"Hạm đội muỗi" - Lực lượng đặc biệt của Iran có sức mạnh như thế nào khiến Mỹ phải "đau đầu"?

"Hạm đội muỗi" của Iran là gì? Có sức mạnh như thế nào?

“Hạm đội muỗi” của Iran là một khái niệm quân sự hiện đại, thường được các nhà phân tích phương Tây dùng để mô tả chiến lược hải quân phi đối xứng của nước này, đặc biệt trong khu vực Vịnh Ba Tư và eo biển Hormuz.

Theo New York Post, trong nhiều năm qua, Iran duy trì song song hai lực lượng hải quân: Một hạm đội truyền thống gồm tàu khu trục và tàu ngầm (trong đó nhiều chiếc đã bị hư hại hoặc phá hủy) và một lực lượng “ngầm” do Vệ binh Cách mạng Hồi giáo vận hành.

Theo đánh giá của Hải quân Mỹ, lực lượng thứ hai được thiết kế riêng để hoạt động hiệu quả trong không gian chật hẹp của Vịnh Ba Tư và đó chính là "hạm đội muỗi".

TheoThe Indian Express, “Hạm đội muỗi” của Iran là một chiến lược hải quân phi truyền thống được Tehran phát triển nhằm đối phó với các lực lượng vượt trội tại Vịnh Ba Tư và eo biển Hormuz.

Thay vì phụ thuộc vào các tàu chiến cỡ lớn, Iran tập trung xây dựng lực lượng gồm hàng trăm, thậm chí hàng nghìn tàu tấn công nhỏ, tốc độ cao.

Theo các nhà phân tích quốc phòng và báo cáo của Cơ quan Nghiên cứu Quốc hội Mỹ, hạm đội này bao gồm hàng nghìn tàu nhỏ, tốc độ cao, có khả năng đua với tốc độ cao, được trang bị súng máy, tên lửa và trong một số trường hợp chúng còn được trang bị tên lửa chống hạm hoặc thiết bị rải thủy lôi.

Những tàu này, có khả năng đạt tốc độ vượt quá 115 dặm/giờ, được thiết kế cho chiến tranh bất đối xứng, một chiến lược tận dụng tốc độ, yếu tố bất ngờ và số lượng áp đảo để chống lại các đối thủ truyền thống mạnh hơn.

Tách biệt với Hải quân Iran truyền thống, một hạm đội chuyên biệt, thường được gọi là "Hạm đội muỗi", hoạt động với tốc độ và sự linh hoạt đáng kinh ngạc, tạo ra mối đe dọa độc đáo và mạnh mẽ đối với an ninh hàng hải trong khu vực.

Cốt lõi sức mạnh của “Hạm đội muỗi” nằm ở chiến thuật “bầy đàn”, khi hàng chục đến hàng trăm tàu có thể phối hợp tấn công đồng loạt từ nhiều hướng, nhằm áp đảo hệ thống radar, làm quá tải năng lực phòng thủ và gây rối loạn đội hình đối phương.

“Hạm đội muỗi” được cho là đang ẩn náu trong khoảng 10 căn cứ bố trí dọc bờ biển Iran và trên các đảo rải rác tại eo biển Hormuz, New York Times cho biết.

Ở một số đảo, vách đá còn được khoét sâu thành hang lớn để tàu có thể neo đậu, chờ lệnh và sẵn sàng xuất kích chỉ trong vài phút, theo dẫn lời các chuyên gia quân sự Mỹ.

Trong khi đó, Farzin Nadimi, chuyên gia thuộc The Washington Institute for Near East Policy, ước tính lực lượng tham gia “Hạm đội muỗi” của Iran có thể lên tới khoảng 50.000 người.

Một lợi thế đáng kể khác là yếu tố bất đối xứng chi phí: Mỗi tàu tấn công chỉ có giá từ vài trăm nghìn đến khoảng 1 triệu USD, trong khi một tàu khu trục có thể trị giá hàng tỷ USD và một nhóm tác chiến tàu sân bay lên tới hơn 10 tỷ USD. Vì vậy, chỉ cần gây thiệt hại đáng kể cho một mục tiêu lớn, Iran đã có thể tạo ra tác động chiến lược vượt xa chi phí bỏ ra.

Dù “Hạm đội muỗi” không thay thế hải quân truyền thống nhưng góp phần làm phức tạp đáng kể môi trường tác chiến, buộc đối thủ phải tăng cường phòng thủ và giám sát. Đối với Iran, đây là công cụ răn đe hiệu quả với chi phí thấp, đồng thời tạo thêm đòn bẩy trong các kịch bản đối đầu khu vực.

