Hai mô hình kinh tế nông nghiệp tốt đang khiến thu nhập của nông dân một xã ở Lào Cai tăng thêm

Làm du lịch cộng đồng từ nông nghiệp, văn hóa bản địa độc đáo

Trước khi những mô hình kinh tế mới xuất hiện, bà con xã Bản Liền, tỉnh Lào Cai phải đối mặt với nhiều khó khăn trong quá trình nâng cao chất lượng đời sống của mình do vị trí địa lý tương đối trắc trở với vùng núi cao, xa trung tâm, giao thông khó khăn cùng cơ sở hạ tầng còn nhiều hạn chế.

Thu nhập người dân chủ yếu dựa vào nương rẫy nhưng bấp bênh, tỷ lệ hộ nghèo còn cao. Tuy nhiên, Bản Liền lại sở hữu cho mình nhiều lợi thế như cảnh quan thiên nhiên hoang sơ, văn hóa người dân tộc Tày đặc sắc và những cây chè Shan tuyết cổ thụ quý hiếm.

Nhận thức được tầm quan trọng của đổi mới tư duy và tìm hướng đi bền vững, chính quyền địa phương và người dân xã Bản Liền đã từng bước mở ra những con đường mới, trong đó xuất hiện những “người tiên phong” như chị Vàng Thị Thông và anh Phạm Quang Thận.

Chị Vàng Thị Thông, sinh năm 1988, ở thôn Đội Ba, xã Bản Liền, là con út trong gia đình 6 chị em gái. Bố mất khi mới 1 tuổi, mẹ một mình nuôi các con trong ngôi nhà sàn chưa hoàn chỉnh. Dù hoàn cảnh khó khăn, chị vẫn kiên trì học hết lớp 12, xây dựng gia đình năm 2010 và hiện sống cùng ông bà, mẹ và hai con.

Từ năm 2019, chị bắt đầu tham gia dự án hỗ trợ phát triển du lịch cộng đồng gắn với nông nghiệp và văn hóa bản địa. Ban đầu, chị gặp không ít khó khăn, kinh tế gia đình chủ yếu dựa vào cây chè cùng trồng ngô, sắn, lạc, giao tiếp chủ yếu bằng tiếng Tày; thời gian phải phân bổ giữa nông nghiệp, chăm sóc gia đình và học tập dự án.

Chị Thông chia sẻ: “Một ngày tôi có thể chạy cả 10 công việc, từ hái chè, làm ruộng đến sửa sân vườn, ao nuôi cá và đón khách”.

Nhờ quyết tâm, chị đã cải tạo nhà sàn thành homestay truyền thống, thay mái fipro xi măng bằng mái cọ, xây thêm chòi, mở rộng ao nuôi cá và vận động thêm 3 hộ dân xung quanh tham gia mô hình du lịch.

Chị tranh thủ thời gian tham gia tập huấn dự án, học Zoom chất lượng mạng internet chập chờn, tự chuẩn bị slide trình bày và giành giải nhất trị giá 20 triệu đồng trong cuộc thi dành cho 22 thí sinh.

Hiện chị đang làm hồ sơ thành lập Hợp tác xã du lịch cộng đồng Bản Liền, với cơ cấu phân công công việc rõ ràng, trong đó một số hộ phát triển homestay, các hộ khác cung cấp rau, thực phẩm, dịch vụ trải nghiệm.

Mô hình giúp nâng cao thu nhập gia đình chị, tạo sinh kế bền vững cho cộng đồng và khuyến khích các hộ dân tham gia chuỗi dịch vụ du lịch, giữ gìn văn hóa, thiên nhiên địa phương.

Chị Thông nhấn mạnh: Dù khó khăn, đừng bao giờ bỏ cuộc. Hãy tự tin, yêu quê hương, yêu gia đình, yêu bản sắc văn hóa của mình”.

Trồng chè hữu cơ-mô hình mới, cách làm mới

“Tôi chưa thể khẳng định chè hữu cơ làm giàu cho bà con nhân dân nhưng chắc chắn rằng chè hữu cơ đã xóa đói giảm nghèo giúp đồng bào nơi đây. Thêm vào đó, trồng chè hữu cơ bắt buộc gắn liền với các chủ trương xây dựng mô hình du lịch cộng đồng”, anh Phạm Quang Thận, Chủ tịch Hội đồng quản trị (HĐQT) kiêm Giám đốc HTX Chè Bản Liền chia sẻ.

