Đề thi khảo sát môn Văn lớp 12 ở một tỉnh được nhận xét khó và dài, vì sao?

Đề thi khảo sát môn Văn ở Ninh Bình 2026

Trong hai ngày 19–20/3, học sinh lớp 12 trên địa bàn tỉnh Ninh Bình đã tham gia kỳ khảo sát chất lượng giáo dục, một trong những đợt kiểm tra quan trọng trước kỳ thi tốt nghiệp THPT. Trong đó, đề thi khảo sát môn Văn ở Ninh Bình 2026 nhận được nhiều quan tâm và được nhận xét là khó.

Với thời gian 120 phút làm bài, học sinh làm đề thi gồm hai phần chính: Đọc hiểu (4 điểm) và Làm văn (6 điểm), bám sát cấu trúc đề minh họa của Bộ GDĐT. Tuy nhiên, nội dung được đánh giá là có độ mở cao.

Ở phần Đọc hiểu, văn bản bàn về việc “Bước qua vùng an toàn – luôn muốn thử cái mới” đặt ra những câu hỏi mang tính nhận thức và vận dụng.

Đáng chú ý, câu nghị luận văn học (4 điểm) yêu cầu so sánh, đánh giá hình tượng người cha trong tác phẩm “Cha tôi” của Phan Thị Vàng Anh.

Trao đổi với PV Dân Việt, hiệu trưởng một trường THPT ở Ninh Bình xác nhận đề thi và cho biết: "Đề thi khảo sát môn Văn ở Ninh Bình 2026 vẫn bám sát cấu trúc và định hướng của chương trình giáo dục phổ thông mới. Ngữ liệu sử dụng trong đề không nằm trong sách giáo khoa hoàn toàn phù hợp với quy định hiện hành của Bộ GDĐT nhằm đánh giá năng lực đọc hiểu và cảm thụ độc lập của học sinh.

Về độ khó, các giáo viên trong tổ Văn của trường cũng cho rằng đề có tính phân hóa rõ rệt. Học sinh có lực học khá vẫn có thể làm bài ở mức ổn định, những em học lực trung bình hoặc yếu sẽ gặp nhiều khó khăn.

Cụ thể, đề năm nay được nhận xét là “khó hơn” so với các năm trước. Nguyên nhân chủ yếu nằm ở sự thay đổi trong dạng thức câu hỏi: thay vì tập trung nhiều vào nghị luận xã hội như trước, đề đã chuyển sang nghị luận văn học – dạng bài đòi hỏi kỹ năng phân tích, so sánh và cảm thụ sâu, trong khi học sinh chưa có nhiều cơ hội luyện tập.

Bên cạnh đó, thời điểm khảo sát rơi vào giai đoạn học sinh vừa kết thúc chương trình học kỳ, chưa bước vào giai đoạn ôn tập chuyên sâu nên việc làm quen với dạng đề mới còn hạn chế. Điều này phần nào khiến nhiều em cảm thấy đề thi “khó” hơn thực tế".

Nhận xét về đề thi khảo sát môn Văn ở Ninh Bình 2026, ThS Văn học Phan Thế Hoài đánh giá: "Đề thi cơ bản bám sát yêu cầu cần đạt của chương trình, đặc biệt là định hướng phát triển năng lực đọc hiểu và viết của học sinh. Các câu hỏi được thiết kế phù hợp, góp phần đánh giá được khả năng tư duy, phân tích và vận dụng kiến thức của học sinh.

Tuy nhiên, đề thi sử dụng 3 ngữ liệu (1 văn bản nghị luận và 2 văn bản truyện) trong khi thời gian làm bài chỉ 120 phút là chưa hợp lý. Học sinh phải đọc, phân tích và xử lý lượng thông tin khá lớn nên dễ bị áp lực thời gian. Đặc biệt, câu nghị luận văn học yêu cầu so sánh hai đoạn trích đòi hỏi nhiều thời gian tư duy. Vì vậy, nhiều em có thể không hoàn thành bài hoặc làm bài thiếu chiều sâu, còn hời hợt. Điều này ảnh hưởng đến việc đánh giá đúng năng lực của học sinh. Đề thi cần điều chỉnh dung lượng đề cho phù hợp hơn với thời gian làm bài".

Thạc sĩ Hà Văn Vụ, giáo viên Văn, Trường THPT Lê Thánh Tôn, phường Tân Hưng, TP.HCM cũng cho biết: "Cấu trúc đảm bảo sát với đề minh hoạ và đề thi tốt nghiệp năm 2025 của Bộ GDĐT. Tuy nhiên, điểm mới đáng chú ý là sự đảo trật tự dạng bài ở phần Viết. Cụ thể, câu 200 chữ được thiết kế theo hướng nghị luận xã hội, trong khi câu 600 chữ lại là nghị luận văn học theo dạng so sánh – khác với cấu trúc quen thuộc trước đây. Sự điều chỉnh này phù hợp với định hướng chương trình mới, song cũng khiến độ khó của đề tăng lên".