Trong chiến tranh hải quân hiện đại, bên cạnh công nghệ, các yếu tố như số lượng, địa lý và chiến thuật đang ngày càng chứng tỏ vai trò quan trọng trong việc định hình cục diện chiến trường.

Trong khi eo biển Hormuz là một điểm nghẽn quan trọng đối với vận chuyển dầu mỏ toàn cầu, đang ngày càng trở thành chiến trường tiềm tàng cho các cuộc đối đầu, chủ yếu là do khả năng đáng gờm của lực lượng hải quân phi truyền thống của Iran.

Môi trường hoạt động của eo biển Hormuz, đặc trưng bởi các luồng lạch hẹp và các tuyến đường vận chuyển tấp nập, đặc biệt thuận lợi cho chiến thuật được sử dụng bởi "Hạm đội muỗi".

Môi trường này cho phép Iran tận dụng lợi thế về số lượng và tốc độ của các tàu chiến để tạo ra các tình huống chiến thuật khó xử lý đối với các lực lượng hải quân thông thường.

Khả năng triển khai thủy lôi, tàu tấn công tốc độ cao và các loại vũ khí bất đối xứng khác trong không gian hạn hẹp như vậy làm tăng rủi ro cho bất kỳ hoạt động hải quân nào do các cường quốc bên ngoài tiến hành.

Theo USI News, Kể từ ngày 28 tháng 2, khi cuộc xung đột giữa Iran, Mỹ và Israel bắt đầu, 17 tàu đã bị tấn công ở eo biển Hormuz. Theo Tổ chức Hàng hải Quốc tế, đã có 6 người thiệt mạng được xác nhận.

Vai trò của Iran tại eo biển Hormuz

Theo Chathamhouse.org, việc kiểm soát hiệu quả eo biển Hormuz mang lại cho Iran một lợi thế bất đối xứng quan trọng, giúp nước này tự bảo vệ trước những gì họ coi là mối đe dọa sống còn từ các cuộc tấn công của Mỹ và Israel, đồng thời tạo ra nguồn thu đáng kể trong bối cảnh vẫn chịu nhiều lệnh trừng phạt và tổn thất do chiến tranh. Chính vì vậy, Tehran khó có khả năng từ bỏ lợi thế này một cách dễ dàng.

Tuy nhiên, đây không phải là chiến lược bền vững về lâu dài, cả với thế giới lẫn chính Iran.

Nền kinh tế nước này phụ thuộc lớn vào xuất khẩu dầu mỏ, đồng thời phải nhập khẩu nhiều hàng hóa công nghiệp và lương thực qua các tuyến hàng hải quốc tế. Nếu các tuyến đường này bị gián đoạn, nguồn thu của Iran sẽ bị ảnh hưởng, đồng thời gây tổn hại đến hoạt động thương mại và vận tải biển của chính họ.

Trong bối cảnh đó, giới ngoại giao cần tìm cách thay đổi tính toán của Tehran, để việc duy trì hoạt động thông suốt của các tuyến hàng hải trở thành lựa chọn có lợi và được ưu tiên hơn.

Cập nhật mới nhất theo Reuter, Tổng thống Iran Masoud Pezeshkian hôm nay cho biết nước này nên tận dụng mọi kênh hợp lý và ngoại giao để hạ nhiệt căng thẳng với Mỹ. Tuy nhiên, theo hãng thông tấn nhà nước IRNA, ông cũng nhấn mạnh rằng việc giữ thái độ cảnh giác và hoài nghi trong quan hệ với Mỹ là “điều cần thiết”.

Thỏa thuận ngừng bắn kéo dài hai tuần giữa Iran và Mỹ dự kiến hết hạn vào tối 21/4. Phía Mỹ được cho là sẽ cử đại diện tới Islamabad để đàm phán, nhưng Tehran vẫn chưa xác nhận có tham gia hay không.

Truyền hình nhà nước Iran dẫn một nguồn tin giấu tên cho biết hiện chưa có kế hoạch cho vòng đàm phán tiếp theo, do phía Mỹ đưa ra những yêu cầu bị cho là “quá mức và thiếu hợp lý”, đồng thời liên tục thay đổi lập trường.

Căng thẳng giữa hai bên hiện tập trung vào khu vực Eo biển Hormuz, khi Iran tăng cường kiểm soát hoạt động hàng hải, còn Mỹ tiếp tục phong tỏa các cảng của Iran và mới đây đã bắt giữ một tàu bị cho là cố vượt vòng kiểm soát.

Hai bên cũng đồng thời cáo buộc nhau vi phạm thỏa thuận ngừng bắn. Theo truyền hình Iran, Tổng thống Pezeshkian cho rằng các động thái phong tỏa của Mỹ cho thấy Mỹ đang quay lại “cách làm cũ” và làm suy yếu nỗ lực ngoại giao.

×