều chiến công hiển hách, sau khi giúp vua Gia Long thành công mỗi người được cử trấn giữ một đầu đất nước (Lê Chất làm Tổng trấn Bắc Thành gồm toàn bộ các tỉnh miền Bắc, Lê Văn Duyệt làm Tổng trấn Gia Định gồm toàn bộ các tỉnh miền Nam), nhưng sau khi đã chết, đều bị vua xử tội, mãi nhiều năm sau mới được giải oan.
Trong thời vua Minh Mạng, nhà Nguyễn xảy ra 3 vụ đại án, đó là các vụ xử Hoàng tôn Mỹ Đường (con Hoàng thái tử Cảnh), Lê Văn Duyệt, Lê Chất. Các sử quan sau này đều cho rằng đây là ba vụ án oan.
1.
Lê Chất sinh năm 1769 (kém Lê Văn Duyệt 5 tuổi), mất năm 1826, quê ấp Bình Trị, xã Mỹ Quang, huyện Phù Mỹ, tỉnh Bình Định, được gọi là Hậu quân Chất, nguyên là danh tướng của triều Tây Sơn, từng được phong tới chức Đô đốc.
Thuở nhỏ ông theo cha là Lê Trung học văn lẫn võ. Lê Trung theo Nguyễn Huệ từ sớm, còn Lê Chất, mãi đến năm Kỷ Dậu (1789) mới được Nguyễn Nhạc (lúc này xưng là vua Thái Đức) sử dụng, phong cho chức Thủy quân Đô tùy trông coi cửa biển Thị Nại. Sau khi Quy Nhơn thuộc về vua Cảnh Thịnh, Lê Chất được toàn quyền nắm giữ thủy binh với chức vụ Thủy sư Đô đốc.
Sau khi vua Quang Trung mất, vua Cảnh Thịnh nối ngôi khi mới 9 tuổi, triều đình Tây Sơn bắt đầu lục đục vì các cuộc tranh giành quyền lực.
Nhà vua bắt giết bố, vợ Lê Chất, lại lùng bắt ông khi đó đang cầm quân tại Quảng Ngãi, khiến Lê Chất phải dùng kế “kim thiền thoát xác”, dùng thi thể người khác giả là mình, rồi trốn vào rừng núi ở Trà Bồng, Quảng Ngãi.
Sau có người dụ hàng, Lê Chất về theo hầu chúa Nguyễn Phúc Ánh, lập nhiều chiến công, tuy nhiên cũng gây nhiều hiềm khích với các đại tướng, quan lại đứng đầu triều Nguyễn như Đặng Trần Thường, Nguyễn Văn Thành, Trịnh Hoài Đức.
Bàn thờ Lê Chất tại Lăng Ông, quận Bình Thạnh, TP Hồ Chí Minh. Sau khi giúp vua Gia Long nhà Nguyễn thống nhất giang sơn, đại thần Lê Chất được cử làm Tổng trấn Bắc Thành gồm toàn bộ các tỉnh miền Bắc.
Tháng 3 năm Kỷ Mùi (1799), Nguyễn Phúc Ánh ra đánh Quy Nhơn. Lê Chất có nhiều công lao, giúp quân chúa Nguyễn hạ được thành, rồi theo Nguyễn Phúc Ánh về Gia Định.
Năm sau, khi quân chúa Nguyễn đánh nhau với Trần Quang Diệu, Võ Văn Dũng tại Bình Định, theo lời khuyên của Võ Tánh, Nguyễn Phúc Ánh kéo quân đánh ra Phú Xuân. Đến ngày 2 tháng 5 năm Tân Dậu (1801), Nguyễn Ánh chiếm được Phú Xuân.
Sau đó, Lê Chất cùng Lê Văn Duyệt được cử kéo quân vào đánh Bình Định, tuy lúc đầu bị hai tướng Tây Sơn là Trấn thủ Quảng Nam Phạm Cần Chánh và Trấn thủ Quảng Nghĩa Lê Sĩ Hoàng đánh bại, nhưng khi các tướng Tây Sơn biết tin Phú Xuân đã thất thủ, đành rút quân theo đường thượng đạo ra Bắc.
2.
Trong chiến dịch đánh ra Bắc năm 1802, Lê Chất làm Khâm sai Chưởng Hậu quân, Bình Tây tướng quân, lần lượt đánh lấy các tỉnh Nghệ An, Thanh Hóa, rồi kéo quân vào Thăng Long, bắt được vua quan nhà Tây Sơn, lập được công to, được phong tước Quận công. Khi đó, Đặng Trần Thường có lòng ghen ghét, bàn với các tướng rằng: “Chất mà được quận công thì lũ ta phải mười lần quận công”.
