Đến Hy Cương xem người dân "thổi hồn" vào mâm cỗ tri ân các Vua Hùng

Mâm cỗ tri ân kể chuyện Đất Tổ

Sáng 21/4 (tức mùng 5/3 âm lịch), tại Đình Cổ Tích, xã Hy Cương (tỉnh Phú Thọ) – vùng đất gắn liền với không gian tín ngưỡng thờ cúng các Vua Hùng, tiếng nhạc không khí rộn ràng lan toả khắp đình làng khi Hội thi “Mâm cỗ tri ân” chính thức diễn ra.

Đây là một trong những hoạt động văn hóa tiêu biểu thuộc chuỗi sự kiện Giỗ Tổ Hùng Vương – Lễ hội Đền Hùng năm 2026, thu hút đông đảo người dân và du khách tham dự.

Ngay từ sáng sớm, khu vực sân đình đã rộn ràng tiếng nói cười, tiếng gọi nhau chuẩn bị nguyên liệu, sắp đặt lễ vật. 23 đội thi, đại diện cho 23 khu dân cư trên địa bàn xã, mang đến hội thi những mâm cỗ được chuẩn bị công phu, kết tinh từ bàn tay khéo léo và lòng thành kính hướng về tổ tiên.

Không chỉ dừng lại ở việc chế biến và trình bày món ăn, hội thi năm nay tạo điểm nhấn đặc biệt khi mỗi đội thi đều có phần thuyết trình từ 3-5 phút, giới thiệu ý nghĩa, câu chuyện phía sau mâm cỗ của mình.

Nhờ đó, từng mâm cỗ không còn là sản phẩm ẩm thực đơn thuần, mà trở thành một “lát cắt văn hóa”, phản ánh đời sống, phong tục và bản sắc riêng của từng khu dân cư.

Từ những món ăn quen thuộc như bánh chưng, bánh dày, gà luộc, xôi nếp, canh măng… đến các sản vật địa phương như rau xanh, cá suối, hoa quả theo mùa – tất cả được sắp đặt hài hòa, mang đậm tinh thần tri ân.

Nhiều đội thi còn khéo léo tạo hình mâm cỗ theo chủ đề, tái hiện hình ảnh đất trời, ruộng đồng hay truyền thuyết dựng nước, gây ấn tượng mạnh với Ban Giám khảo và người xem.

Theo quy định, mỗi mâm cỗ gồm từ 8-12 món, trong đó có 3-5 món chính, đảm bảo đủ cho 8-10 người thụ lộc. Không chỉ chú trọng chất lượng món ăn, các đội còn phải đáp ứng tiêu chí về vệ sinh an toàn thực phẩm, tính thẩm mỹ và sự sáng tạo trong cách thể hiện.

Một điểm đặc biệt của hội thi là cơ cấu đội thi được xây dựng theo hướng kết nối các thế hệ: mỗi đội gồm 7 thành viên, trong đó có người cao tuổi, trung niên và thanh niên. Điều này không chỉ tạo nên sự đa dạng trong cách tiếp cận, mà còn góp phần trao truyền kinh nghiệm, giữ gìn những giá trị ẩm thực truyền thống từ thế hệ đi trước sang lớp trẻ.

Trước giờ thi chính thức, Ban Giám khảo đã tiến hành kiểm tra khu vực chuẩn bị nhằm đảm bảo tính công bằng, xác nhận các đội không chuẩn bị trước.

Đúng 8 giờ, các đội bước vào phần thi trưng bày mâm cỗ tri ân, từng công đoạn được thực hiện tỉ mỉ, nhịp nhàng.

Đến 10 giờ các đội hoàn tất phần thi và lần lượt thuyết trình trước Ban Giám khảo. Không khí trở nên sôi nổi với những phần trình bày giàu cảm xúc, có đội kể lại truyền thuyết Lang Liêu, có đội nhấn mạnh giá trị của sản vật quê hương, có đội lại gửi gắm thông điệp về sự gắn kết gia đình, cộng đồng.

Không khí sôi nổi trong hội thi. Ảnh: Hoan Nguyễn

Hội thi năm nay có sự tham gia của các nghệ nhân ẩm thực trong Ban Tổ chức và Ban Giám khảo, góp phần nâng cao tính chuyên môn và chất lượng đánh giá.

Sự góp mặt của các chuyên gia không chỉ đảm bảo tính công bằng, khách quan trong chấm thi, mà còn giúp định hướng cách bảo tồn, phát huy ẩm thực truyền thống theo hướng bài bản, chuyên nghiệp hơn.

Lan tỏa tinh thần “Uống nước nhớ nguồn”

Cận cảnh “Mâm cỗ tri ân”. Ảnh: Hoan Nguyễn

Ông Tạ Ngọc Yến - Bí thư Đảng ủy xã Hy Cương, chia sẻ: “Hội thi ‘Mâm cỗ tri ân’ không chỉ là hoạt động văn hóa trong dịp Giỗ Tổ Hùng Vương, mà còn là dịp để mỗi khu dân cư thể hiện lòng thành kính đối với các Vua Hùng thông qua những giá trị ẩm thực truyền thống.

Chúng tôi mong muốn thông qua hội thi sẽ góp phần gìn giữ nét đẹp văn hóa lâu đời, đồng thời lan tỏa hình ảnh con người và sản vật Đất Tổ tới đông đảo người dân và du khách”.

Từ năm 2019, Ban tổ chức Giỗ Tổ Hùng Vương đã vận động các gia đình trên địa bàn tỉnh Phú Thọ chuẩn bị mâm cơm tri ân trong ngày 10/3 âm lịch. Từ một hoạt động mang tính vận động, đến nay đã trở thành nét đẹp văn hóa được đông đảo người dân hưởng ứng.

Mâm cơm tri ân không cầu kỳ, nhưng luôn đủ đầy những món ăn truyền thống như bánh chưng, bánh dày, cơm tẻ – biểu tượng của trời, đất, của nền văn minh lúa nước. Trong đó, bánh chưng, bánh dày gắn với truyền thuyết Lang Liêu, thể hiện triết lý âm – dương hài hòa, còn cơm tẻ là kết quả của quá trình lao động mà các Vua Hùng đã dạy dân.

Hội thi “Mâm cỗ tri ân” đã góp phần làm phong phú thêm trải nghiệm văn hóa trong mùa Giỗ Tổ Hùng Vương 2026, đồng thời khẳng định vai trò của cộng đồng trong việc bảo tồn và phát huy giá trị Tín ngưỡng thờ cúng Hùng Vương – di sản văn hóa phi vật thể đại diện của nhân loại.

Giữa nhịp sống hiện đại, những hoạt động như thế này chính là cầu nối đưa truyền thống đến gần hơn với thế hệ trẻ, giúp các giá trị văn hóa không chỉ được lưu giữ mà còn được “sống” trong đời sống đương đại.

×