Theo thầy Vụ, khó khăn chủ yếu nằm ở hai yếu tố. Thứ nhất, việc yêu cầu viết nghị luận văn học ở dung lượng 600 chữ đòi hỏi năng lực phân tích sâu, trong khi trước đây dạng bài này thường ở mức 200 chữ hoặc đơn giản hơn. Thứ hai, ngữ liệu của đề khá dài: phần đọc sử dụng văn bản nghị luận, còn phần viết yêu cầu so sánh hai đoạn trích truyện, khiến học sinh mất nhiều thời gian đọc và xử lý đề hơn bình thường trong khuôn khổ 120 phút.

Nhìn chung, các giáo viên đều đánh giá nội dung đề thi ổn, câu hỏi rõ ràng, không đánh đố.

Sở GDĐT Ninh Bình lý giải đề thi

Liên quan đến nội dung trên, trao đổi với PV Dân Việt, ông Bùi Văn Khiết, Phó Giám đốc Sở GDĐT Ninh Bình, cho hay: "Việc đánh giá đề thi khó hay dễ cần dựa trên kết quả làm bài của học sinh sau khi chấm thi. Khi đó, việc đánh giá đề thi sẽ có cơ sở cụ thể và khách quan hơn thay vì chỉ dựa vào cảm nhận ban đầu".

Theo ông Khiết, kỳ khảo sát được tổ chức với mục đích chính là đánh giá chất lượng dạy và học, từ đó điều chỉnh công tác chỉ đạo chuyên môn chứ không phải là kỳ thi mang tính quyết định điểm số. Vì vậy, học sinh và phụ huynh không nên quá lo lắng.

Về cấu trúc và cách ra đề, Sở khẳng định đề thi đã bám sát định hướng của Bộ GDĐT, đặc biệt là tinh thần đổi mới với ngữ liệu ngoài sách giáo khoa. Điều này nhằm kiểm tra năng lực đọc hiểu – một kỹ năng quan trọng mà học sinh cần được rèn luyện trong chương trình mới.

Trước ý kiến cho rằng đề có dung lượng dài, ông Khiết cho rằng thời gian làm bài 120 phút là đủ để học sinh xử lý ngữ liệu nếu có kỹ năng đọc tốt. “Việc đề có nhiều ngữ liệu không phải là trở ngại lớn bởi đây cũng là yêu cầu cần thiết để đánh giá năng lực đọc hiểu của học sinh”, ông Khiết nói.

Ngoài ra, Sở cũng cho rằng việc đề khảo sát có thể khó hơn là điều bình thường vì giúp học sinh làm quen với áp lực và tránh tâm lý chủ quan trước kỳ thi chính thức. Thực tế, đề thi tốt nghiệp THPT năm 2025 được đánh giá có độ khó cao hơn đề minh họa.

Dự kiến, kết quả thi khảo sát lớp 12 ở Ninh Bình sẽ được công bố sau khoảng một tuần, khi việc chấm thi hoàn tất.

Gợi ý đáp án đề thi khảo sát môn Văn ở Ninh Bình 2026 như sau:

Phần I, Câu 1: Chúng ta cần nhận thức rõ về vùng an toàn để vượt qua sự sợ hãi, từ đó mới chính thức bước qua vùng an toàn của bản thân, làm nên điều khác biệt trong công việc lẫn cuộc sống.

Câu 2: Thao tác nghị luận chính: giải thích

Câu 3: - Tác dụng:

+ Giúp câu văn trở nên giàu hình ảnh, sinh động, hấp dẫn; tăng sức gợi hình, gợi cảm.

+ Khẳng định động lực chính là “nhiên liệu”, sức mạnh cốt lõi để thúc đẩy con người tạo ra sự bứt phá, vượt khỏi những ranh giới sẵn có và chạm đến đỉnh cao mới. Nếu thiếu đi sự thúc đẩy này, cá nhân sẽ rơi vào trạng thái trì trệ, giống như một cỗ máy cạn nhiên liệu.

+ Qua đó, tác giả gửi gắm thông điệp: hãy tự tìm kiếm “nhiên liệu” cho mình thông qua những trải nghiệm và thử thách mới, tránh để bản thân rơi vào trạng thái “cạn kiệt năng lượng” và nhàm chán khi chỉ giam mình trong vùng an toàn.