Lấy được Thăng Long, vua Gia Long cho đổi tên thành Bắc Thành, Nguyễn Văn Thành được cử làm Tổng trấn, Lê Chất là Hiệp Tổng trấn.
Năm 1803, ở Quảng Yên có giặc cướp, Lê Chất cầm quân đi đánh, có thắc mắc với tướng Nguyễn Văn Trương là sao Tổng trấn Bắc Thành Nguyễn Văn Thành không đánh giặc, khiến Nguyễn Văn Thành bắt đầu gây lòng thù oán.
Năm 1820, vua Gia Long mất, vua Minh Mạng lên ngôi, Lê Chất vẫn được trọng dụng, được cử làm Tổng trấn Bắc Thành, con là trai Lê Hậu được cho lấy Trưởng Công chúa Nguyễn Thị Ngọc Cửu, con gái thứ tám của vua Gia Long. Con gái Lê Chất trước đó cũng được tiến vào cung làm vợ vua Minh Mạng, sinh hạ ra Quỳ Châu Quận công Miên Liên.
Lúc đương thời, Lê Chất cùng Lê Văn Duyệt là các khai quốc công thần, được vua Gia Long nể trọng. Tuy nhiên, sau khi vua Minh Mạng lên ngôi, đối xử với hai ông có phần giảm sút, có lẽ vì thế mà cả hai ông đều sinh bất mãn. Thái độ này đã gây vạ cho cả hai ông ngay cả sau khi đã chết.
Năm 1826, Lê Chất xin tạm nghỉ chức Tổng trấn Bắc thành về Bình Định lo việc tang cho mẹ, rồi mất ở quê nhà. Vua Minh Mạng nghe tin ấy, nghỉ chầu ba ngày để tỏ lòng thương xót, tặng hàm Thiếu phó, đồng thời ban cấp tiền lụa để lo đám tang Lê Chất rất hậu hĩnh.
3. Năm 1835, sau khi Lê Văn Duyệt mất 3 năm, ở Gia Định, Lê Văn Khôi là con nuôi Lê Văn Duyệt nổi dậy làm phản, chiếm thành suốt 3 năm. Vì tội phản nghịch của con, Lê Văn Duyệt đã chết cũng bị xử tội, Tả thị lang bộ Lại Lê Bá Tú mới hạch tội Lê Chất sáu tội đại ác đáng phải xử lăng trì, và mười tội lớn nữa, trong đó gồm tám tội phải xử chém, hai tội phải xử treo cổ.
Khi đình thần nghị tội, vua Minh Mạng dụ rằng: “Trước kia trẫm nghĩ hắn cùng Lê Văn Duyệt dẫu mang lòng bất thần, nhưng người ta không chịu theo, thì chắc không dám gây sự. Vả hắn là nhất phẩm đại thần, dù có mưu gian mà thần dân chưa cáo tố, thì không nỡ bắt tội. Nay đã có người tham hạch, vậy phải trái cho công, đã có triều đình pháp luật. Chuẩn cho đình thần đem mười sáu điều tội của hắn mà định rõ tội danh, vợ con cũng án luật mà nghi xử, duy con gái nào đã xuất giá cùng là cháu trai còn nhỏ thì tha”.
Các quan bàn rằng: Do Chất đã bị bắt về âm phủ nên xin truy thu bằng sắc, đào mả quan tài và chém xác bêu đầu để răn. Vợ Chất là Lê Thị Sa cũng là kẻ đồng mưu, xin xử chém ngay.
Án làm xong, đưa xuống cho các quan Đốc phủ ở các địa phương đọc và gửi ý kiến vế triều đình. Các quan ở địa phương đều tâu xin y lời nghị bàn của triều thần.
Vua Minh Mạng mới kết luận: “Lê Chất cùng với Lê Văn Duyệt, dựa nhau làm gian, tội ác đầy chứa, nhổ từng cái tóc mà tính cũng không hết, giá thử bổ áo quan giết thây cũng không là quá. Song nghĩ lại Chất tội cũng như Duyệt, trước kia Duyệt đã không bị bổ áo quan, giết thây thì nắm xương thây của Chất cũng chẳng màng bắt tội”.
