Đơn vị nào có thẩm quyền giải thể, đặt tên, đổi tên thôn, tổ dân phố?

HĐND cấp xã là cơ quan quyết định cuối cùng

Theo Điểm d khoản 2 Điều 21 Luật Tổ chức chính quyền địa phương số 72/2025/QH15 quy định, Hội đồng nhân dân cấp xã có thẩm quyền quyết định thành lập, tổ chức lại, giải thể, đặt tên, đổi tên thôn, tổ dân phố theo quy định của pháp luật.

Quy định này đồng nghĩa, mọi thay đổi liên quan đến thôn, tổ dân phố – từ việc sáp nhập, chia tách đến đổi tên  đều phải được HĐND cấp xã xem xét và thông qua.

Trên cơ sở đó, quy trình thực hiện được phân định rõ: Trường hợp chuyển đổi thôn thành tổ dân phố hoặc ngược lại, UBND cấp xã mới có trách nhiệm lập danh sách các đơn vị cần chuyển đổi, sau đó trình HĐND cùng cấp quyết định.

Trường hợp đổi tên thôn, tổ dân phố do trùng tên, UBND cấp xã phải xây dựng phương án, tổ chức lấy ý kiến cử tri đại diện hộ gia đình tại địa bàn. Khi có trên 50% cử tri đồng ý, phương án mới được hoàn thiện và trình HĐND cấp xã quyết định.

Đáng chú ý, đối với những địa phương đã thực hiện việc chuyển đổi hoặc đổi tên trước khi Luật Tổ chức chính quyền địa phương 2025 có hiệu lực, thì không phải thực hiện lại thủ tục.

Như vậy, HĐND cấp xã có thẩm quyền quyết định giải thể, đặt tên, đổi tên Tổ dân phố.

Siết tiêu chí sáp nhập, bảo đảm đồng thuận người dân

Tại Điều 7a Thông tư 04/2012/TT-BNV, được bổ sung tại khoản 5 Điều 1 Thông tư 14/2018/TT-BNV, quy định rõ các điều kiện sáp nhập thôn, tổ dân phố.

Theo đó, việc sáp nhập không chỉ dựa vào quy mô dân số mà còn gắn với nhiều yếu tố thực tiễn: Thôn, tổ dân phố có quy mô dưới 50% số hộ gia đình theo tiêu chuẩn thì bắt buộc phải sáp nhập với đơn vị liền kề.

Trường hợp đạt từ 50% trở lên thì có thể sáp nhập nếu phù hợp điều kiện cụ thể.

Việc sắp xếp phải xem xét yếu tố địa lý, văn hóa, phong tục tập quán của cộng đồng dân cư.

Đặc biệt, đề án sáp nhập chỉ được thông qua khi có trên 50% cử tri hoặc đại diện hộ gia đình đồng thuận.

Trong bối cảnh triển khai chính quyền địa phương 2 cấp, việc tổ chức thôn, tổ dân phố cũng được xác định lại theo hướng thống nhất: Thôn được tổ chức tại xã, đặc khu;

Tổ dân phố được tổ chức tại phường;

Trường hợp đặc khu được công nhận là đô thị thì tổ chức tổ dân phố.

Với các đơn vị hành chính mới hình thành sau sáp nhập: Nếu sáp nhập xã, thị trấn với phường để thành lập phường mới thì tổ chức thống nhất các tổ dân phố;

Nếu sáp nhập xã với thị trấn để thành lập xã mới thì tổ chức thống nhất các thôn.

Thực tế hiện nay, nhiều địa phương như Hà Nội, Quảng Ngãi, Khánh Hòa, Ninh Bình, Nghệ An, Lạng Sơn… đã chủ động xây dựng phương án sắp xếp thôn, tổ dân phố, song vẫn chờ khung pháp lý thống nhất từ Trung ương để triển khai đồng bộ.

Theo định hướng của Bộ Nội vụ, năm 2026 sẽ là giai đoạn đẩy mạnh việc sắp xếp, sáp nhập thôn, tổ dân phố trên phạm vi cả nước.

Đây được xem là bước đi quan trọng nhằm tinh gọn bộ máy, nâng cao hiệu lực quản trị ở cơ sở, nhưng đồng thời cũng đặt ra yêu cầu cao về sự thận trọng, bài bản và đặc biệt là sự đồng thuận của người dân.

×