Hai mô hình ứng dụng khoa học công nghệ ở xã Nam Dương (Bắc Ninh): Hướng đi mới giải bài toán thoát nghèo bền vững

Mô hình cam hữu cơ: Từ thay đổi thói quen canh tác đến nâng cao giá trị nông sản

Trong bối cảnh nhiều địa phương vẫn loay hoay tìm lời giải cho bài toán chuyển đổi mô hình sản xuất, nâng cao thu nhập cho người dân nông thôn, xã Nam Dương đang từng bước tạo dấu ấn bằng những cách làm cụ thể, sát thực tiễn. Thay vì hỗ trợ dàn trải, xã lựa chọn tập trung vào các mô hình có tính lan tỏa cao, ứng dụng tiến bộ khoa học kỹ thuật, phù hợp với điều kiện sản xuất của người dân địa phương.

Nổi bật trong số đó là mô hình trồng cam đường Canh theo hướng hữu cơ và mô hình nuôi ếch Thái thương phẩm. Hai mô hình với hai hướng sản xuất khác nhau nhưng cùng chung một mục tiêu: gia tăng giá trị nông sản, ổn định sinh kế, tạo “đòn bẩy” giúp các hộ nghèo, cận nghèo từng bước vươn lên, hướng tới giảm nghèo bền vững.

Những ngày cận Tết, khi thương lái bắt đầu về tận vườn đặt mua, khu cam đường Canh ở thôn Tân Đồng, xã Nam Dương khoác lên mình sắc vàng rực rỡ. Từng chùm cam sai trĩu cành, mẫu mã đồng đều, quả căng mọng báo hiệu một vụ mùa thắng lợi. Với nhiều hộ dân, đây không chỉ là thành quả lao động của một năm vất vả mà còn là “trái ngọt” của quá trình chuyển đổi phương thức canh tác theo hướng hữu cơ.

Ít ai biết rằng, để có được vườn cam đạt chất lượng như hiện nay, người dân nơi đây đã phải thay đổi thói quen sản xuất vốn phụ thuộc nhiều vào phân bón hóa học. Thay vào đó là quy trình canh tác thân thiện với môi trường, chú trọng cải tạo đất, cân bằng hệ sinh thái và bảo đảm an toàn cho người tiêu dùng.

Tại Hợp tác xã Dịch vụ tiêu thụ nông sản Tân Mộc, mô hình trồng cam theo hướng hữu cơ đang được triển khai trên diện tích 6,5ha, với sự tham gia của 9 hộ dân thuộc hai hợp tác xã trên địa bàn xã. Mô hình được Nhà nước hỗ trợ 50% vật tư, phân bón hữu cơ, phần còn lại do người dân đối ứng.

Theo bà Nguyễn Thị Thanh Thúy - Phó Giám đốc Trung tâm Cung ứng dịch vụ công xã Nam Dương, nguồn kinh phí thực hiện mô hình được bố trí từ chương trình hỗ trợ sản xuất nông nghiệp của địa phương. Trong đó, HTX Tân Mộc do ông Nguyễn Văn Hồng phụ trách triển khai trên diện tích 3ha; phần còn lại 3,5ha do ông Hiền – Trưởng thôn Tân Đồng thực hiện.

Điểm then chốt của mô hình không chỉ nằm ở việc hỗ trợ vật tư mà là quá trình “cầm tay chỉ việc”, thay đổi nhận thức của người nông dân. Các hộ tham gia được tập huấn kỹ thuật bón phân hữu cơ, cải tạo đất, quản lý sâu bệnh theo hướng sinh học, hạn chế tối đa việc sử dụng thuốc bảo vệ thực vật hóa học. Định mức hỗ trợ là 445 cây/ha, mỗi cây được cấp 6kg phân hữu cơ, bảo đảm đủ dinh dưỡng cho cây sinh trưởng ổn định.

“Mục tiêu của mô hình không phải chỉ nhìn vào hiệu quả của một vụ cam, mà là theo dõi liên tục trong 2–3 năm để đánh giá tác động lâu dài đối với đất đai, cây trồng và thói quen sản xuất của người dân”, bà Thúy cho biết.

Thực tế cho thấy, việc chuyển sang sử dụng phân hữu cơ đã giúp đất trồng cam tơi xốp hơn, giảm tình trạng chai cứng, thoái hóa đất; bộ rễ cây phát triển khỏe, cây bền sức hơn. Chất lượng quả cam cũng được nâng lên rõ rệt, vị ngọt thanh, ít xơ, thời gian bảo quản kéo dài. Nhờ đó, giá bán cam hữu cơ cao hơn cam trồng theo phương pháp truyền thống từ 15–20%, nhất là trong dịp Tết, khi nhu cầu tiêu thụ tăng mạnh.