Sau đó, vua cho Tổng đốc Bình Phú (kiêm hai tỉnh Bình Định và Phú Yên) là Vũ Xuân Cẩn san bằng mồ mả của Lê Chất rồi dựng tấm bia đá lên đó, khắc lớn mấy chữ “Gian thần Lê Chất phục pháp xứ” (nơi gian thần Lê Chất chịu hình pháp). Vợ Lê Chất là Lê Thị Sa và các con là Lê Cận, Lê Trương, Lê Kỵ bị án trảm giam hậu.
Gia sản của Lê Chất bị tịch thu, tính ra được 22.000 quan tiền, vua hạ lệnh cho sung công, rồi cho Tổng đốc Hà Ninh là Đặng Văn Hòa đem tiền ấy cứu cấp cho dân nghèo 12 tỉnh Bắc Kỳ.
Người con gái Lê Chất tuy làm vợ vua sinh hoàng tử, cũng bị giam cho đến chết. Con Lê Chất là Lê Hậu lấy công chúa (cô ruột vua Minh Mạng) nhưng đã chết nên không liên quan.
Lê Cận, Lê Trương, Lê Kỵ bị xử chém năm 1838. Lê Thị Sa bị đưa về nguyên quán làm nô tì, cháu của Lê Chất là bọn Lê Luận được giảm tội, đày lên Cao Bằng để làm lính, đến năm Thiệu Trị thứ nhất (1841), gặp kỳ ân xá mới được tha về.
Mãi đến khi vua Tự Đức lên ngôi (1847), Đại học sĩ Vũ Xuân Cẩn mới dâng biểu xin gia ơn con cháu Thái tử Cảnh, cùng xin bổ dụng con cháu các đại thần Nguyễn Văn Thành, Lê Văn Duyệt, Lê Chất. Vua nghe cảm động, cho thi hành cả. Đến năm 1868 vua Tự Đức mới truy phong cho ông chức Tả đồn Đô Thống chế.
Cuộc đời của cha con Lê Chất mang nhiều bi kịch của, cả hai ông đều lập được nhiều công trạng phục vụ cho chủ của mình, song cuối đời đều bị các vua sau đối xử bất công, tàn nhẫn. Lê Trung bị vua Cảnh Thịnh chém đầu, Lê Chất bị Minh Mạng cho san bằng mồ mả, đều là những nỗi oan thiên cổ.
Tôi nhận ra một bài học sống và tự hứa sẽ ghi nhớ để dạy con mình.
Chia sẻ
Phạm Sư Ôn (?-1389), xuất thân là một nhà sư. Vào những năm cuối đời vua Trần Duệ Tông và Trần Phế Đế, nhà Trần rơi vào tình trạng suy vi tột độ. Trong khi dân chúng lầm than vì sưu cao thuế nặng và thiên tai liên miên, thì giới quý tộc lại mải mê hưởng lạc. Chứng kiến cảnh "nửa đời lêu lổng, cửa thiền không yên" vì thế sự xoay vần, ông đã quyết định rời bỏ áo cà sa, cầm vũ khí để đi tìm công lý cho người nghèo.
Chia sẻ
Cuốn "Tư duy mở" nhận được nhiều lượt bình chọn, trở thành 1 trong 5 cuốn đạt Giải thưởng Sách Quốc gia tại hạng mục "Sách được bạn đọc yêu thích".
Chia sẻ
Trong lịch sử vương quốc Champa, Chế Bồng Nga được xem là vị vua kiệt xuất và cũng là nhà quân sự đáng gờm nhất từng khiến Đại Việt phải nhiều lần rúng động. Dưới triều đại của ông vào nửa sau thế kỷ XIV, một Champa từng suy yếu đã vươn lên mạnh mẽ, nhiều lần tiến quân ra phía bắc, thậm chí đánh thẳng vào kinh đô Thăng Long của nhà Trần. Tuy nhiên, sự nghiệp lẫy lừng ấy lại kết thúc bất ngờ trên chiến trường năm 1390, khi ông bị bắn hạ sau một vụ phản bội ngay trong hàng ngũ.
Chia sẻ
Mới đây, Amy Lê Anh - mỹ nhân phim “Phượng Khấu” bất ngờ tung bộ ảnh mỹ nhân Sài Gòn xưa với những khung hình sang trọng, hoài cổ.
Chia sẻ
Trước nguy cơ thiếu hụt nhiên liệu do dòng chảy dầu thô toàn cầu bị siết lại, Chính phủ đã đưa thuế nhập khẩu nhiều mặt hàng xăng dầu và nguyên liệu đầu vào về 0%. Quyết định này cho thấy ưu tiên hàng đầu hiện nay là giữ nguồn hàng và ổn định giá trong nước.