Câu 4:

- Nội dung nghị luận: bàn về tính ổn định, quen thuộc của vùng an toàn và những hệ lụy của việc duy trì trạng thái này quá lâu; qua đó, văn bản khẳng định sự cần thiết cần bước ra khỏi vùng an toàn để phát triển bản thân và đạt được những thành tựu mới trong cuộc sống.

- Nhan đề của văn bản: khẳng định hành động cần chủ động thoát khỏi trạng thái ổn định, cũ kĩ để tìm tòi, khám phá những điều mới lạ, từ đó phá vỡ các giới hạn của bản thân.

- Đánh giá sự phù hợp giữa nội dung nghị luận và nhan đề của văn bản: + Nhan đề đã khái quát vấn đề nghị luận, từ đó tạo cơ sở để triển khai mạch ý trong nội dung văn bản.

+ Nội dung văn bản đã làm rõ vấn đề đưa ra trong nhan đề.

Câu 5:

- Lời khuyên: cần phải thay đổi và thay đổi từ từng bước nhỏ khẳng định: cần phải thay đổi và hãy kiên trì thay đổi từng chút một để có thể bước ra khỏi vùng an toàn.

- Ý nghĩa đối với một người đang muốn bước qua vùng an toàn của chính mình: giảm bớt áp lực và nỗi sợ hãi; xây dựng niềm tin và sự tự tin; …

Phần II, câu 1:

a. Yêu cầu chung: xác định đúng vấn đề nghị luận; đảm bảo yêu cầu về hình thức, dung lượng của đoạn văn - Vấn đề nghị luận: những việc cần làm để bước qua vùng an toàn của bản thân nhằm đạt được thành tựu trong cuộc sống.

- Hình thức: có thể trình bày đoạn văn theo lối diễn dịch, quy nạp, phối hợp, song song,…

- Dung lượng: khoảng 200 chữ.

b. Yêu cầu cụ thể: thí sinh triển khai đoạn văn theo trình tự hợp lí và sử dụng đúng các kĩ năng nghị luận; sau đây là gợi ý về cách triển khai và một số nội dung cụ thể:

b1. Hiểu đúng vấn đề nghị luận

- Vùng an toàn: là trạng thái tâm lý mà con người cảm thấy thoải mái, quen thuộc và nằm trong tầm kiểm soát.

- Bước qua vùng an toàn: là hành động dũng cảm vượt qua sự thận trọng, e ngại của bản thân, bước qua môi trường quen thuộc /công việc/thói quen/mục tiêu/ý tưởng,… cũ để hướng tới một môi trường/công việc/thói quen/mục tiêu/ý tưởng,… mới; đối diện với những thử thách, trải nghiệm mới, chấp nhận rủi ro để thoát khỏi sự trì trệ và phát triển bản thân,…

b2. Những điều cần làm để bước qua vùng an toàn nằm đạt được thành tựu trong cuộc sống. Có thể tham khảo các ý sau:

- Thay đổi tư duy, thay đổi cách nghĩ:

+ Dám nghĩ khác lối suy nghĩ cũ, hiểu rằng sự thay đổi tích cực là tất yếu trong quá trình phát triển và hoàn thiện bản thân.

+ Hiểu rằng sự thay đổi đôi khi không phải lúc nào cũng tạo ra thành công nhưng chính những thất bại tạm thời lại là bài học quý giá để chúng ta bước tới thành công,…

- Thay đổi hành động, thay đổi thói quen; chủ động dấn thân, tích cực tham gia các hoạt động khác nhau của đời sống xã hội hoặc các lĩnh vực bản thân chưa từng có kinh nghiệm,…

- Biết đặt ra mục tiêu mới và khác với những điều mà bản thân đã từng đặt ra, biết chia nhỏ mục tiêu: bắt đầu bằng những thử thách nhỏ (thay đổi thói quen, học một kỹ năng mới) để dần thích nghi với áp lực,…

b3. Sáng tạo

- Có những ý tưởng riêng của bản thân và được thể hiện một cách thuyết phục.

- Có cách diễn đạt trong sáng, chuẩn mực, tinh tế.

Câu 2: Bài văn đáp ứng được các yêu cầu sau:

a. Yêu cầu chung: xác định đúng vấn đề nghị luận; đảm bảo yêu cầu về dung lượng và sử dụng lí lẽ, bằng chứng

- Xác định đúng vấn đề nghị luận: so sánh, đánh giá nhân vật người cha ở hai đoạn trích trong truyện ngắn của Sương Nguyệt Minh và Phan Thị Vàng Anh.

- Dung lượng: khoảng 600 chữ.

- Lí lẽ, bằng chứng: trong hai đoạn trích.

×