Lần đầu tới Bản Liền khảo sát vào năm 2005, người dân nơi đây đã than phiền với anh rằng có chè mà không có đầu ra, tức là họ sản xuất được chè nhưng không bán được. Nhận thấy điều kiện đất đai, khí hậu và tập quán trồng chè phù hợp, anh quyết định khởi nghiệp.

Tháng 5/2006, anh Thận xây dựng xưởng chế biến 100m2, hoàn thành tháng 9 và bắt đầu thu mua chè từ bà con. Giai đoạn đầu anh gặp nhiều khó khăn vì chưa có điện lưới, công nghệ chế biến hạn chế khiến chè hữu cơ đạt chứng nhận quốc tế từ tháng 9/2007 vẫn khó xuất khẩu ra nước ngoài do hương vị hơi chát. Sản phẩm chủ yếu tiêu thụ trong nước và một phần sang Trung Đông.

Năm 2012, anh đầu tư đổi mới thiết bị, nâng cấp nhà xưởng. Nhờ công nghệ mới, chất lượng chè cải thiện, giảm độ chát, phù hợp khẩu vị quốc tế. Từ đó, 90–95% sản lượng được xuất khẩu, còn 5–7% tiêu thụ trong nước, chủ yếu tại Hà Nội và TP.HCM. Hiện sản phẩm chè Bản Liền có mặt tại 12 công ty, nhà phân phối quốc tế, đặc biệt ở Pháp – thị trường đầu tiên mở đơn hàng.

Trao đổi với PV Dân Việt, lãnh đạo UBND xã Bản Liền cho biết, diện tích chè hữu cơ của xã đạt hơn 140 ha. Hợp tác xã chè hữu cơ Bản Liền liên kết 400/500 hộ, trong đó 310 hộ xã viên được bao tiêu sản phẩm.

Nhờ mô hình này, thu nhập hộ dân tăng từ vài chục triệu lên khoảng 150 triệu đồng/năm, đời sống cải thiện rõ rệt, nhà cửa khang trang, đầy đủ, phương tiện sinh hoạt, con em có điều kiện học tập tốt hơn. HTX còn tạo việc làm thường xuyên cho công nhân, đặc biệt vào những dịp lễ, Tết.

Chè Shan tuyết Bản Liền được trồng theo tiêu chuẩn hữu cơ quốc tế EU, tuân thủ nghiêm ngặt như không phá rừng, không dùng hóa chất, không trồng xen tạp, quản lý đồng bộ theo 4 tiểu vùng, 8 nhóm hộ. HTX hỗ trợ kỹ thuật, giám sát và bao tiêu sản phẩm, đồng thời trích khoảng 5% lợi nhuận hỗ trợ giáo dục và y tế địa phương.

Hai mô hình kinh tế cộng đồng chị Thông và anh Thận đã góp phần không nhỏ tạo việc làm, tăng thu nhập cho hàng trăm hộ dân. Người dân trở thành những hướng dẫn viên du lịch, kể lại câu chuyện của mảnh đất quê mình, những người phụ nữ có thêm thu nhập từ nấu ăn, dệt thổ cẩm, nông dân vững tâm trồng chè, được HTX cam kết phân phối chè và bán với mức giá tương xứng. Nhiều hộ từ nghèo vươn lên khá giả, con em có điều kiện học hành tốt hơn.

Bà con không còn trông chờ trợ cấp mà chủ động làm kinh tế. Mô hình kinh tế cộng đồng lan tỏa mạnh mẽ, góp phần thực hiện các tiêu chí Nông thôn mới về thu nhập, giảm nghèo và phát triển bền vững.

Bản Liền hôm nay đổi thay từng ngày xuất phát từ những tấm gương vươn mình, dám nghĩ, dám làm. Chị Vàng Thị Thông và anh Phạm Quang Thận là minh chứng sống động cho nội lực phát triển của con người nơi đây và sức mạnh của cộng đồng.

Từ du lịch cộng đồng và chè Shan tuyết, người dân dần tìm thấy hướng đi thoát nghèo bền vững, vừa nâng cao kinh tế, vừa gìn giữ văn hóa và thiên nhiên. Bản Liền có quyền tin vào một tương lai sáng, nơi người dân thoát nghèo bền vững, cộng đồng ngày càng phát triển .

Anh Thận khẳng định: “Chè hữu cơ không chỉ giúp nâng cao thu nhập, ổn định đời sống cho người dân, mà còn góp phần thiết thực để xã Bản Liền hoàn thành các tiêu chí Nông thôn mới, đặc biệt là thu nhập và giảm nghèo bền vững”.

×