Chia sẻ
Nhiều binh sĩ Mỹ đã bị bắt làm tù binh, ông Ali Larijani, Thư ký Hội đồng An ninh Quốc gia Tối cao của Iran tuyên bố. Trong khi đó, một cơ quan khác của Iran nhấn mạnh tổng số binh sĩ Mỹ thiệt mạng và bị thương trong cuộc chiến đã vượt quá 200 người.
Chia sẻ
Do trùng lịch thi đấu giữa ĐT Việt Nam và U23 Việt Nam, HLV Kim Sang-sik sẽ ưu tiên cho "Những chiến binh sao vàng" hơn lứa trẻ.
Chia sẻ
Bùi Quang Hiếu bị cáo buộc chửi bới, kéo vali của nữ hành khách ra giữa đường đập phá sau khi bị từ chối chở vì có biểu hiện say xỉn.
Chia sẻ
Thủ tướng Phạm Minh Chính điện đàm với Thủ tướng Kuwait ngài Sheikh Ahmed Abdullah Al-Ahmad Al-Sabah, trong đó phía Kuwait nhất trí xem xét tiếp tục cung ứng dầu thô cho Việt Nam
Chia sẻ
Lãnh đạo tối cao mới của Iran - Mojtaba Khamenei - đã bị thương chỉ một ngày sau khi được bổ nhiệm vào vị trí quyền lực nhất của nước này, tờ Daily Star đưa tin.
Chia sẻ
HLV Polking khiến Nguyễn Đình Bắc… thui chột tài năng?; Trọng Sơn được triệu tập lên U23 Việt Nam; 5 đội tuyển giành vé dự tứ kết Asian Cup nữ 2026; Huyền thoại M.U khuyên đội bóng cũ giữ chân Casemiro; Ronaldo có thể thua lỗ khi mua lại Almeria.
Chia sẻ
Theo một bài báo trên tờ Daily Express của Anh, thư ký báo chí của tổng thống Nga Dmitry Peskov đã đưa ra lời cảnh báo nghiêm trọng về "ngày tận thế".
Chia sẻ
Việc bãi bỏ thuế khoán, chuyển sang kê khai điện tử từ năm 2026 đang mở ra “luật chơi” mới cho hơn 5 triệu hộ kinh doanh. Tại tọa đàm do Báo Nông thôn Ngày nay/Điện tử Dân Việt tổ chức, đại diện Cục Thuế, chuyên gia và ngân hàng cho rằng minh bạch thuế không chỉ giúp quản lý công bằng hơn mà còn là chìa khóa để hộ kinh doanh tiếp cận vốn ngân hàng và mở rộng hoạt động.
Chia sẻ
Chiến sự tại Trung Đông khiến giá dầu thế giới tăng mạnh, kéo theo giá xăng trong nước leo thang. Trước áp lực chi phí, nhiều lao động Việt Nam buộc phải cân đối tài chính chi tiêu, tính toán lại phương tiện đi lại, chuyển từ ô tô sang xe máy, thậm chí từ xe máy sang xe đạp để tiết kiệm.
Chia sẻ
Một số quốc gia EU đã bày tỏ sự không hài lòng với lập trường công khai của Chủ tịch Ủy ban châu Âu Ursula von der Leyen về cuộc xung đột ở Trung Đông, cho rằng những tuyên bố của bà vượt quá thẩm quyền và không phối hợp với các chính phủ EU, theo Politico.
Chia sẻ
Theo tử vi ngày mai, giữa tháng 3, vận trình của một số con giáp có nhiều chuyển biến tích cực. Họ gặp cơ hội tốt trong công việc, tài lộc cũng khởi sắc.
Chia sẻ
TP Đà Nẵng đưa ra một trong những mục tiêu trọng tâm trong năm 2026 là bảo đảm tối thiểu 30% thủ tục hành chính giải quyết phi địa giới hành chính có phát sinh hồ sơ thực tế trong năm 2026
Chia sẻ
Trong 60 năm cuộc đời thì có đến gần 8 năm Thiếu tướng Trần Tử Bình bị tù đày ở các nhà tù Côn Đảo, Thái Bình, Ninh Bình, Hà Nam, Hỏa Lò - đều là những địa ngục trần gian. Sự trưởng thành, tôi luyện của người chiến sĩ cách mạng xuyên qua những gông cùm, xiềng xích; tích đọng thành lòng yêu nước, khát vọng tự do và sức mạnh để quên mình chiến đấu trọn đời vì cách mạng.