Đáng chú ý, mô hình bước đầu được lồng ghép yếu tố chuyển đổi số. Một số hộ dân đã được hướng dẫn ghi nhật ký sản xuất điện tử trên điện thoại thông minh, từng bước chuẩn hóa dữ liệu về quy trình chăm sóc, bón phân, phòng trừ sâu bệnh. Đây là tiền đề quan trọng để tiến tới truy xuất nguồn gốc bằng mã QR, nâng cao uy tín và thương hiệu cam Nam Dương trên thị trường.

Từ chỗ chỉ làm nông theo kinh nghiệm “cha truyền con nối”, người dân nay đã bắt đầu tiếp cận với cách làm nông nghiệp bài bản, khoa học. Với nhiều hộ có hoàn cảnh khó khăn, mô hình cam hữu cơ không chỉ mang lại thu nhập ổn định mà còn mở ra cơ hội tiếp cận tri thức mới, từng bước thoát nghèo ngay trên chính mảnh đất quê hương.

Nuôi ếch Thái thương phẩm, mô hình ngắn ngày, hiệu quả cao cho hộ nghèo

Song song với mô hình trồng trọt, tại thôn Nam Điện, xã Nam Dương, mô hình nuôi ếch Thái thương phẩm đang cho thấy hiệu quả rõ nét trong chuyển đổi cơ cấu vật nuôi, nhất là với các hộ có diện tích đất sản xuất hạn chế.

Theo bà Nguyễn Thị Thanh Thúy, mô hình hiện có 5 hộ dân tham gia, với tổng quy mô 390.000 con ếch giống, diện tích chuồng nuôi khoảng 2.660m². Nhà nước hỗ trợ 70% thức ăn công nghiệp cho ếch trong giai đoạn trên 50 ngày tuổi, giai đoạn ếch phát triển mạnh, tiêu tốn nhiều thức ăn nhất.

Chu kỳ nuôi mỗi lứa kéo dài khoảng 90 ngày. Sau 3 tháng, ếch đạt trọng lượng từ 250–500g/con, sinh trưởng đồng đều, tỷ lệ sống cao. Giá bán hiện nay dao động từ 40.000–50.000 đồng/kg, mang lại nguồn thu ổn định, giúp người dân nhanh chóng thu hồi vốn và có lãi.

Ưu điểm lớn nhất của mô hình nuôi ếch Thái là thời gian quay vòng vốn nhanh, kỹ thuật nuôi không quá phức tạp, phù hợp với điều kiện của các hộ nghèo, cận nghèo. Các hộ tham gia được tập huấn kỹ thuật chăm sóc, phòng bệnh, kiểm soát môi trường nước; đồng thời được hướng dẫn sử dụng các thiết bị theo dõi nhiệt độ, độ pH, góp phần giảm thiểu rủi ro trong quá trình chăn nuôi.

Không dừng lại ở khâu sản xuất, mô hình còn được hỗ trợ kết nối tiêu thụ sản phẩm qua các nền tảng số. Một số hộ đã biết cách quảng bá, bán ếch thương phẩm qua các nhóm bán hàng online, sàn thương mại điện tử địa phương, từng bước mở rộng thị trường, giảm phụ thuộc vào thương lái.

Với nhiều hộ dân, mô hình nuôi ếch Thái không chỉ tạo việc làm tại chỗ mà còn giúp họ tự tin hơn trong phát triển kinh tế gia đình. Quan trọng hơn, đây là mô hình phù hợp để nhân rộng trong công tác giảm nghèo, bởi tính linh hoạt, hiệu quả và khả năng ứng dụng khoa học công nghệ ngay từ quy mô nhỏ.

Từ mô hình cam hữu cơ đến nuôi ếch Thái thương phẩm, có thể thấy rõ vai trò của Nhà nước trong việc “gieo hạt” tri thức, hỗ trợ người dân tiếp cận khoa học công nghệ, từng bước chuyển đổi số trong sản xuất nông nghiệp. Hai mô hình, hai cách làm khác nhau nhưng cùng chung một điểm đến: giảm nghèo bền vững, nâng cao chất lượng đời sống người dân nông thôn.

Trong không khí rộn ràng của những ngày cận Tết, những vườn cam trĩu quả, những ao ếch vào vụ thu hoạch không chỉ mang lại thu nhập cho người dân Nam Dương, mà còn là minh chứng sinh động cho hướng đi đúng đắn trong hành trình giảm nghèo gắn với khoa học công nghệ và chuyển đổi số ở cơ sở. Nếu tiếp tục được quan tâm, đầu tư bài bản và nhân rộng, những mô hình như vậy sẽ trở thành nền tảng vững chắc để người dân nông thôn tự tin bước vào một năm mới với nhiều kỳ vọng thoát nghèo bền vững.

×