Chia sẻ
Thủ tướng Phạm Minh Chính và Chủ tịch Quốc hội Trần Thanh Mẫn chủ trì Hội nghị chuẩn bị Kỳ họp thứ Nhất, Quốc hội khóa XVI sẽ khai mạc vào ngày 6/4.
Chia sẻ
Trong bối cảnh giá xăng dầu tăng cao, Cục trưởng Cục Hàng không Việt Nam Uông Việt Dũng yêu cầu các hãng bay cũng cần tối ưu hóa chi phí, có giải pháp để duy trì mạng đường bay, kế hoạch bay.
Chia sẻ
Một trong các nội dung quan trọng của Điều chỉnh Quy hoạch tỉnh Tuyên Quang thời kỳ 2021-2030, tầm nhìn đến năm 2050 (gồm địa phận Hà Giang trước đây), tổng sản phẩm trên địa bàn (GRDP) (giá hiện hành) đạt 170.000 tỷ đồng; phấn đấu đến năm 2030 là tỉnh phát triển khá, toàn diện, bền vững, thu nhập trung bình cao; là một trong các cực tăng trưởng của vùng Trung du và miền núi phía Bắc.
Chia sẻ
Đà Nẵng vận động tắt đèn chiếu sáng và các trang thiết bị điện không cần thiết trong 1 giờ đồng hồ, quyết định này vừa được UBND TP.Đà Nẵng ban hành chiều nay 9/3.
Chia sẻ
Giữa những triền núi đá vôi kỳ vĩ của Công viên địa chất toàn cầu Cao nguyên đá Đồng Văn, tỉnh Tuyên Quang, cuộc chiến bảo vệ môi trường tại xã Mèo Vạc đang diễn ra âm thầm nhưng rất quyết liệt.
Chia sẻ
Trung Quốc ngày 9/3 tuyên bố phản đối mọi hành động nhằm vào ông Mojtaba Khamenei, lãnh đạo tối cao mới của Iran, sau khi ông được bổ nhiệm kế nhiệm cha mình.
Chia sẻ
Không còn quẩn quanh với cái nghèo, người dân xã Thống Nhất, tỉnh Lạng Sơn đang viết nên câu chuyện làm giàu từ việc nuôi ngựa bạch.
Chia sẻ
Nghệ sĩ Ưu tú là mỹ nhân nổi tiếng của VTV gây bất ngờ khi rao bán căn nhà trị giá 16 tỷ đồng, thu hút sự chú ý của dư luận.
Chia sẻ
Hợp tác công nghệ thực chất và bền vững là mục tiêu chiến lược được lãnh đạo Sở Khoa học và Công nghệ TP.HCM nhấn mạnh tại chương trình kết nối hệ sinh thái khởi nghiệp sáng tạo giữa Áo và Việt Nam diễn ra vào chiều và tối nay 9/3.
Chia sẻ
Hà Đông nhiều năm qua duy trì tốt phong trào dọn vệ sinh các tuyến đường, ngõ sạch đẹp trong các khu dân cư, tổ dân phố. Vào dịp cuối tuần, các hội đoàn thể đã đồng loạt cử cán bộ, hội viên tích cực tham gia dọn vệ sinh môi trường. Chính vì vậy, mà nhiều tuyến phố ở nơi này luôn xanh, sạch, đẹp…
Chia sẻ
Xung đột Trung Đông đang gây tác động dây chuyền đến thị trường hàng không toàn cầu. Nhiều hãng bay quốc tế buộc phải hủy chuyến hoặc thay đổi lộ trình, trong khi giá vé các chặng bay từ Việt Nam đi châu Âu tăng đột biến, thậm chí có thời điểm vượt 100 triệu đồng mỗi chiều.
Chia sẻ
Thời sự 
Thế giới 
Nhà nông 
Hội và Cuộc sống 
Đại đoàn kết dân tộc 
Kinh tế 
Thể thao 
Văn hóa - Giải trí 
Xã hội 
Bạn đọc 
Nhà đất 
Media 
Chuyển động Sài Gòn 
Pháp luật 
Dân Việt trò chuyện 
Gia đình 
Đông Tây - Kim Cổ 
Hà Nội hôm nay 
Radio Nông dân 
Doanh nghiệp 
Đăng nhập
Lê Tiên Long
